I PKN 542/99

Wyrok z dnia 17 lutego 2000 r. I PKN 542/99 Nie można wymagać od pracodawcy, by w dalszym ciągu zatrudniał pra- cownika w pełnym wymiarze czasu pracy, jeżeli nie uzasadnia tego zakres jego obowiązków, a pracodawca nie ma możliwości powierzenia dodatkowych zajęć odpowiadających jego przygotowaniu zawodowemu. Przewodniczący SSN Walerian Sanetra (sprawozdawca), Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Jerzy Kwaśniewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2000 r. sprawy z powództwa Romany B. przeciwko Przedsiębiorstwu Wodociągów i Kanalizacji w S. o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okrę- gowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach z dnia 28 maja 1999 r. [...] o d d a l i ł kasację i zasądził od powódki na rzecz strony pozwanej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e W imieniu powódki Romany B. wniesiona została kasacja od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach z dnia 28 maja 1999 r. [...], którym oddalona została jej apelacja od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Siedlcach z dnia 8 stycznia 1999 r. [...]. Powódka Romana B. wnosiła o uznanie za bezskuteczne dokonanego wy- powiedzenia zmieniającego jej warunki pracy i płacy. Od dnia 1 lutego 1988 r. po- wódka była zatrudniona w pozwanym Przedsiębiorstwie Wodociągów i Kanalizacji Spółce z o.o. w S. na stanowisku starszego laboranta, świadcząc pracę w dziale pro- dukcji wody i eksploatacji sieci. W ramach swoich czynności powódka prowadziła badania mikrobiologiczne wody. Na polecenie prezesa zarządu spółki zastępca kie- rownika działu produkcji wody Grażyna W. przeprowadziła na początku sierpnia 1998 2 r. analizę stanowisk w dziale produkcji wody pod kątem obciążenia poszczególnych pracowników czynnościami służbowymi. Analiza ta wykazała, że obciążenie powódki czynnościami związanymi z jej pracą nie wymaga pełnego wymiaru czasu pracy. Na tej podstawie kierownik działu produkcji wody i eksploatacji sieci Andrzej W. złożył wniosek o zmniejszenie wymiaru czasu pracy powódki, który zarząd strony pozwanej uwzględnił. Jako przyczyny wypowiedzenia zmieniającego pracodawca podał nie tylko zmniejszenie wymiaru czasu pracy, ale także zatargi i niesnaski istniejące wśród pracowników laboratorium. Zdaniem Sądu pierwszej instancji każdy praco- dawca jest uprawniony do podejmowania działań mających na celu racjonalizację zatrudnienia i oceny przydatności zatrudnionych pracowników na poszczególnych stanowiskach pracy. Taka właśnie sytuacja istnieje od 1997 r. u strony pozwanej, od kiedy to – w następstwie zmian organizacyjnych – następuje zmniejszenie zatrudnie- nia. Skoro harmonogram prac wykonywanych przez powódkę i czas ich trwania nie wymaga pełnego wymiaru czasu pracy, a harmonogramu tego powódka nie kwestio- nowała, to dokonane jej wypowiedzenie zmieniające jest uzasadnione. Drugiej przy- czyny wypowiedzenia zmieniającego Sąd Pracy nie rozważał uznając, iż „kwestia konfliktowości powódki miała charakter uzupełniający chociaż treść pism składnych przez nią i jej zachowanie w toku procesu pozwalają na potwierdzenie konfliktowej osobowości powódki”. Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uznał wniesioną przez powódkę ape- lację za bezzasadną i ją oddalił. Powódka otrzymała wypowiedzenie w dniu 31 sierp- nia 1998 r. Jako przyczyny wypowiedzenia pracodawca podał: zatargi i niesnaski panujące wśród pracowników laboratorium działu produkcji wody oraz to, że zakres pracy na stanowisku badań mikrobiologicznych wymaga zatrudnienia w wymiarze ½ etatu. Według Sądu drugiej instancji kwestie związane z zastosowaniem norm pracy należą do sfery organizacji pracy i nie podlegają kontroli sądu pracy (art. 262 § 2 KP). Dlatego skoro pracodawca ustalił, że zakres badań mikrobiologicznych wody wymaga zatrudnienia w wymiarze ½ etatu „to powódka nie ma roszczenia dochodzo- nego przed sądem, że wymiar tego zatrudnienia powinien być inny”. „Powódka w efekcie nie kwestionowała tego faktu, gdyż przyznała, że ilość pracy jaką wykonuje w laboratorium badającym wodę plus praca mikrobiologa w oczyszczalni ścieków poz- wala na zatrudnienie jej w pełnym wymiarze czasu pracy [...]