Prawo pracy · Polska
Związki zawodowe i zbiorowe prawo pracy — Sąd Najwyższy (325 orzeczeń)
325 orzeczeńPracownik wygrał: 23.4%2010–2014
Zbiorowe prawo pracy reguluje stosunki między pracodawcą a reprezentacją pracowniczą — związkami zawodowymi, radami pracowników i innymi organami przedstawicielskimi. Obejmuje prawo do tworzenia związków, negocjowanie układów zbiorowych, uprawnienia informacyjno-konsultacyjne oraz prawo do strajku.
Kluczowe spory dotyczą: ochrony działaczy związkowych przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy (pracodawca musi uzyskać zgodę zarządu związku), naruszenia obowiązków konsultacyjnych przed zwolnieniami grupowymi, odmowy zawarcia lub wypowiedzenia układu zbiorowego, a także delegowania i udostępniania pomieszczeń związkom zawodowym.
Działaczom związkowym objętym ochroną przysługuje szczególna ochrona przed wypowiedzeniem — jej naruszenie skutkuje przywróceniem do pracy lub odszkodowaniem, niezależnie od zasadności przyczyny merytorycznej. Liczba chronionych działaczy zależy od liczebności związku i jest określona w ustawie o związkach zawodowych.
- Konsultacja związkowa przy wypowiedzeniu indywidualnym: 5 dni roboczych
- Ochrona działacza: zgoda zarządu związku lub sądu pracy
- Układ zbiorowy: obowiązuje cały zakład, nadrzędny nad umową o pracę
Wyniki orzeczeń
146
Wygrał pozwany
79
Orzeczenie procesowe
76
Wygrał powód
23
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(325)
SNI PKN 571/97
Wygrał powód · 26 mar 1998
Sprawa dotyczyła pracownika będącego działaczem związkowym, z którym pracodawca rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia z jego winy, bez uzyskania wymaganej zgody organizacji związkowej. Powód domag…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 539/97
Wygrał pozwany · 24 lut 1998
Sprawa dotyczyła pracownika kopalni, który został zwolniony dyscyplinarnie na podstawie art. 52 KP za rzekome opuszczenie dwóch dni pracy. Pracownik twierdził, że był objęty szczególną ochroną związko…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PKN 475/97
Wygrał pozwany · 16 sty 1998
Sprawa dotyczyła kierowcy autobusu i jednocześnie przewodniczącego komisji zakładowej NSZZ „Solidarność”, z którym pracodawca rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia, zarzucając mu samowolne opuszcz…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodowe
SNI PKN 454/97
Wygrał powód · 12 sty 1998
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy i utrzymał w mocy wyrok przywracający pracownika do pracy oraz zasądzający wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Spór dotyczył wypowiedzenia umowy o pr…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodowe
SNI PKN 450/97
Wygrał pozwany · 12 sty 1998
Sprawa dotyczyła rejestracji nowego związku zawodowego KNSZZ „Solidarność 80” i sprzeciwu już istniejącego NSZZ „Solidarność 80”. Sąd Najwyższy oddalił kasację uczestnika i utrzymał w mocy wpis nowego…
Związki zawodoweInne
SNI PKN 442/97
Wygrał pozwany · 19 gru 1997
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego jako sanitariusz, który domagał się przywrócenia do pracy, twierdząc, że wypowiedzenie było formą szykany za działalność związkową i krytyczny stosunek do prz…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 438/97
Wygrał powód · 17 gru 1997
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy i utrzymał w mocy wyrok przywracający pracownika do pracy. Spór dotyczył wypowiedzenia umowy o pracę po konsultacji ze związkiem zawodowym na podstawie art. 38…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PKN 423/97
Wygrał pozwany · 8 gru 1997
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego na czas nieokreślony, z którym pracodawca rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 KP, zarzucając mu m.in. odmowę wykonywania poleceń, n…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PKN 407/97
Orzeczenie procesowe · 2 gru 1997
Sprawa dotyczyła dwóch pracownic zatrudnionych na podstawie umów o pracę na czas określony, które były jednocześnie członkiniami zarządu zakładowej organizacji związkowej. Pracodawca wypowiedział im w…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 324/97
Wygrał powód · 2 gru 1997
Sprawa dotyczyła pracownicy PSS „S.”, członkini komisji zakładowej NSZZ „Solidarność”, której pracodawca wypowiedział warunki pracy, proponując przeniesienie z dotychczasowego sklepu do kiosku spożywc…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 393/97
Wygrał pozwany · 27 lis 1997
Sprawa dotyczyła sześciu pracowników Cementowni, którzy zostali zwolnieni dyscyplinarnie za udział w tzw. proteście głodowym prowadzonym w zakładzie w toku sporu zbiorowego o podwyżki płac. Sąd Najwyż…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 373/97
