Prawo pracy · Polska
Czas pracy i nadgodziny — Sąd Najwyższy (341 orzeczeń)
341 orzeczeńPracownik wygrał: 18.2%2010–2014
Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. Ponadto pracownikowi przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin odpoczynku tygodniowego. Naruszenie tych norm przez pracodawcę rodzi obowiązek wypłaty wynagrodzenia za nadgodziny lub udzielenia czasu wolnego.
Spory o czas pracy najczęściej dotyczą: nieuznawania nadgodzin za faktycznie przepracowane, stosowania systemów zadaniowego czasu pracy jako pretekstu do nierozliczania nadgodzin, braku ewidencji czasu pracy (co skutkuje przerzuceniem ciężaru dowodu na pracodawcę), naruszenia doby pracowniczej oraz pracy w niedziele i święta bez rekompensaty.
Pracodawca ma bezwzględny obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy. Brak lub nierzetelność tej ewidencji powoduje, że w sporze sądowym pracownik może wykazywać czas pracy wszelkimi środkami dowodowymi, a sąd może przyjąć jego wersję jako wiarygodną.
- Praca ponad 8 h/dobę: nadgodziny dobowe
- Praca ponad 40 h/tydz.: nadgodziny tygodniowe
- Limit roczny nadgodzin: 150 h (chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej, max. 416 h)
Wyniki orzeczeń
134
Wygrał pozwany
100
Orzeczenie procesowe
62
Wygrał powód
44
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(341)
SNII PK 242/07
Orzeczenie procesowe · 22 sty 2008
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanej Agencji Nieruchomości Rolnych do rozpoznania. Spór dotyczył roszczeń pracowników o zapłatę za pracę w godzinach nadliczbowych. Sądy meriti us…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNI PK 108/07
Częściowe uwzględnienie · 11 sty 2008
Sprawa dotyczyła roszczeń byłego dyrektora hipermarketu o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych oraz o wypłatę tzw. „bonusa”. Sąd Najwyższy oddalił obie skargi kasacyjne, pozostawiając w mo…
Czas pracyWynagrodzenie
SNI PK 157/07
Orzeczenie procesowe · 11 gru 2007
Sprawa dotyczyła roszczenia byłej zastępcy kierownika sklepu o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. Sądy meriti zasądziły na jej rzecz 11.780,25 zł, przyjmując, że ewidencja czasu pracy p…
WynagrodzenieCzas pracy
SNII PK 44/07
Wygrał pozwany · 15 paź 2007
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracownika zatrudnionego jako maszynista pojazdu trakcyjnego w PKP CARGO. Spór dotyczył tego, czy za okresy dojazdu do miejsca przyjęcia lokomotywy, oczekiwania …
WynagrodzenieCzas pracy
SNI PK 110/07
Częściowe uwzględnienie · 4 paź 2007
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną pracownika dochodzącego m.in. wynagrodzenia za nadgodziny, świadczeń związanych z kursem bhp, dodatkowej odprawy z programu dobrowolnych odejść, wyrównania pre…
Czas pracyWynagrodzenieWypowiedzenie / zwolnienieDyskryminacjaMobbingInne
SNI PK 24/07
Wygrał pozwany · 4 paź 2007
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracodawcy i utrzymał w mocy zasądzenie na rzecz pracownicy odszkodowania za naruszenie zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Sprawa dotyczyła pracownicy, k…
DyskryminacjaWynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 84/07
Wygrał pozwany · 23 sie 2007
Powód, pracownik PKP Cargo zatrudniony w drużynie trakcyjnej, domagał się wyrównania wynagrodzenia za okresy, w których nie prowadził bezpośrednio pojazdu trakcyjnego, ale m.in. oczekiwał na przydziel…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PZP 6/07
Wygrał powód · 3 sie 2007
Sąd Najwyższy rozstrzygnął wątpliwość dotyczącą czasu pracy pracowników zakładów opieki zdrowotnej po zmianach Kodeksu pracy z 2001 r. Uznał, że pracownicy ci korzystają z prawa do przeciętnie pięciod…
Czas pracyWynagrodzenie
SNII PK 275/06
Częściowe uwzględnienie · 8 maj 2007
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika ochrony mienia o wyrównanie wynagrodzenia za okres pracy od 1995 do 1998 r., obejmującego nadgodziny, dodatek nocny, dodatek za pracę w dni świąteczne, a także w…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNIII PK 2/07
Orzeczenie procesowe · 4 kwi 2007
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownicy o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych wykonywaną w sklepie w latach 2002–2005, głównie w soboty, niedziele i święta. Sądy niższych instancji zasądzi…
WynagrodzenieCzas pracy
SNII PZP 4/07
Wygrał pozwany · 3 kwi 2007
Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące podstawy obliczania dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Uznał, że wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania, …
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 165/06
Wygrał pozwany · 20 lut 2007
