Prawo pracy · Polska
Czas pracy i nadgodziny — Sąd Najwyższy (341 orzeczeń)
341 orzeczeńPracownik wygrał: 18.2%2010–2014
Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. Ponadto pracownikowi przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin odpoczynku tygodniowego. Naruszenie tych norm przez pracodawcę rodzi obowiązek wypłaty wynagrodzenia za nadgodziny lub udzielenia czasu wolnego.
Spory o czas pracy najczęściej dotyczą: nieuznawania nadgodzin za faktycznie przepracowane, stosowania systemów zadaniowego czasu pracy jako pretekstu do nierozliczania nadgodzin, braku ewidencji czasu pracy (co skutkuje przerzuceniem ciężaru dowodu na pracodawcę), naruszenia doby pracowniczej oraz pracy w niedziele i święta bez rekompensaty.
Pracodawca ma bezwzględny obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy. Brak lub nierzetelność tej ewidencji powoduje, że w sporze sądowym pracownik może wykazywać czas pracy wszelkimi środkami dowodowymi, a sąd może przyjąć jego wersję jako wiarygodną.
- Praca ponad 8 h/dobę: nadgodziny dobowe
- Praca ponad 40 h/tydz.: nadgodziny tygodniowe
- Limit roczny nadgodzin: 150 h (chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej, max. 416 h)
Wyniki orzeczeń
134
Wygrał pozwany
100
Orzeczenie procesowe
62
Wygrał powód
44
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(341)
SNII PK 201/05
Orzeczenie procesowe · 5 sie 2005
Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną powoda w sprawie o zapłatę przeciwko spółce z o.o. Powód kwestionował wyrok oddalający jego apelację w części dotyczącej m.in. odszkodowania za utratę zdrowia i…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 18/05
Częściowe uwzględnienie · 19 lip 2005
Sprawa dotyczyła nauczyciela akademickiego zatrudnionego jako asystent na politechnice, który domagał się dopłaty do wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe przepracowane w latach akademickich 1996/97…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 383/04
Wygrał pozwany · 12 lip 2005
Sprawa dotyczyła roszczenia kierownika budowy o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych oraz odsetki. Sąd Apelacyjny zasądził na jego rzecz część żądanej kwoty, uznając, że nie był on kierown…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNIII PK 51/05
Wygrał powód · 6 lip 2005
Sąd Najwyższy uznał, że wobec pracownika niepełnosprawnego w stopniu umiarkowanym obowiązuje ustawowa norma 7 godzin pracy na dobę i 35 godzin tygodniowo. Jeżeli w umowie o pracę wpisano 8-godzinny dz…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNII PK 265/04
Częściowe uwzględnienie · 23 cze 2005
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe związane z odbywanymi podróżami służbowymi. Sąd Najwyższy uznał, że typowa podróż służbowa nie jest co do zasady czasem pr…
Czas pracyWynagrodzenie
SNII PK 320/04
Częściowe uwzględnienie · 21 cze 2005
Sprawa dotyczyła roszczeń byłego kierowcy zatrudnionego na podstawie umowy o pracę o zapłatę wynagrodzenia za pracę, dodatków za godziny nadliczbowe, pracę nocną, obsługę agregatu, czynności spedycyjn…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 319/04
Wygrał powód · 21 cze 2005
Sprawa dotyczyła rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 53 § 1 pkt 1 lit. b k.p. z powodu długotrwałej niezdolności do pracy. Pracodawca doręczył pracownikowi oświadczenie o roz…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyCzas pracyBHP
SNII PK 241/04
Wygrał powód · 10 mar 2005
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego w ochronie, który dochodził m.in. wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, wyrównania wynagrodzenia chorobowego, ekwiwalentu za urlop, odszkodowania za wadliwe w…
Wypowiedzenie / zwolnienieWynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 144/04
Wygrał pozwany · 25 sty 2005
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika o zapłatę różnicy w należnościach związanych z pobytem i pracą w USA. Powód był zatrudniony jako robotnik budowlany i wyjeżdżał do Stanów Zjednoczonych na polece…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 151/04
Orzeczenie procesowe · 18 sty 2005
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika zatrudnionego przy budowie za granicą o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpo…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 114/04
Wygrał pozwany · 13 sty 2005
Sprawa dotyczyła roszczenia byłego pracownika o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. Powód był zatrudniony jako „kierownik utrzymania ruchu” w zakładzie produkcyjnym, jednak faktycznie wy…
WynagrodzenieCzas pracy
SNII PK 106/04
Orzeczenie procesowe · 14 gru 2004
