Prawo pracy · Polska
Czas pracy i nadgodziny — Sąd Najwyższy (341 orzeczeń)
341 orzeczeńPracownik wygrał: 18.2%2010–2014
Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. Ponadto pracownikowi przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin odpoczynku tygodniowego. Naruszenie tych norm przez pracodawcę rodzi obowiązek wypłaty wynagrodzenia za nadgodziny lub udzielenia czasu wolnego.
Spory o czas pracy najczęściej dotyczą: nieuznawania nadgodzin za faktycznie przepracowane, stosowania systemów zadaniowego czasu pracy jako pretekstu do nierozliczania nadgodzin, braku ewidencji czasu pracy (co skutkuje przerzuceniem ciężaru dowodu na pracodawcę), naruszenia doby pracowniczej oraz pracy w niedziele i święta bez rekompensaty.
Pracodawca ma bezwzględny obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy. Brak lub nierzetelność tej ewidencji powoduje, że w sporze sądowym pracownik może wykazywać czas pracy wszelkimi środkami dowodowymi, a sąd może przyjąć jego wersję jako wiarygodną.
- Praca ponad 8 h/dobę: nadgodziny dobowe
- Praca ponad 40 h/tydz.: nadgodziny tygodniowe
- Limit roczny nadgodzin: 150 h (chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej, max. 416 h)
Wyniki orzeczeń
134
Wygrał pozwany
100
Orzeczenie procesowe
62
Wygrał powód
44
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(341)
SNI PKN 395/99
Wygrał pozwany · 27 mar 2000
Sąd Najwyższy oddalił kasację pozwanej spółki w sprawie o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. Jedyny zarzut dotyczył nieważności postępowania z powodu rzekomego pozbawienia strony możliwości obrony …
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 555/99
Wygrał pozwany · 24 mar 2000
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. Powód był zatrudniony najpierw jako pomocnik sprzedawcy, a następnie kierowca, wykonując pracę polegającą na rozwożeniu i…
WynagrodzenieCzas pracy
SNI PKN 553/99
Orzeczenie procesowe · 24 mar 2000
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając kasację powoda za zasadną. Spór dotyczył roszczenia o zapłatę wynagrodzenia za pracę w wolne soboty. Po…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNI PKN 762/99
Wygrał pozwany · 23 mar 2000
Powódka domagała się ustalenia, że łączy ją z pracodawcą stosunek pracy na warunkach umowy z 4 czerwca 1996 r., ewentualnie przywrócenia do pracy. Sąd pierwszej instancji uwzględnił żądanie o ustaleni…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyCzas pracyInne
SNI PKN 542/99
Wygrał pozwany · 17 lut 2000
Powódka, zatrudniona jako starszy laborant w przedsiębiorstwie wodociągów, kwestionowała wypowiedzenie zmieniające warunki pracy i płacy, które obniżało jej wymiar czasu pracy do 1/2 etatu. Pracodawca…
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyInne
SNI PKN 494/99
Wygrał pozwany · 1 lut 2000
Sąd Najwyższy oddalił kasację pozwanej spółki i utrzymał w mocy rozstrzygnięcie zasądzające na rzecz pracowników należności związane z zatrudnieniem przy kontrakcie zagranicznym w Izraelu. Uznał, że p…
WynagrodzenieCzas pracyWypowiedzenie / zwolnienieInne
SNI PKN 493/99
Wygrał powód · 26 sty 2000
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego na kontrakcie w Niemczech, który został zwolniony dyscyplinarnie z powodu rzekomej nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy 28 listopada 1995 r. Sądy ustalił…
Wypowiedzenie / zwolnienieWynagrodzenieCzas pracyBHPInne
SNI PKN 415/99
Orzeczenie procesowe · 16 gru 1999
Sprawa dotyczyła pracownika spółdzielni, z którym rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 KP po długotrwałej chorobie. Pracodawca doręczył pismo rozwiązujące umowę w dniu, w kt…
Wypowiedzenie / zwolnienieWynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 427/99
Orzeczenie procesowe · 7 gru 1999
Sprawa dotyczyła odmowy rejestracji protokołu dodatkowego do zakładowego układu zbiorowego pracy, który wprowadzał zadaniowy czas pracy dla kierowców wykonujących międzynarodowe przewozy samochodami c…
Czas pracyInne
SNI PKN 380/99
Wygrał pozwany · 18 lis 1999
Sprawa dotyczyła trzech pracownic przedsiębiorstwa państwowego prowadzącego działalność uzdrowiskową, które domagały się odszkodowania za rzekomy uszczerbek na zdrowiu oraz wynagrodzenia za godziny na…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNI PKN 350/99
Wygrał pozwany · 10 lis 1999
Sprawa dotyczyła pracownicy zatrudnionej od wielu lat, z którą pracodawca rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP z powodu długotrwałej niezdolności do pracy…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyCzas pracyInne
SNI PKN 348/99
Wygrał powód · 5 lis 1999
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. Powód był zatrudniony jako kierownik Wydziału Utrzymania Ruchu i zgodnie z zakładowym porozumieniem płacowym …
