Prawo pracy · Polska
Czas pracy i nadgodziny — Sąd Najwyższy (341 orzeczeń)
341 orzeczeńPracownik wygrał: 18.2%2010–2014
Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. Ponadto pracownikowi przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin odpoczynku tygodniowego. Naruszenie tych norm przez pracodawcę rodzi obowiązek wypłaty wynagrodzenia za nadgodziny lub udzielenia czasu wolnego.
Spory o czas pracy najczęściej dotyczą: nieuznawania nadgodzin za faktycznie przepracowane, stosowania systemów zadaniowego czasu pracy jako pretekstu do nierozliczania nadgodzin, braku ewidencji czasu pracy (co skutkuje przerzuceniem ciężaru dowodu na pracodawcę), naruszenia doby pracowniczej oraz pracy w niedziele i święta bez rekompensaty.
Pracodawca ma bezwzględny obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy. Brak lub nierzetelność tej ewidencji powoduje, że w sporze sądowym pracownik może wykazywać czas pracy wszelkimi środkami dowodowymi, a sąd może przyjąć jego wersję jako wiarygodną.
- Praca ponad 8 h/dobę: nadgodziny dobowe
- Praca ponad 40 h/tydz.: nadgodziny tygodniowe
- Limit roczny nadgodzin: 150 h (chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej, max. 416 h)
Wyniki orzeczeń
134
Wygrał pozwany
100
Orzeczenie procesowe
62
Wygrał powód
44
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(341)
SNII PK 93/06
Wygrał pozwany · 5 gru 2006
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych za okres od marca 2001 r. do października 2003 r. Powód twierdził, że wykonywał pracę ponad normy czasu pracy,…
Czas pracyWynagrodzenie
SNII UK 101/06
Orzeczenie procesowe · 29 lis 2006
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył prawa wdowy do jednorazowego odszkodowania po śmierci męża, który uległ wypadkowi samochodowemu w…
Ubezpieczenia społeczneCzas pracyInne
SNI PK 128/06
Orzeczenie procesowe · 15 lis 2006
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, z którym pracodawca rozwiązał umowę bez wypowiedzenia z powodu rzekomo nieusprawiedliwionej nieobecności w pr…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyCzas pracy
SNI PK 117/06
Częściowe uwzględnienie · 15 lis 2006
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył roszczenia pracownika o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe. Kluczową kwestią było to, czy pow…
Czas pracyWynagrodzenie
SNI PK 40/06
Częściowe uwzględnienie · 18 lip 2006
Sąd Najwyższy rozpoznawał sprawę kierowcy zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, który dochodził zapłaty za godziny nadliczbowe oraz dodatku za pracę w porze nocnej. Ustalono, że pracodawca wypłaca…
WynagrodzenieCzas pracy
SNI PK 27/06
Orzeczenie procesowe · 17 lip 2006
Sprawa dotyczyła lekarza pełniącego funkcję ordynatora oddziału chirurgicznego, który domagał się wynagrodzenia za tzw. „dyżury pod telefonem” w okresie od października 2002 r. do grudnia 2004 r. Sąd …
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNI PK 263/05
Orzeczenie procesowe · 6 cze 2006
Sprawa dotyczyła lekarza zatrudnionego w szpitalu publicznym, który domagał się nakazania udzielenia czasu wolnego za ponadwymiarową pracę, w tym pracę w porze nocnej, od 1 maja 2004 r. Sądy niższych …
Czas pracyInne
SNI PK 210/05
Wygrał pozwany · 16 maj 2006
Sprawa dotyczyła roszczeń pracownika o zapłatę prowizji oraz wynagrodzenia za godziny nadliczbowe. Powód był zatrudniony u pozwanej spółki jako przedstawiciel handlowy, a następnie Key Account Manager…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 271/05
Wygrał pozwany · 9 maj 2006
Powód, urzędnik służby cywilnej zatrudniony w Ministerstwie Infrastruktury, domagał się ustalenia liczby godzin przepracowanych ponad normę w okresie od października 2000 r. do maja 2002 r., twierdząc…
Czas pracyInne
SNII PK 165/05
Częściowe uwzględnienie · 15 mar 2006
Sprawa dotyczyła roszczeń pracownika o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe oraz za gotowość do pracy. Sąd Najwyższy uznał, że w systemie zadaniowego czasu pracy pracodawca musi wykazać, iż powierzał …
Czas pracyWynagrodzenie
SNI PK 146/05
Częściowe uwzględnienie · 7 mar 2006
Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył roszczeń o zapłatę wynagrodzenia za pracę, w tym wynagrodzenia prowizyjnego i za godziny nadlic…
WynagrodzenieCzas pracyWypowiedzenie / zwolnienieInne
SNI PK 150/05
Orzeczenie procesowe · 2 mar 2006
Sprawa dotyczyła roszczenia lekarza zatrudnionego w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej o wynagrodzenie za pozostawanie poza zakładem w gotowości do udzielania świadczeń zdrowotnych („dyżury pod te…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PZP 11/05
