Prawo pracy · Polska
Związki zawodowe i zbiorowe prawo pracy — Sąd Najwyższy (325 orzeczeń)
325 orzeczeńPracownik wygrał: 23.4%2010–2014
Zbiorowe prawo pracy reguluje stosunki między pracodawcą a reprezentacją pracowniczą — związkami zawodowymi, radami pracowników i innymi organami przedstawicielskimi. Obejmuje prawo do tworzenia związków, negocjowanie układów zbiorowych, uprawnienia informacyjno-konsultacyjne oraz prawo do strajku.
Kluczowe spory dotyczą: ochrony działaczy związkowych przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy (pracodawca musi uzyskać zgodę zarządu związku), naruszenia obowiązków konsultacyjnych przed zwolnieniami grupowymi, odmowy zawarcia lub wypowiedzenia układu zbiorowego, a także delegowania i udostępniania pomieszczeń związkom zawodowym.
Działaczom związkowym objętym ochroną przysługuje szczególna ochrona przed wypowiedzeniem — jej naruszenie skutkuje przywróceniem do pracy lub odszkodowaniem, niezależnie od zasadności przyczyny merytorycznej. Liczba chronionych działaczy zależy od liczebności związku i jest określona w ustawie o związkach zawodowych.
- Konsultacja związkowa przy wypowiedzeniu indywidualnym: 5 dni roboczych
- Ochrona działacza: zgoda zarządu związku lub sądu pracy
- Układ zbiorowy: obowiązuje cały zakład, nadrzędny nad umową o pracę
Wyniki orzeczeń
146
Wygrał pozwany
79
Orzeczenie procesowe
76
Wygrał powód
23
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(325)
SNI PKN 502/98
Częściowe uwzględnienie · 9 gru 1998
Sprawa dotyczyła pracownicy banku zatrudnionej na czas nieokreślony, której pracodawca wypowiedział warunki pracy i płacy w związku z reorganizacją. Powódka była objęta szczególną ochroną związkową ja…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 498/98
Wygrał pozwany · 9 gru 1998
Sprawa dotyczyła pracownika szpitala, który domagał się przywrócenia do pracy, wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy oraz ekwiwalentu za niewykorzystany urlop po wypowiedzeniu umowy o pracę. Są…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodowe
SNI PKN 473/98
Wygrał pozwany · 1 gru 1998
Sprawa dotyczyła pracownicy zatrudnionej jako sprzedawca, której najpierw wypowiedziano warunki pracy i płacy, przenosząc ją ze sklepu do kiosku, a następnie – w związku z likwidacją kiosku – rozwiąza…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodowe
SNI PKN 331/98
Wygrał pozwany · 17 lis 1998
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika domagającego się przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu umowy o pracę z powodu likwidacji stanowiska dozorcy nocnego. Spór dotyczył przede wszystkim tego, czy …
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 422/98
Orzeczenie procesowe · 5 lis 1998
Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu drugiej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył kary porządkowej (upomnienia) nałożonej na pracownika Domu Kultury. SN uznał, że sądy niżs…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 361/98
Wygrał powód · 28 paź 1998
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy i potwierdził, że bezprawne odsunięcie pracownicy od wykonywania umówionej pracy narusza art. 22 § 1 KP, który zobowiązuje pracodawcę do dopuszczenia pracownik…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 309/98
Wygrał pozwany · 10 wrz 1998
Sprawa dotyczyła pracownicy objętej szczególną ochroną związkową, której pracodawca wypowiedział warunki pracy i płacy po likwidacji działu kadrowo-administracyjnego i przekazaniu jego zadań do działu…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodowe
SNI PKN 310/98
Wygrał pozwany · 10 wrz 1998
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika domagającego się ochrony przed wypowiedzeniem w związku z likwidacją pracodawcy. Uznał, że w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy nie stosuje s…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 294/98
Wygrał pozwany · 2 wrz 1998
Powódka, wieloletnia pracownica spółdzielni, domagała się uznania wypowiedzenia za bezskuteczne i przywrócenia do pracy. Pracodawca wypowiedział umowę z przyczyn ekonomicznych, wskazując na redukcję z…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodowe
SNI PKN 269/98
Orzeczenie procesowe · 6 sie 1998
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego jako sprzedawca biletów, który po wyjściu z powierzoną gotówką/biletami udał się do znajomego, spożywał alkohol i utracił bilety w wyniku kradzieży. Pracodawc…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 215/98
Wygrał powód · 26 cze 1998
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego od wielu lat, który pełnił funkcję społecznego inspektora pracy oraz przewodniczącego komisji zakładowej NSZZ „Solidarność”. Pracodawca rozwiązał z nim umowę …
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PKN 186/98