Wygrał powód · 19 lis 1997
Sąd Najwyższy oddalił kasację trzech jednostek organizacyjnych PKP, które zostały zobowiązane do zapłaty na rzecz zakładowych funduszy świadczeń socjalnych kwot należnych za 1994 r. Spór dotyczył prze…
InneZwiązki zawodowe
SNI PKN 351/97
Wygrał pozwany · 17 lis 1997
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracowników domagających się przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu zmieniającym warunki pracy i płacy w związku z reorganizacją urzędu pracy. Uznano, że doszło do rzeczy…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodowe
SNI PKN 228/97
Wygrał pozwany · 14 paź 1997
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy i utrzymał w mocy rozstrzygnięcie zasądzające na rzecz pracownika odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia. Spór dotyczy…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PKN 325/97
Wygrał powód · 14 paź 1997
Sprawa dotyczyła pracownika będącego przewodniczącym zakładowej organizacji NSZZ „Solidarność”, któremu pracodawca wypowiedział warunki pracy i płacy na niekorzyść bez uzyskania zgody zarządu organiza…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowe
SNI PKN 237/97
Wygrał pozwany · 1 paź 1997
Sprawa dotyczyła powoda zatrudnionego w spółdzielni na podstawie spółdzielczej umowy o pracę, który jednocześnie pełnił funkcję związkową. Został on wykluczony ze spółdzielni po tym, jak w sposób rażą…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 273/97
Wygrał pozwany · 17 wrz 1997
Sprawa dotyczyła pracownika PKP zatrudnionego jako toromistrz, będącego członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej, któremu wypowiedziano umowę o pracę po zarzucie zawłaszczenia 8 przekładnik…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 225/97
Wygrał pozwany · 20 sie 1997
Sprawa dotyczyła pracownika spółdzielni, pełniącego funkcję przewodniczącego zakładowej organizacji związkowej, który został najpierw zwolniony za wypowiedzeniem, a następnie rozwiązano z nim umowę be…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 181/97
Wygrał powód · 12 cze 1997
Sprawa dotyczyła wypowiedzenia zmieniającego pracownicy zatrudnionej na stanowisku specjalisty ds. płac, która była jednocześnie członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej i korzystała ze szc…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 197/97
Wygrał pozwany · 2 cze 1997
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika domagającego się ochrony przed wypowiedzeniem umowy o pracę. Uznał, że pracodawca nie naruszył art. 38 KP, ponieważ przed wypowiedzeniem zwrócił się do wszystk…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
Najczęstsze pytania
Ile osób potrzeba, żeby założyć związek zawodowy?
Do założenia zakładowej organizacji związkowej potrzeba co najmniej 10 osób — pracowników lub innych osób wykonujących pracę zarobkową. Związek rejestruje się w sądzie rejestrowym (KRS), a po rejestracji nabywa osobowość prawną.
Czy pracodawca może zwolnić działacza związkowego?
Co do zasady nie, bez uprzedniej zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej. Jeśli zarząd odmówi zgody, pracodawca może zwrócić się do sądu pracy o wydanie zastępczego zezwolenia — co jest jednak trudne. Ochrona przysługuje określonej liczbie wskazanych działaczy.
Czym jest układ zbiorowy pracy?
Układ zbiorowy pracy (UZP) to porozumienie zbiorowe zawarte między pracodawcą (lub organizacją pracodawców) a związkiem zawodowym, regulujące warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy. Postanowienia UZP korzystniejsze niż ustawa wchodzą do treści umów o pracę automatycznie.
Co to jest porozumienie o zawieszeniu stosowania przepisów prawa pracy?
W sytuacji finansowych trudności pracodawcy strony mogą zawrzeć porozumienie zawieszające na czas określony (max. 3 lata) stosowanie przepisów zakładowych lub układowych w zakresie uzgodnionym ze związkami zawodowymi lub reprezentacją pracowników.
Czy pracodawca musi konsultować wypowiedzenia ze związkami zawodowymi?
Tak. Przed wypowiedzeniem umowy na czas nieokreślony pracodawca musi pisemnie poinformować reprezentującą pracownika organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia, podając przyczynę. Związek ma 5 dni roboczych na zgłoszenie zastrzeżeń. Pominięcie tej procedury uzasadnia odwołanie pracownika.
Kiedy strajk jest legalny?
Strajk jest legalny, gdy spełnia wymogi ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych: musi go poprzedzać spór zbiorowy (faza rokowań i mediacji), musi być ogłoszony przez związek zawodowy z co najmniej 5-dniowym wyprzedzeniem i przy zachowaniu minimalnych usług niezbędnych dla ochrony życia i zdrowia.