Prawo pracy · Polska
Czas pracy i nadgodziny — Sąd Najwyższy (341 orzeczeń)
341 orzeczeńPracownik wygrał: 18.2%2010–2014
Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. Ponadto pracownikowi przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin odpoczynku tygodniowego. Naruszenie tych norm przez pracodawcę rodzi obowiązek wypłaty wynagrodzenia za nadgodziny lub udzielenia czasu wolnego.
Spory o czas pracy najczęściej dotyczą: nieuznawania nadgodzin za faktycznie przepracowane, stosowania systemów zadaniowego czasu pracy jako pretekstu do nierozliczania nadgodzin, braku ewidencji czasu pracy (co skutkuje przerzuceniem ciężaru dowodu na pracodawcę), naruszenia doby pracowniczej oraz pracy w niedziele i święta bez rekompensaty.
Pracodawca ma bezwzględny obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy. Brak lub nierzetelność tej ewidencji powoduje, że w sporze sądowym pracownik może wykazywać czas pracy wszelkimi środkami dowodowymi, a sąd może przyjąć jego wersję jako wiarygodną.
- Praca ponad 8 h/dobę: nadgodziny dobowe
- Praca ponad 40 h/tydz.: nadgodziny tygodniowe
- Limit roczny nadgodzin: 150 h (chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej, max. 416 h)
Wyniki orzeczeń
134
Wygrał pozwany
100
Orzeczenie procesowe
62
Wygrał powód
44
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(341)
SNI PKN 285/00
Wygrał pozwany · 7 mar 2001
Sprawa dotyczyła roszczeń pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę przy pracach malarsko-piaskarskich w Niemczech o zapłatę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, pracę w dni wolne, dodatki …
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 265/00
Wygrał pozwany · 27 lut 2001
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika o wynagrodzenie za czas gotowości do pracy oraz za pracę wykonaną w zakładzie produkującym kostkę brukową i inne prefabrykaty. Sąd Okręgowy zasądził jedynie niew…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 256/00
Wygrał pozwany · 14 lut 2001
Sprawa dotyczyła ustalenia, czy Michała K. łączył z pozwanymi stosunek pracy w latach 1997–1999, czy też wykonywał on pracę na podstawie umów cywilnoprawnych. Powód domagał się m.in. wynagrodzenia za …
InneWynagrodzenieCzas pracy
SNI PKN 233/00
Wygrał pozwany · 2 lut 2001
Sprawa dotyczyła grupy pracowników budowlanych zatrudnionych przez spółkę na podstawie umowy o pracę, którzy odmówili wykonywania pracy w godzinach nadliczbowych, domagając się poprawy warunków pracy,…
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyWynagrodzeniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodowe
SNI PKN 165/00
Wygrał pozwany · 15 gru 2000
Sprawa dotyczyła roszczenia kierowcy autocysterny o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe oraz o należności z tytułu delegacji służbowych. Sąd pierwszej instancji zasądził jedynie 435 zł tytułem diet i…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 121/00
Wygrał pozwany · 5 gru 2000
Powód, zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony jako członek zarządu spółki, po odwołaniu z funkcji przebywał najpierw na urlopie, a następnie na zwolnieniu lekarskim. Po zakończeni…
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyInne
SNII UKN 107/00
Wygrał powód · 1 gru 2000
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy i utrzymał w mocy ustalenie, że zgon pracownika Jerzego J. wskutek ostrego zawału serca był wypadkiem przy pracy. Uznano, że przez kilka tygodni poprzedzającyc…
BHPCzas pracyUbezpieczenia społeczneInne
SNI PKN 108/00
Wygrał powód · 29 lis 2000
Sprawa dotyczyła kierowcy zatrudnionego na umowę o pracę, który dochodził od pracodawcy wyrównania należności za podróże służbowe krajowe i zagraniczne. Pracodawca wypłacał mu stały ryczałt 110 DM za …
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 107/00
Orzeczenie procesowe · 29 lis 2000
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika o wyrównanie wynagrodzenia za pracę wykonywaną przez polskie przedsiębiorstwo w Niemczech. Sądy niższych instancji przyjęły, że podstawą ustalenia wynagrodzenia …
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 80/00
Wygrał pozwany · 16 lis 2000
Sprawa dotyczyła byłego kierownika hurtowni, który domagał się przywrócenia do pracy oraz zapłaty m.in. za godziny nadliczbowe, pracę w wolne soboty, pracę nocną, podróże służbowe i ekwiwalent urlopow…
Wypowiedzenie / zwolnienieWynagrodzenieCzas pracyPrzywrócenie do pracyInne
SNI PKN 71/00
Wygrał powód · 4 paź 2000
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy i utrzymał zasądzenie na rzecz pracownika wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej. Spór dotyczył kierowcy zatrudnionego na podstaw…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 51/00
Wygrał powód · 26 wrz 2000
