Prawo pracy · Polska
Czas pracy i nadgodziny — Sąd Najwyższy (341 orzeczeń)
341 orzeczeńPracownik wygrał: 18.2%2010–2014
Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. Ponadto pracownikowi przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin odpoczynku tygodniowego. Naruszenie tych norm przez pracodawcę rodzi obowiązek wypłaty wynagrodzenia za nadgodziny lub udzielenia czasu wolnego.
Spory o czas pracy najczęściej dotyczą: nieuznawania nadgodzin za faktycznie przepracowane, stosowania systemów zadaniowego czasu pracy jako pretekstu do nierozliczania nadgodzin, braku ewidencji czasu pracy (co skutkuje przerzuceniem ciężaru dowodu na pracodawcę), naruszenia doby pracowniczej oraz pracy w niedziele i święta bez rekompensaty.
Pracodawca ma bezwzględny obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy. Brak lub nierzetelność tej ewidencji powoduje, że w sporze sądowym pracownik może wykazywać czas pracy wszelkimi środkami dowodowymi, a sąd może przyjąć jego wersję jako wiarygodną.
- Praca ponad 8 h/dobę: nadgodziny dobowe
- Praca ponad 40 h/tydz.: nadgodziny tygodniowe
- Limit roczny nadgodzin: 150 h (chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej, max. 416 h)
Wyniki orzeczeń
134
Wygrał pozwany
100
Orzeczenie procesowe
62
Wygrał powód
44
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(341)
SNI PKN 668/01
Wygrał powód · 18 gru 2002
Sprawa dotyczyła roszczenia lekarza o wynagrodzenie za pracę wykonywaną podczas dyżurów zakładowych za okres od lipca 1996 r. Sąd Najwyższy oddalił kasacje obu pozwanych: samodzielnego publicznego zak…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 632/01
Częściowe uwzględnienie · 26 lis 2002
Sprawa dotyczyła nauczyciela akademickiego zatrudnionego na podstawie mianowania, który domagał się wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe oraz odszkodowania za zlecenie mu pracy ponad ustawowy limit…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 262/01
Wygrał pozwany · 4 kwi 2002
Sprawa dotyczyła odmowy rejestracji protokołu dodatkowego do zakładowego układu zbiorowego pracy, który wprowadzał zadaniowy czas pracy dla kierowców wykonujących międzynarodowe przewozy samochodami c…
InneCzas pracy
SNIII PZP 2/02
Wygrał pozwany · 19 mar 2002
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, może skutecznie wprowadzić regulamin grupowej organizacji pracy z art. 2951 § 1 k.p. Spór powstał na tl…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNI PKN 932/00
Wygrał pozwany · 21 lut 2002
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika o zapłatę diet i ryczałtów za noclegi z tytułu podróży służbowych do Niemiec. Powód był zatrudniony na podstawie umów o pracę, a spór obejmował liczbę wyjazdów, …
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 714/00
Orzeczenie procesowe · 6 gru 2001
Sprawa dotyczyła roszczeń byłego pracownika-kierowcy o zapłatę diet, ryczałtów za noclegi oraz wynagrodzenia za godziny nadliczbowe za podróże krajowe i zagraniczne. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo,…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 678/00
Częściowe uwzględnienie · 23 lis 2001
Sprawa dotyczyła dwóch pracowników zatrudnionych jako recepcjoniści-portierzy, którzy domagali się m.in. zapłaty za godziny nadliczbowe, pracę w porze nocnej, odprawy pieniężnej oraz sprostowania świa…
WynagrodzenieCzas pracyWypowiedzenie / zwolnienieInne
SNI PKN 690/00
Orzeczenie procesowe · 22 lis 2001
Sąd Najwyższy rozpoznawał spór o wynagrodzenie pracownika przejętego wraz z zakładem pracy. Pracodawcy po przejęciu gospodarstwa ogrodniczego wprowadzili aneksem zryczałtowane wynagrodzenie miesięczne…
WynagrodzenieCzas pracyWypowiedzenie / zwolnienieInne
SNI PKN 639/00
Orzeczenie procesowe · 21 wrz 2001
Sprawa dotyczyła pracownika odwołanego ze stanowiska członka zarządu spółki, z którym następnie rozwiązano umowę o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b KP z powodu długotrwałe…
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyInne
SNI PKN 626/00
Orzeczenie procesowe · 21 wrz 2001
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył wynagrodzenia pracowników budowlanych skierowanych do pracy za granicą, którzy domagali się zap…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 590/00
Wygrał powód · 20 sie 2001
Sąd Najwyższy uchylił wyrok oddalający roszczenie pracownicy o przywrócenie do pracy i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu nie…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyCzas pracyInne
SNI PKN 730/00
Częściowe uwzględnienie · 7 sie 2001
Sprawa dotyczyła lekarzy zatrudnionych na podstawie umów o pracę, którzy domagali się wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych wykonywaną podczas dyżurów lekarskich w latach 1996–1999. Sąd Rej…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 544/00