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracownika dochodzącego diet za pobyt w Chinach. Uznał, że jego wyjazd nie był podróżą służbową w rozumieniu art. 775 § 1 k.p., lecz wynikał z porozumienia z pra…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNI PK 234/06
Wygrał pozwany · 19 lut 2007
Sprawa dotyczyła kierowców zatrudnionych przez przedsiębiorstwo obrotu zwierzętami hodowlanymi, którzy domagali się wyrównania wynagrodzenia za pracę oraz dopłaty do ryczałtów za diety i noclegi z tyt…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 232/06
Wygrał powód · 19 lut 2007
Sprawa dotyczyła roszczeń kierowców o wyrównanie wynagrodzenia za pracę oraz o dopłatę ryczałtów za diety i noclegi za zagraniczne podróże służbowe. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracodawcy i…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 221/06
Wygrał pozwany · 7 lut 2007
Sprawa dotyczyła dwóch pracowników zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych w spółce, którzy odmówili podpisywania list obecności i kart ewidencji czasu pracy oraz kwestionowali inne polecenia prac…
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyInne
SNI PK 195/06
Wygrał powód · 25 sty 2007
Sprawa dotyczyła nauczycielki mianowanej, która na własny wniosek została przeniesiona na stanowisko logopedy w szkole specjalnej. Po powrocie z urlopu zdrowotnego pracodawca uznał, że jej tygodniowy …
Czas pracyInne
SNIII PK 90/06
Częściowe uwzględnienie · 10 sty 2007
Sprawa dotyczyła kierowcy zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, który dochodził od pracodawcy diet za podróże służbowe krajowe i zagraniczne. Sądy meriti zasądziły na jego rzecz 37.916,27 zł, uzna…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PZP 7/06
Orzeczenie procesowe · 9 sty 2007
Sprawa dotyczyła funkcjonariuszki celnej w służbie przygotowawczej, która w czasie korzystania z urlopu wychowawczego nie odbyła wymaganych szkoleń i egzaminów przewidzianych w ustawie o służbie celne…
InneWypowiedzenie / zwolnienieCzas pracy
SNII PK 99/06
Orzeczenie procesowe · 13 gru 2006
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika o wyrównanie wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz w porze nocnej. Powód był zatrudniony na stacji paliw gazowego jako operator, pracował w syste…
Czas pracyWynagrodzenie
SNI PK 169/06
Orzeczenie procesowe · 7 gru 2006
Sprawa dotyczyła roszczeń byłego dyrektora i jednocześnie prezesa jednoosobowego zarządu spółki akcyjnej o wynagrodzenie za okres od grudnia 1999 r. do maja 2000 r. oraz ekwiwalent za niewykorzystany …
WynagrodzenieCzas pracyInne
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć, ile nadgodzin mi przysługuje?
Nadgodziny to praca ponad obowiązującą normę dobową (8 h lub wyższą w systemach równoważnych) lub normy tygodniowe (40 h przeciętnie). Trzeba sprawdzić swój harmonogram i rzeczywisty czas pracy w każdej dobie i w każdym tygodniu okresu rozliczeniowego. Pracodawca powinien udostępnić ewidencję czasu pracy na żądanie pracownika.
Czy zadaniowy czas pracy zwalnia pracodawcę z obowiązku płacenia za nadgodziny?
Nie. Zadaniowy czas pracy jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy rodzaj pracy lub jej organizacja uniemożliwiają stosowanie stałego rozkładu. Jeżeli zadania są tak ustalane, że wymagają więcej niż 8 h dziennie lub 40 h tygodniowo, pracodawca narusza przepisy i musi zapłacić za nadgodziny.
Czy mogę żądać czasu wolnego zamiast wynagrodzenia za nadgodziny?
Tak. Zamiast wynagrodzenia z dodatkiem pracodawca może udzielić czasu wolnego. Jeśli robi to z własnej inicjatywy, czas wolny musi być o 50% dłuższy niż przepracowane nadgodziny. Jeśli wnosi o to pracownik — w stosunku 1:1 (bez dodatku procentowego).
Czy pracodawca musi dać mi harmonogram pracy?
Tak. Rozkład czasu pracy powinien być podany do wiadomości pracownika co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem okresu, na który został sporządzony. Jednostronna zmiana harmonogramu z dnia na dzień jest dopuszczalna tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w art. 142¹ k.p.
Co przysługuje za pracę w niedzielę i święta?
Za pracę w niedzielę lub święto pracownikowi przysługuje dzień wolny w ciągu 6 dni poprzedzających lub następujących po niedzieli pracy. Jeśli pracodawca nie udzieli dnia wolnego, musi wypłacić wynagrodzenie z 100% dodatkiem. Praca w niedziele jest zasadniczo zakazana, z wyjątkami określonymi w art. 151¹⁰ k.p.
Ile wynosi roczny limit nadgodzin?
Podstawowy limit to 150 godzin nadliczbowych rocznie, chyba że układ zbiorowy pracy lub regulamin pracy (za zgodą związków zawodowych) przewiduje wyższy limit — jednak nieprzekraczający 416 godzin w roku (maksymalny tygodniowy czas pracy 48 h). Przekroczenie limitu nie zwalnia pracodawcy z zapłaty.