Wygrał pozwany · 24 cze 1998
Sprawa dotyczyła powództwa wniesionego przez związek zawodowy na rzecz dwóch pracowników, którzy zostali pozbawieni stanowisk ordynatorów. W toku postępowania część roszczeń została już zaspokojona: z…
InneWypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowe
SNI PKN 149/98
Wygrał pozwany · 28 maj 1998
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika domagającego się przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu umowy o pracę. Uznano, że wypowiedzenie było uzasadnione rzeczywistymi zmianami organizacyjno-ekonomicz…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 151/98
Orzeczenie procesowe · 28 maj 1998
Sprawa dotyczyła pracownicy Terenowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej, która domagała się przywrócenia do pracy oraz nagrody jubileuszowej. Sąd Rejonowy oddalił roszczenie o przywrócenie do pracy, …
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 135/98
Wygrał pozwany · 20 maj 1998
Sprawa dotyczyła dwóch pracowników elektrociepłowni zatrudnionych jako zaopatrzeniowcy-braniści, z którymi pracodawca rozwiązał umowy o pracę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 KP. Sąd u…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 123/98
Wygrał powód · 14 maj 1998
Sprawa dotyczyła pracownika Izby Wytrzeźwień, który został zwolniony dyscyplinarnie na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 KP z powodu rzekomego stawienia się do pracy po spożyciu alkoholu. Sądy meriti uznały…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodowe
SNI PKN 106/98
Częściowe uwzględnienie · 13 maj 1998
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego jako magazynier, który jednocześnie pełnił funkcję związkową i został zwolniony dyscyplinarnie na podstawie art. 52 KP za wykonywanie pracy po spożyciu alkoho…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 40/98
Wygrał pozwany · 9 kwi 1998
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego na czas nieokreślony, któremu pracodawca wypowiedział umowę o pracę po zmianach organizacyjnych. W okresie wypowiedzenia pracownik został wybrany do zarządu z…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PKN 30/98
Wygrał powód · 8 kwi 1998
Sprawa dotyczyła wypowiedzenia umów o pracę pracownikom brygady remontowej w spółdzielni spożywczej. Sądy ustaliły, że pracodawca naruszył art. 38 KP, ponieważ nie zachował prawidłowego trybu konsulta…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodowe
SNI PKN 569/97
Wygrał pozwany · 26 mar 1998
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika domagającego się przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu umowy. Powód został zwolniony po stwierdzeniu, że był w pracy w stanie wskazującym na użycie alkoholu. …
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
Najczęstsze pytania
Ile osób potrzeba, żeby założyć związek zawodowy?
Do założenia zakładowej organizacji związkowej potrzeba co najmniej 10 osób — pracowników lub innych osób wykonujących pracę zarobkową. Związek rejestruje się w sądzie rejestrowym (KRS), a po rejestracji nabywa osobowość prawną.
Czy pracodawca może zwolnić działacza związkowego?
Co do zasady nie, bez uprzedniej zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej. Jeśli zarząd odmówi zgody, pracodawca może zwrócić się do sądu pracy o wydanie zastępczego zezwolenia — co jest jednak trudne. Ochrona przysługuje określonej liczbie wskazanych działaczy.
Czym jest układ zbiorowy pracy?
Układ zbiorowy pracy (UZP) to porozumienie zbiorowe zawarte między pracodawcą (lub organizacją pracodawców) a związkiem zawodowym, regulujące warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy. Postanowienia UZP korzystniejsze niż ustawa wchodzą do treści umów o pracę automatycznie.
Co to jest porozumienie o zawieszeniu stosowania przepisów prawa pracy?
W sytuacji finansowych trudności pracodawcy strony mogą zawrzeć porozumienie zawieszające na czas określony (max. 3 lata) stosowanie przepisów zakładowych lub układowych w zakresie uzgodnionym ze związkami zawodowymi lub reprezentacją pracowników.
Czy pracodawca musi konsultować wypowiedzenia ze związkami zawodowymi?
Tak. Przed wypowiedzeniem umowy na czas nieokreślony pracodawca musi pisemnie poinformować reprezentującą pracownika organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia, podając przyczynę. Związek ma 5 dni roboczych na zgłoszenie zastrzeżeń. Pominięcie tej procedury uzasadnia odwołanie pracownika.
Kiedy strajk jest legalny?
Strajk jest legalny, gdy spełnia wymogi ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych: musi go poprzedzać spór zbiorowy (faza rokowań i mediacji), musi być ogłoszony przez związek zawodowy z co najmniej 5-dniowym wyprzedzeniem i przy zachowaniu minimalnych usług niezbędnych dla ochrony życia i zdrowia.