. Skoro jednak zakres badań w oczyszczalni ścieków nie wymaga zwiększenia zatrudnienia (zeznania świadka L.D.), to praca mikrobiologa jest tylko możliwa w laboratorium wody w wiel- 3 kości ½ etatu”. Zupełnie innym zagadnieniem jest sprawa uzupełnienia czynności powódki jako mikrobiologa innymi jeszcze czynnościami, tak aby było możliwe jej zatrudnienie w pełnym wymiarze czasu pracy. Powódka przesłuchana w charakterze strony zeznała, że nie zrezygnuje ze stanowiska mikrobiologa. Z drugiej strony, pra- codawca nie ma obowiązku zapewnienia pracownikowi, którego zakres czynności określono na ½ etatu, zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Problem ten wiąże się z kwestią zaufania do pracownika, czy koniecznością przesunięcia pra- cowników na inne stanowiska pracy (choćby ze względów zdrowotnych). Skoro po- wódka chce wykonywać tylko pracę mikrobiologa, „a pracy tej jest tylko w wymiarze ½ etatu”, to słusznie Sąd Pracy oddalił jej powództwo. W kasacji zaskarżonemu nią wyrokowi postawiono zarzut naruszenia art. 45 § 1 KP w związku z art. 42 § 1 KP. Zarzucono też, iż doszło w nim do naruszenia art. 378 § 2 KPC „w części dotyczącej uchylenia wyroku Sądu pierwszej instancji w przy- padku nierozpoznania istoty sprawy”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie ma usprawiedliwionych podstaw i w następstwie tego nie została uwzględniona. W szczególności nie jest trafny jej zarzut, że w sprawie doszło do na- ruszenia art. 378 § 2 KPC, gdyż Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. Sąd ten bowiem po wyjaśnieniu okoliczności faktycznych sprawy oddalił powództwo Romany B. o uznanie za bezskuteczne dokonanego jej przez pracodawcę wypowie- dzenia warunków pracy i płacy, a więc tym samym rozpoznał istotę sprawy. W kon- sekwencji o żadnym naruszeniu art. 378 § 2 KPC nie może być mowy. Z uzasadnie- nia kasacji zdaje się przy tym wynikać, że powódce nie tyle idzie o to, że istota jej sprawy nie została rozpoznana, ale że istotne okoliczności faktyczne sprawy nie zos- tały należycie wyjaśnione, czy też prawidłowo ustalone. Nie ma to jednak bezpośred- niego związku z brakiem rozpoznania istoty sprawy w pojęciu art. 378 § 2 KPC, który odnosi się do nierozpoznania istoty roszczenia będącego podstawą powództwa. Skoro kasacyjny zarzut naruszenia art. 378 § 2 KPC jest bezzasadny, a innych za- rzutów o charakterze procesowym skarga kasacyjna nie formułuje, to wynika z tego, że dla Sądu Najwyższego miarodajne są ustalenia faktyczne stanowiące podstawę rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji. Zasadą bowiem jest, że Sąd Najwyższy roz- poznaje sprawę w granicach kasacji (art. 39311 KPC). Te zaś w szczególności wyz- 4 naczone są przez sposób ujęcia podstaw kasacyjnych (przytoczonych w kasacji przepisów, których naruszenie zarzuca się zaskarżonemu nią wyrokowi) oraz ich uzasadnienia (art. 3933 KPC). To natomiast oznacza, że zwłaszcza w przypadku braku skutecznego prawnie zarzutu naruszenia przepisów postępowania za wiary- godną musi uznać Sąd Najwyższy faktyczną podstawę rozstrzygnięcia ustaloną przez Sąd drugiej instancji. W świetle zaś ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych nie budzi wątpliwości trafność kwalifikacji prawnej, w myśl której przyczyny dokonania przez pracodawcę wypowiedzenia zmieniającego powódce mieszczą się w formule art. 45 § 1 w związku z art. 42 § 1 KP, a więc że wypowiedzenie to było uzasadnione. Jeżeli obciążenie pracą, którą wykonywała po- wódka, wymagało zatrudnienia jej jedynie w wymiarze ½ etatu, a przy tym pracodaw- ca nie miał możliwości powierzenia jej dodatkowych zajęć odpowiadających jej przy- gotowaniu zawodowemu, to trudno wymagać od pracodawcy, by zatrudniał ją na peł- nym etacie i pozbawiać go możliwości zracjonalizowania istniejącego u niego stanu zatrudnienia poprzez dokonanie wypowiedzenia zmieniającego. W tym świetle bez- zasadny jest kasacyjny zarzut naruszenia art. 45 § 1 KP w związku z art. 42 § 1 KP. W istocie przesłanki jego sformułowania nie stanowi twierdzenie, że na tle ustalone- go przez siebie stanu faktycznego Sąd drugiej instancji dokonał nieprawidłowej wy- kładni lub subsumcji tych przepisów, lecz teza, że ustalenia faktyczne przyjęte przez ten Sąd odbiegają od prawdy. W wywodach uzasadnienia kasacji zasadniczo znaj- duje się jedynie ten typ argumentacji, z którego ma wynikać, że w zaskarżonym wy- roku bezzasadnie przyjęto określone ustalenia faktyczne, w szczególności nie uwzględniając materiału dowodowego przedstawionego przez powódkę oraz przyj- mując za miarodajną dla sprawy „rzekomą reorganizację”. Ze wskazanych wyżej już powodów cała tego typu argumentacja uzasadnienia skargi kasacyjnej musiała jed- nakże zostać przez Sąd Najwyższy pominięta. Niezależnie od tego jednakże – zwłaszcza w zestawieniu z dowodami i rozumowaniem przedstawionym przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – w ocenie Sądu Najwyższego opiera się ona na przesłankach niewiarygodnych i nieuzasadnionych i z tej racji jest gołosłowna. Z powyższych względów Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 KPC, orzekł jak w sentencji wyroku. ========================================