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika zatrudnionego na stanowisku kierowniczym o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. Sąd Najwyższy uchylił wyrok oddalający powództwo i wskazał, że art. 135 k.p. nie…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 396/03
Wygrał pozwany · 9 wrz 2004
Powód, zatrudniony na podstawie umowy o pracę, domagał się odszkodowania za rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia, twierdząc, że pracodawca bezprawnie odmówił mu zwolnienia od pracy na czas prowadzenia …
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyInne
SNIII PK 22/04
Orzeczenie procesowe · 8 cze 2004
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe oraz ekwiwalent za pranie odzieży roboczej. Powód był zatrudniony najpierw jako sprzedawca, a od 1 sierpnia 1999 r. jako k…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNI PK 630/03
Częściowe uwzględnienie · 19 maj 2004
Sprawa dotyczyła trzech kierowców zatrudnionych u pozwanej spółki, którzy dochodzili wyrównania wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych za okres 1996–1998. Pracodawca wypłacał im od 1997 r. r…
WynagrodzenieCzas pracy
SNI PK 668/03
Orzeczenie procesowe · 29 mar 2004
Sąd Najwyższy odrzucił kasację pozwanych w sprawie o zapłatę. Spór dotyczył należności kierowcy busa wykonującego przewozy międzynarodowe, a skarżący kwestionowali uznanie takiej pracy za równoważną z…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 377/03
Wygrał pozwany · 17 lut 2004
Sprawa dotyczyła czterech pracowników zatrudnionych przez polskiego pracodawcę na budowie eksportowej w Niemczech, którzy domagali się zapłaty wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Twierdzili, że fakt…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNI PK 298/03
Wygrał powód · 22 sty 2004
Sprawa dotyczyła roszczenia kierowcy samochodu ciężarowego o zapłatę diet i ryczałtu za noclegi z tytułu zagranicznych podróży służbowych. Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy i utrzymał w mocy ko…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 476/02
Wygrał pozwany · 19 lis 2003
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika zatrudnionego jako majster o zapłatę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe oraz za pracę w soboty wolne od pracy. Powód twierdził, że od marca 1996 r. do września…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 374/02
Wygrał pozwany · 18 wrz 2003
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika zatrudnionego jako kierowca na budowie eksportowej w Rosji o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. Powód twierdził, że pracodawca bezpodstawnie odliczał mu godzi…
Czas pracyWynagrodzenieInne
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć, ile nadgodzin mi przysługuje?
Nadgodziny to praca ponad obowiązującą normę dobową (8 h lub wyższą w systemach równoważnych) lub normy tygodniowe (40 h przeciętnie). Trzeba sprawdzić swój harmonogram i rzeczywisty czas pracy w każdej dobie i w każdym tygodniu okresu rozliczeniowego. Pracodawca powinien udostępnić ewidencję czasu pracy na żądanie pracownika.
Czy zadaniowy czas pracy zwalnia pracodawcę z obowiązku płacenia za nadgodziny?
Nie. Zadaniowy czas pracy jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy rodzaj pracy lub jej organizacja uniemożliwiają stosowanie stałego rozkładu. Jeżeli zadania są tak ustalane, że wymagają więcej niż 8 h dziennie lub 40 h tygodniowo, pracodawca narusza przepisy i musi zapłacić za nadgodziny.
Czy mogę żądać czasu wolnego zamiast wynagrodzenia za nadgodziny?
Tak. Zamiast wynagrodzenia z dodatkiem pracodawca może udzielić czasu wolnego. Jeśli robi to z własnej inicjatywy, czas wolny musi być o 50% dłuższy niż przepracowane nadgodziny. Jeśli wnosi o to pracownik — w stosunku 1:1 (bez dodatku procentowego).
Czy pracodawca musi dać mi harmonogram pracy?
Tak. Rozkład czasu pracy powinien być podany do wiadomości pracownika co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem okresu, na który został sporządzony. Jednostronna zmiana harmonogramu z dnia na dzień jest dopuszczalna tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w art. 142¹ k.p.
Co przysługuje za pracę w niedzielę i święta?
Za pracę w niedzielę lub święto pracownikowi przysługuje dzień wolny w ciągu 6 dni poprzedzających lub następujących po niedzieli pracy. Jeśli pracodawca nie udzieli dnia wolnego, musi wypłacić wynagrodzenie z 100% dodatkiem. Praca w niedziele jest zasadniczo zakazana, z wyjątkami określonymi w art. 151¹⁰ k.p.
Ile wynosi roczny limit nadgodzin?
Podstawowy limit to 150 godzin nadliczbowych rocznie, chyba że układ zbiorowy pracy lub regulamin pracy (za zgodą związków zawodowych) przewiduje wyższy limit — jednak nieprzekraczający 416 godzin w roku (maksymalny tygodniowy czas pracy 48 h). Przekroczenie limitu nie zwalnia pracodawcy z zapłaty.