Prawo pracy · Polska
Czas pracy i nadgodziny — Sąd Najwyższy (341 orzeczeń)
341 orzeczeńPracownik wygrał: 18.2%2010–2014
Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. Ponadto pracownikowi przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin odpoczynku tygodniowego. Naruszenie tych norm przez pracodawcę rodzi obowiązek wypłaty wynagrodzenia za nadgodziny lub udzielenia czasu wolnego.
Spory o czas pracy najczęściej dotyczą: nieuznawania nadgodzin za faktycznie przepracowane, stosowania systemów zadaniowego czasu pracy jako pretekstu do nierozliczania nadgodzin, braku ewidencji czasu pracy (co skutkuje przerzuceniem ciężaru dowodu na pracodawcę), naruszenia doby pracowniczej oraz pracy w niedziele i święta bez rekompensaty.
Pracodawca ma bezwzględny obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy. Brak lub nierzetelność tej ewidencji powoduje, że w sporze sądowym pracownik może wykazywać czas pracy wszelkimi środkami dowodowymi, a sąd może przyjąć jego wersję jako wiarygodną.
- Praca ponad 8 h/dobę: nadgodziny dobowe
- Praca ponad 40 h/tydz.: nadgodziny tygodniowe
- Limit roczny nadgodzin: 150 h (chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej, max. 416 h)
Wyniki orzeczeń
134
Wygrał pozwany
100
Orzeczenie procesowe
62
Wygrał powód
44
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(341)
SNI PKN 364/98
Wygrał pozwany · 10 lis 1998
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika domagającego się przywrócenia do pracy po rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 KP. Spór dotyczył tego, czy nieobecność powoda od 18 sierpni…
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyInne
SNI PKN 419/98
Wygrał pozwany · 5 lis 1998
Sprawa dotyczyła lekarzy zatrudnionych w szpitalu, którzy domagali się zapłaty dodatków za pracę w godzinach nadliczbowych za czas pełnienia dyżurów zakładowych. Sądy obu instancji oddaliły powództwa,…
WynagrodzenieCzas pracy
SNI PKN 260/98
Częściowe uwzględnienie · 20 paź 1998
Sprawa dotyczyła nauczycielki zatrudnionej w poradni psychologiczno-pedagogicznej, która domagała się m.in. ustalenia, że zdarzenie z 6 września 1995 r. było wypadkiem przy pracy, ustalenia prawa do z…
BHPCzas pracyInne
SNI PKN 397/98
Wygrał powód · 20 paź 1998
Sprawa dotyczyła pracownicy zatrudnionej najpierw na zleceniu, a następnie na umowie o pracę, którą pracodawca próbował przekształcić aneksem w umowę na 3-miesięczny okres próbny, a później rozwiązał …
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyCzas pracyUbezpieczenia społeczneInne
SNI PKN 335/98
Wygrał pozwany · 29 wrz 1998
Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu drugiej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając kasację pracodawcy za zasadną. Spór dotyczył wypowiedzenia umów o pracę trzem pracownicom z powo…
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyInne
SNI PKN 301/98
Wygrał powód · 10 wrz 1998
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy i utrzymał w mocy wyrok zasądzający na rzecz pracownika wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych oraz nakazujący sprostowanie świadectwa pracy. Spór do…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 114/98
Wygrał powód · 25 sie 1998
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego na budowie eksportowej w RFN, który dochodził od pracodawcy wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, zaległe wynagrodzenie za nominalny czas pracy, ekwiwalent za…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 239/98
Wygrał pozwany · 9 lip 1998
Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda, który domagał się ustalenia, że w okresie od 1 września 1991 r. do 31 sierpnia 1992 r. był zatrudniony w pozwanej szkole w wymiarze 1/2 etatu jako nauczyciel i te…
Czas pracyInne
SNI PKN 192/98
Wygrał pozwany · 18 cze 1998
Powód dochodził wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, twierdząc, że jako inspektor nadzoru wykonywał pracę ponad normę oraz że należy mu się dodatkowe wynagrodzenie także za czas podróży służbowych. S…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 143/98
Częściowe uwzględnienie · 20 maj 1998
Sprawa dotyczyła roszczenia kierowcy-mechanika przewozów międzynarodowych o zapłatę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Powód był zatrudniony na umowę o pracę i otrzymywał wynagrodzenie ryczałtowe o…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 122/98
Wygrał powód · 14 maj 1998
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownicy o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych oraz za pracę w niedziele i święta wykonywaną podczas zatrudnienia na kontrakcie w Niemczech. Sąd Najwyższy od…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 99/98
Wygrał pozwany · 13 maj 1998