Sprawa dotyczyła pracownicy Ochotniczych Hufców Pracy zatrudnionej jako wychowawca, a następnie pedagog, która domagała się zapłaty za pracę wykonywaną ponad obowiązkowy wymiar zajęć oraz dodatku za p…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 37/00
Orzeczenie procesowe · 22 wrz 2000
Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu drugiej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył pracownicy przywróconej prawomocnym wyrokiem do pracy, której pracodawca po zgłoszeniu got…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyCzas pracyInne
SNI PKN 16/00
Wygrał pozwany · 12 wrz 2000
Powódka, zatrudniona jako kierownik laboratorium w spółdzielni mleczarskiej, domagała się przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu umowy o pracę. Pracodawca wskazał jako przyczyny m.in. niewłaściwą orga…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyCzas pracyInne
SNI PKN 741/99
Wygrał powód · 20 lip 2000
Sprawa dotyczyła roszczeń pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę na czas określony przy realizacji kontraktów budowlanych w Niemczech. Powód dochodził niewypłaconej części wynagrodzenia z…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII UKN 523/99
Wygrał pozwany · 30 cze 2000
Sąd Najwyższy oddalił kasację spółki, która kwestionowała decyzję ZUS wymierzającą składki na ubezpieczenie społeczne za okres od stycznia 1993 r. do stycznia 1995 r. Spółka zawierała z własnymi praco…
Czas pracyUbezpieczenia społeczneWynagrodzenieInne
SNI PKN 718/99
Orzeczenie procesowe · 29 cze 2000
Sąd Najwyższy uchylił wyrok oddalający roszczenie pracownika o przywrócenie do pracy i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Pracodawca rozwiązał z powodem umowę o pracę bez wypowiedzenia na pods…
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyBHPPrzywrócenie do pracy
SNI PKN 707/99
Wygrał powód · 6 cze 2000
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika o wynagrodzenie za pracę ponad umówiony wymiar czasu pracy oraz za pracę w wolne soboty, niedziele i święta. Powód był zatrudniony jako mechanik, a w umowie wska…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 667/99
Orzeczenie procesowe · 26 maj 2000
Powód, kierownik obiektu hodowli ryb, dochodził wynagrodzenia za pracę oraz dodatków za godziny nadliczbowe za okres od lipca do grudnia 1997 r. Sądy niższych instancji uznały, że wykonywał pracę pona…
Czas pracyWynagrodzenie
SNI PKN 646/99
Wygrał powód · 10 maj 2000
Sprawa dotyczyła trzech pracownic zatrudnionych na czas nieokreślony jako szwaczki, które odmówiły podjęcia pracy przy nowej produkcji po nagłym wprowadzeniu przez pracodawcę nowych norm pracy i obniż…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyWynagrodzenieCzas pracyInne
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć, ile nadgodzin mi przysługuje?
Nadgodziny to praca ponad obowiązującą normę dobową (8 h lub wyższą w systemach równoważnych) lub normy tygodniowe (40 h przeciętnie). Trzeba sprawdzić swój harmonogram i rzeczywisty czas pracy w każdej dobie i w każdym tygodniu okresu rozliczeniowego. Pracodawca powinien udostępnić ewidencję czasu pracy na żądanie pracownika.
Czy zadaniowy czas pracy zwalnia pracodawcę z obowiązku płacenia za nadgodziny?
Nie. Zadaniowy czas pracy jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy rodzaj pracy lub jej organizacja uniemożliwiają stosowanie stałego rozkładu. Jeżeli zadania są tak ustalane, że wymagają więcej niż 8 h dziennie lub 40 h tygodniowo, pracodawca narusza przepisy i musi zapłacić za nadgodziny.
Czy mogę żądać czasu wolnego zamiast wynagrodzenia za nadgodziny?
Tak. Zamiast wynagrodzenia z dodatkiem pracodawca może udzielić czasu wolnego. Jeśli robi to z własnej inicjatywy, czas wolny musi być o 50% dłuższy niż przepracowane nadgodziny. Jeśli wnosi o to pracownik — w stosunku 1:1 (bez dodatku procentowego).
Czy pracodawca musi dać mi harmonogram pracy?
Tak. Rozkład czasu pracy powinien być podany do wiadomości pracownika co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem okresu, na który został sporządzony. Jednostronna zmiana harmonogramu z dnia na dzień jest dopuszczalna tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w art. 142¹ k.p.
Co przysługuje za pracę w niedzielę i święta?
Za pracę w niedzielę lub święto pracownikowi przysługuje dzień wolny w ciągu 6 dni poprzedzających lub następujących po niedzieli pracy. Jeśli pracodawca nie udzieli dnia wolnego, musi wypłacić wynagrodzenie z 100% dodatkiem. Praca w niedziele jest zasadniczo zakazana, z wyjątkami określonymi w art. 151¹⁰ k.p.
Ile wynosi roczny limit nadgodzin?
Podstawowy limit to 150 godzin nadliczbowych rocznie, chyba że układ zbiorowy pracy lub regulamin pracy (za zgodą związków zawodowych) przewiduje wyższy limit — jednak nieprzekraczający 416 godzin w roku (maksymalny tygodniowy czas pracy 48 h). Przekroczenie limitu nie zwalnia pracodawcy z zapłaty.