Wygrał pozwany · 15 lut 2006
Sąd Najwyższy rozstrzygnął spór o to, czy pracownikowi za pracę w niedzielę lub święto, za którą pracodawca nie udzielił dnia wolnego w okresie rozliczeniowym, przysługują dwa dodatki do wynagrodzenia…
Czas pracyWynagrodzenie
SNII PK 113/05
Wygrał powód · 11 sty 2006
Sprawa dotyczyła lekarzy zatrudnionych w szpitalu, którzy dochodzili zapłaty za dyżury pełnione w latach 1996–1999. Sąd I instancji zasądził na ich rzecz wynagrodzenie za dyżury, przyjmując, że przepi…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 131/05
Wygrał pozwany · 10 sty 2006
Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda w sprawie o zapłatę świadczeń pracowniczych. Spór dotyczył m.in. prawa do premii oraz nagrody jubileuszowej po długotrwałej nieobecności spowodowanej chorobą. Powó…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 103/05
Wygrał pozwany · 8 gru 2005
Sprawa dotyczyła dwóch pracowników zatrudnionych na umowę o pracę na okres próbny, którzy po wypowiedzeniu umów przez pracodawcę dochodzili odszkodowań za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy…
Wypowiedzenie / zwolnienieMobbingDyskryminacjaWynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 99/05
Częściowe uwzględnienie · 29 lis 2005
Sprawa dotyczyła lekarki domagającej się wyrównania wynagrodzenia za dyżury lekarskie pełnione przed 20 maja 1999 r. oraz odsetek od tych należności. Sąd Najwyższy potwierdził utrwalony pogląd, że prz…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 67/05
Orzeczenie procesowe · 11 paź 2005
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownicy o zapłatę diet z tytułu podróży służbowych. Powódka była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony jako pracownik ds. marketingu, a jej miejsce…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNII PK 56/05
Orzeczenie procesowe · 20 wrz 2005
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. Powód był zatrudniony w spółdzielni inwalidów i w sezonie letnim wykonywał obowiązki określane przez pracodaw…
Czas pracyWynagrodzenie
SNII PK 199/05
Wygrał pozwany · 5 sie 2005
Sąd Najwyższy odrzucił skargę kasacyjną pozwanego jako niedopuszczalną, ponieważ nie zawierała ona wymaganego uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. Sprawa dotyczyła roszczeń pracowni…
WynagrodzenieCzas pracyInne
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć, ile nadgodzin mi przysługuje?
Nadgodziny to praca ponad obowiązującą normę dobową (8 h lub wyższą w systemach równoważnych) lub normy tygodniowe (40 h przeciętnie). Trzeba sprawdzić swój harmonogram i rzeczywisty czas pracy w każdej dobie i w każdym tygodniu okresu rozliczeniowego. Pracodawca powinien udostępnić ewidencję czasu pracy na żądanie pracownika.
Czy zadaniowy czas pracy zwalnia pracodawcę z obowiązku płacenia za nadgodziny?
Nie. Zadaniowy czas pracy jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy rodzaj pracy lub jej organizacja uniemożliwiają stosowanie stałego rozkładu. Jeżeli zadania są tak ustalane, że wymagają więcej niż 8 h dziennie lub 40 h tygodniowo, pracodawca narusza przepisy i musi zapłacić za nadgodziny.
Czy mogę żądać czasu wolnego zamiast wynagrodzenia za nadgodziny?
Tak. Zamiast wynagrodzenia z dodatkiem pracodawca może udzielić czasu wolnego. Jeśli robi to z własnej inicjatywy, czas wolny musi być o 50% dłuższy niż przepracowane nadgodziny. Jeśli wnosi o to pracownik — w stosunku 1:1 (bez dodatku procentowego).
Czy pracodawca musi dać mi harmonogram pracy?
Tak. Rozkład czasu pracy powinien być podany do wiadomości pracownika co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem okresu, na który został sporządzony. Jednostronna zmiana harmonogramu z dnia na dzień jest dopuszczalna tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w art. 142¹ k.p.
Co przysługuje za pracę w niedzielę i święta?
Za pracę w niedzielę lub święto pracownikowi przysługuje dzień wolny w ciągu 6 dni poprzedzających lub następujących po niedzieli pracy. Jeśli pracodawca nie udzieli dnia wolnego, musi wypłacić wynagrodzenie z 100% dodatkiem. Praca w niedziele jest zasadniczo zakazana, z wyjątkami określonymi w art. 151¹⁰ k.p.
Ile wynosi roczny limit nadgodzin?
Podstawowy limit to 150 godzin nadliczbowych rocznie, chyba że układ zbiorowy pracy lub regulamin pracy (za zgodą związków zawodowych) przewiduje wyższy limit — jednak nieprzekraczający 416 godzin w roku (maksymalny tygodniowy czas pracy 48 h). Przekroczenie limitu nie zwalnia pracodawcy z zapłaty.