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika domagającego się przywrócenia do pracy po rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia z jego winy na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 KP. Powód nie stawił się do pracy, mim…
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyInne
SNI PKN 47/98
Wygrał pozwany · 22 kwi 1998
Sprawa dotyczyła wychowawców-terapeutów zatrudnionych w Ośrodku Rehabilitacyjno-Wychowawczym prowadzonym przez stowarzyszenie. Pracodawca wypowiedział im dotychczasowe warunki pracy, zmieniając tygodn…
Czas pracyWypowiedzenie / zwolnienieInne
SNI PKN 24/98
Wygrał pozwany · 8 kwi 1998
Sprawa dotyczyła kierowcy zatrudnionego w międzynarodowym transporcie samochodowym, który po rozwiązaniu umowy o pracę za porozumieniem stron domagał się wyrównania należności za podróże służbowe zagr…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 559/97
Wygrał powód · 2 kwi 1998
Sąd Najwyższy uznał, że pracodawca nie mógł jednostronnie, bez wypowiedzenia zmieniającego ani porozumienia stron, istotnie zmienić rozkładu czasu pracy radcy prawnego. Specyfika pracy radcy prawnego,…
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyInne
SNI PKN 531/97
Wygrał pozwany · 17 lut 1998
Sprawa dotyczyła nauczycielki mianowanej, która po uzyskaniu orzeczenia lekarskiego o potrzebie pracy w zmniejszonym wymiarze godzin otrzymała od dyrektora szkoły obniżenie pensum, a następnie przywró…
Czas pracyInne
SNI PKN 239/97
Wygrał pozwany · 23 sty 1998
Powód dochodził wynagrodzenia za rzekome godziny nadliczbowe jako mechanik i kierowca podczas pracy w Libii. Twierdził, że po godzinach pracy wykonywał przewozy służbowym samochodem oraz naprawy pojaz…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNI PKN 488/97
Wygrał powód · 19 sty 1998
Sprawa dotyczyła nauczycielki mianowanej, której dyrektor szkoły w 1995 r. obniżył tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć o 5 godzin ze względu na stan zdrowia, na okres do 30 września 1998 r. Po noweliz…
Czas pracyInne
SNI PKN 461/97
Wygrał pozwany · 12 sty 1998
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownicy zatrudnionej na stanowisku kierownika robót sanitarnych, która domagała się dodatkowego wynagrodzenia za nadzór nad kotłowniami w Ś. i Ż. oraz ryczałtu za używ…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 405/97
Wygrał pozwany · 7 sty 1998
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika domagającego się przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu umowy. Uznał, że wypowiedzenie było zasadne i zgodne z prawem, ponieważ pracodawca wskazał dwie rzeczyw…
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyBHPInne
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć, ile nadgodzin mi przysługuje?
Nadgodziny to praca ponad obowiązującą normę dobową (8 h lub wyższą w systemach równoważnych) lub normy tygodniowe (40 h przeciętnie). Trzeba sprawdzić swój harmonogram i rzeczywisty czas pracy w każdej dobie i w każdym tygodniu okresu rozliczeniowego. Pracodawca powinien udostępnić ewidencję czasu pracy na żądanie pracownika.
Czy zadaniowy czas pracy zwalnia pracodawcę z obowiązku płacenia za nadgodziny?
Nie. Zadaniowy czas pracy jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy rodzaj pracy lub jej organizacja uniemożliwiają stosowanie stałego rozkładu. Jeżeli zadania są tak ustalane, że wymagają więcej niż 8 h dziennie lub 40 h tygodniowo, pracodawca narusza przepisy i musi zapłacić za nadgodziny.
Czy mogę żądać czasu wolnego zamiast wynagrodzenia za nadgodziny?
Tak. Zamiast wynagrodzenia z dodatkiem pracodawca może udzielić czasu wolnego. Jeśli robi to z własnej inicjatywy, czas wolny musi być o 50% dłuższy niż przepracowane nadgodziny. Jeśli wnosi o to pracownik — w stosunku 1:1 (bez dodatku procentowego).
Czy pracodawca musi dać mi harmonogram pracy?
Tak. Rozkład czasu pracy powinien być podany do wiadomości pracownika co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem okresu, na który został sporządzony. Jednostronna zmiana harmonogramu z dnia na dzień jest dopuszczalna tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w art. 142¹ k.p.
Co przysługuje za pracę w niedzielę i święta?
Za pracę w niedzielę lub święto pracownikowi przysługuje dzień wolny w ciągu 6 dni poprzedzających lub następujących po niedzieli pracy. Jeśli pracodawca nie udzieli dnia wolnego, musi wypłacić wynagrodzenie z 100% dodatkiem. Praca w niedziele jest zasadniczo zakazana, z wyjątkami określonymi w art. 151¹⁰ k.p.
Ile wynosi roczny limit nadgodzin?
Podstawowy limit to 150 godzin nadliczbowych rocznie, chyba że układ zbiorowy pracy lub regulamin pracy (za zgodą związków zawodowych) przewiduje wyższy limit — jednak nieprzekraczający 416 godzin w roku (maksymalny tygodniowy czas pracy 48 h). Przekroczenie limitu nie zwalnia pracodawcy z zapłaty.