WynagrodzenieCzas pracy
SNI PKN 194/99
Wygrał pozwany · 19 sie 1999
Powód, kierowca autobusu zatrudniony na podstawie umowy o pracę, dochodził od pracodawcy szeregu należności, w tym wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, prowizji od sprzedaży biletów, zwrotu kosztów d…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNI PKN 181/99
Częściowe uwzględnienie · 4 sie 1999
Sąd Najwyższy częściowo uwzględnił kasację powoda Stanisława W. i uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w części oddalającej jego roszczenia o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, wynagrodzenie za okres wy…
Czas pracyWynagrodzenieWypowiedzenie / zwolnienieInne
SNI PKN 671/98
Wygrał powód · 5 maj 1999
Sąd Najwyższy oddalił kasację pozwanego i utrzymał zasądzenie na rzecz powoda wynagrodzenia za godziny nadliczbowe oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Spór dotyczył tego, czy praca na stacji pa…
Czas pracyWynagrodzenie
SNI PKN 1/99
Wygrał pozwany · 13 kwi 1999
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika, który domagał się dodatkowego wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, twierdząc, że jako odwołany prezes zarządu nie miał obowiązku świadczenia pracy, a jednocz…
Wypowiedzenie / zwolnienieWynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 636/98
Orzeczenie procesowe · 24 mar 1999
Sprawa dotyczyła roszczenia kierowcy samochodu ciężarowego wykonującego przewozy międzynarodowe o zapłatę diet, limitów noclegowych oraz wyrównania wynagrodzenia. Sąd pierwszej instancji uznał tylko n…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 520/98
Orzeczenie procesowe · 12 sty 1999
Sprawa dotyczyła lekarzy-nauczycieli akademickich zatrudnionych w Akademii Medycznej, którzy wykonywali w państwowym szpitalu klinicznym działalność leczniczą oraz dyżury zakładowe na podstawie odrębn…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 526/98
Orzeczenie procesowe · 12 sty 1999
Sąd Najwyższy uznał, że w sprawie poborcy skarbowego zatrudnionego formalnie na 1/4 etatu doszło do naruszenia przepisów o czasie pracy. Pracodawca stosował prowizyjny system wynagradzania i nie ogran…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNII UKN 392/98
Wygrał pozwany · 16 gru 1998
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy i potwierdził, że zawieranie z własnymi pracownikami umów o dzieło na wykonywanie poza normalnym czasem pracy tych samych rodzajowo czynności, które były objęt…
Ubezpieczenia społeczneCzas pracyWynagrodzenieInne
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć, ile nadgodzin mi przysługuje?
Nadgodziny to praca ponad obowiązującą normę dobową (8 h lub wyższą w systemach równoważnych) lub normy tygodniowe (40 h przeciętnie). Trzeba sprawdzić swój harmonogram i rzeczywisty czas pracy w każdej dobie i w każdym tygodniu okresu rozliczeniowego. Pracodawca powinien udostępnić ewidencję czasu pracy na żądanie pracownika.
Czy zadaniowy czas pracy zwalnia pracodawcę z obowiązku płacenia za nadgodziny?
Nie. Zadaniowy czas pracy jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy rodzaj pracy lub jej organizacja uniemożliwiają stosowanie stałego rozkładu. Jeżeli zadania są tak ustalane, że wymagają więcej niż 8 h dziennie lub 40 h tygodniowo, pracodawca narusza przepisy i musi zapłacić za nadgodziny.
Czy mogę żądać czasu wolnego zamiast wynagrodzenia za nadgodziny?
Tak. Zamiast wynagrodzenia z dodatkiem pracodawca może udzielić czasu wolnego. Jeśli robi to z własnej inicjatywy, czas wolny musi być o 50% dłuższy niż przepracowane nadgodziny. Jeśli wnosi o to pracownik — w stosunku 1:1 (bez dodatku procentowego).
Czy pracodawca musi dać mi harmonogram pracy?
Tak. Rozkład czasu pracy powinien być podany do wiadomości pracownika co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem okresu, na który został sporządzony. Jednostronna zmiana harmonogramu z dnia na dzień jest dopuszczalna tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w art. 142¹ k.p.
Co przysługuje za pracę w niedzielę i święta?
Za pracę w niedzielę lub święto pracownikowi przysługuje dzień wolny w ciągu 6 dni poprzedzających lub następujących po niedzieli pracy. Jeśli pracodawca nie udzieli dnia wolnego, musi wypłacić wynagrodzenie z 100% dodatkiem. Praca w niedziele jest zasadniczo zakazana, z wyjątkami określonymi w art. 151¹⁰ k.p.
Ile wynosi roczny limit nadgodzin?
Podstawowy limit to 150 godzin nadliczbowych rocznie, chyba że układ zbiorowy pracy lub regulamin pracy (za zgodą związków zawodowych) przewiduje wyższy limit — jednak nieprzekraczający 416 godzin w roku (maksymalny tygodniowy czas pracy 48 h). Przekroczenie limitu nie zwalnia pracodawcy z zapłaty.