Częściowe uwzględnienie · 24 lip 2001
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego jako II szyper na kutrze rybackim, który domagał się dodatkowego wynagrodzenia za czynności związane z wyładunkiem/załadunkiem ryb oraz wyrównania wynagrodzen…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 448/00
Wygrał pozwany · 31 maj 2001
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika, który domagał się wynagrodzenia za dyżury pełnione w soboty, niedziele i święta na osiedlu pracowników pracodawcy. Ustalono, że powód dobrowolnie pełnił społe…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 424/00
Wygrał pozwany · 30 maj 2001
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika dochodzącego diet i ryczałtów za noclegi z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju. Ustalono, że powód był zatrudniony przez polską spółkę, ale jego sta…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNI PKN 360/00
Wygrał pozwany · 18 kwi 2001
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracowników, którzy domagali się uchylenia kar nagany nałożonych za niestawienie się do pracy w dwie soboty wyznaczone jako dni pracy dodatkowej. Spór dotyczył przede wsz…
Czas pracyWypowiedzenie / zwolnienieInne
SNI PKN 350/00
Orzeczenie procesowe · 11 kwi 2001
Sąd Najwyższy uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że sądy niższych instancji zbyt szeroko przyjęły brak podstaw do stosowania przepisów o podróży służbowej. SN wyjaśnił…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNI PKN 320/00
Wygrał powód · 21 mar 2001
Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu drugiej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył pracowników hutników, którym pracodawca wypowiedział warunki pracy i płacy po wprowadzeniu…
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PZ 14/01
Wygrał pozwany · 16 mar 2001
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego na odrzucenie kasacji. Sprawa dotyczyła przywrócenia powoda do pracy oraz roszczeń o wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy, godziny nadliczbowe i pracę…
Przywrócenie do pracyWynagrodzenieCzas pracyWypowiedzenie / zwolnienie
SNI PKN 447/00
Orzeczenie procesowe · 15 mar 2001
Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę dotyczącą wypowiedzeń zmieniających warunki pracy i płacy dokonanych całej załodze spółki postawionej w stan likwidacji. Spór dotyczył m.in. tego, czy w takiej sytuacji …
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyZwiązki zawodoweInne
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć, ile nadgodzin mi przysługuje?
Nadgodziny to praca ponad obowiązującą normę dobową (8 h lub wyższą w systemach równoważnych) lub normy tygodniowe (40 h przeciętnie). Trzeba sprawdzić swój harmonogram i rzeczywisty czas pracy w każdej dobie i w każdym tygodniu okresu rozliczeniowego. Pracodawca powinien udostępnić ewidencję czasu pracy na żądanie pracownika.
Czy zadaniowy czas pracy zwalnia pracodawcę z obowiązku płacenia za nadgodziny?
Nie. Zadaniowy czas pracy jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy rodzaj pracy lub jej organizacja uniemożliwiają stosowanie stałego rozkładu. Jeżeli zadania są tak ustalane, że wymagają więcej niż 8 h dziennie lub 40 h tygodniowo, pracodawca narusza przepisy i musi zapłacić za nadgodziny.
Czy mogę żądać czasu wolnego zamiast wynagrodzenia za nadgodziny?
Tak. Zamiast wynagrodzenia z dodatkiem pracodawca może udzielić czasu wolnego. Jeśli robi to z własnej inicjatywy, czas wolny musi być o 50% dłuższy niż przepracowane nadgodziny. Jeśli wnosi o to pracownik — w stosunku 1:1 (bez dodatku procentowego).
Czy pracodawca musi dać mi harmonogram pracy?
Tak. Rozkład czasu pracy powinien być podany do wiadomości pracownika co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem okresu, na który został sporządzony. Jednostronna zmiana harmonogramu z dnia na dzień jest dopuszczalna tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w art. 142¹ k.p.
Co przysługuje za pracę w niedzielę i święta?
Za pracę w niedzielę lub święto pracownikowi przysługuje dzień wolny w ciągu 6 dni poprzedzających lub następujących po niedzieli pracy. Jeśli pracodawca nie udzieli dnia wolnego, musi wypłacić wynagrodzenie z 100% dodatkiem. Praca w niedziele jest zasadniczo zakazana, z wyjątkami określonymi w art. 151¹⁰ k.p.
Ile wynosi roczny limit nadgodzin?
Podstawowy limit to 150 godzin nadliczbowych rocznie, chyba że układ zbiorowy pracy lub regulamin pracy (za zgodą związków zawodowych) przewiduje wyższy limit — jednak nieprzekraczający 416 godzin w roku (maksymalny tygodniowy czas pracy 48 h). Przekroczenie limitu nie zwalnia pracodawcy z zapłaty.