Prawo pracy · Polska
Związki zawodowe i zbiorowe prawo pracy — Sąd Najwyższy (325 orzeczeń)
325 orzeczeńPracownik wygrał: 23.4%2010–2014
Zbiorowe prawo pracy reguluje stosunki między pracodawcą a reprezentacją pracowniczą — związkami zawodowymi, radami pracowników i innymi organami przedstawicielskimi. Obejmuje prawo do tworzenia związków, negocjowanie układów zbiorowych, uprawnienia informacyjno-konsultacyjne oraz prawo do strajku.
Kluczowe spory dotyczą: ochrony działaczy związkowych przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy (pracodawca musi uzyskać zgodę zarządu związku), naruszenia obowiązków konsultacyjnych przed zwolnieniami grupowymi, odmowy zawarcia lub wypowiedzenia układu zbiorowego, a także delegowania i udostępniania pomieszczeń związkom zawodowym.
Działaczom związkowym objętym ochroną przysługuje szczególna ochrona przed wypowiedzeniem — jej naruszenie skutkuje przywróceniem do pracy lub odszkodowaniem, niezależnie od zasadności przyczyny merytorycznej. Liczba chronionych działaczy zależy od liczebności związku i jest określona w ustawie o związkach zawodowych.
- Konsultacja związkowa przy wypowiedzeniu indywidualnym: 5 dni roboczych
- Ochrona działacza: zgoda zarządu związku lub sądu pracy
- Układ zbiorowy: obowiązuje cały zakład, nadrzędny nad umową o pracę
Wyniki orzeczeń
146
Wygrał pozwany
79
Orzeczenie procesowe
76
Wygrał powód
23
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(325)
SNI PKN 176/97
Częściowe uwzględnienie · 23 maj 1997
Sprawa dotyczyła pracownika Miejskiego Ośrodka Sportu i Rekreacji, który po wcześniejszym przywróceniu do pracy został ponownie zwolniony z powodu likwidacji stanowiska w ramach reorganizacji. Sąd I i…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyWynagrodzenieZwiązki zawodowe
SNI PKN 157/97
Wygrał powód · 16 maj 1997
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy i utrzymał wyrok przywracający pracownika do pracy oraz zasądzający wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy. Spór dotyczył wypowiedzenia umowy o pracę prz…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PKN 88/97
Wygrał powód · 10 kwi 1997
Sąd Najwyższy uznał, że odwołanie nauczycielki mianowanej ze stanowiska wicedyrektora szkoły stanowi jednostronną zmianę warunków pracy na niekorzyść pracownika. Choć samo odwołanie było zgodne z art.…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 39/97
Wygrał pozwany · 13 mar 1997
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownicy Państwowego Szpitala Klinicznego, która domagała się ustalenia, że nadal łączy ją stosunek pracy na dotychczasowym stanowisku oraz wypłaty premii. Spór dotyczy…
Związki zawodoweInne
SNI PKN 41/97
Orzeczenie procesowe · 13 mar 1997
Sprawa dotyczyła dwóch pracowników, którym pracodawca wypowiedział warunki płacy. Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu drugiej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Kluczowe zagadnienia d…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 30/97
Wygrał pozwany · 7 mar 1997
Sąd Najwyższy uznał, że choć pracodawca rozwiązał z powodem umowę o pracę bez wypowiedzenia z naruszeniem przepisów o konsultacji ze związkiem zawodowym, to żądanie przywrócenia do pracy było w tej sp…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PKN 23/97
Wygrał pozwany · 27 lut 1997
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego jako dozorca, który został zwolniony dyscyplinarnie po opuszczeniu terenu zakładu i spożyciu alkoholu; badanie wykazało 2,54 promila. Pracownik był jednocześn…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PKN 40/96
Orzeczenie procesowe · 27 lut 1997
Sąd Najwyższy odrzucił kasację Ministra Sprawiedliwości jako niedopuszczalną, uznając ją za przedwczesną. Spór dotyczył wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy i płacy pracownikowi zatrudnionemu na …
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 17/97
Wygrał pozwany · 27 lut 1997
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika domagającego się przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu umowy. Spór dotyczył tego, że po wręczeniu wypowiedzenia pracownik współtworzył związek zawodowy i uzys…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PKN 4/97
Wygrał pozwany · 13 lut 1997
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownicy domagającej się przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu umowy. Spór dotyczył tego, czy jako członkini komitetu założycielskiego związku zawodowego korzystała ze…
Związki zawodoweWypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracy
SNI PRN 93/96
Orzeczenie procesowe · 17 sty 1997
Sąd Najwyższy odrzucił rewizję nadzwyczajną wniesioną przez Zarząd Główny Związku Zawodowego Pracowników Rolnictwa RP. Uznał, że związek ten nie był podmiotem uprawnionym do wniesienia rewizji nadzwyc…
Związki zawodoweInne
SNI PKN 20/96
Częściowe uwzględnienie · 20 lis 1996
Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu drugiej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył wypowiedzenia umowy o pracę pracownicy zatrudnionej dodatkowo w pogotowiu ratunkowym. Prac…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PZP 20/96
Wygrał powód · 7 lis 1996
Sprawa dotyczyła pracownicy objętej szczególną ochroną trwałości stosunku pracy jako wiceprzewodniczącej komisji zakładowej związku zawodowego. Pracodawca rozwiązał z nią umowę bez wypowiedzenia z pow…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweWynagrodzenie
SNI PRN 101/96
Orzeczenie procesowe · 7 lis 1996
Sprawa dotyczyła pracownika pełniącego funkcję przewodniczącego zakładowej organizacji związkowej, któremu pracodawca wypowiedział warunki pracy i płacy po zmianach organizacyjnych w fabryce. Sądy niż…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PRN 91/96
Orzeczenie procesowe · 8 paź 1996
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Wojewódzkiego stwierdzające reprezentatywność ponadzakładowej organizacji związkowej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uznał, że dla reprezentatywno…
Związki zawodoweInne
SNI PRN 72/96
Wygrał pozwany · 2 paź 1996
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego jako ślusarz w warsztacie mechanicznym Elektrociepłowni „K.” S.A., który domagał się przywrócenia do pracy po tym, jak pracodawca – powołując się na art. 23(1…
Przywrócenie do pracyWypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PR 2/96
Wygrał pozwany · 11 lip 1996
Sprawa dotyczyła pracownika Cukrowni „L.”, któremu pracodawca wypowiedział umowę o pracę po incydencie z klientami i kierowcami, podczas którego powód zachował się wobec nich w sposób niegrzeczny, lek…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PRN 42/96
Wygrał pozwany · 27 cze 1996
Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną wniesioną przez NSZZ „Solidarność” w sprawie pracownika, który domagał się wyrównania wynagrodzenia za okres, gdy nie był dopuszczany do pracy z przyczyn leż…
WynagrodzenieZwiązki zawodoweInne
SNI PRN 37/96
Orzeczenie procesowe · 5 cze 1996
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, który jako przewodniczący zakładowej organizacji NSZZ „Solidarność” domagał się uznania prawa do zwolnienia z obowiązku świadczeni…
Związki zawodoweWynagrodzenieInne
SNI PR 1/96
Orzeczenie procesowe · 5 cze 1996
Sprawa dotyczyła wpisu do rejestru nowego związku zawodowego pod nazwą NSZZ „Solidarność 80” Region Dolny Śląsk oraz sporu o to, czy sąd rejestrowy może badać nazwę związku pod kątem jej podobieństwa …
Związki zawodoweInne
Najczęstsze pytania
Ile osób potrzeba, żeby założyć związek zawodowy?
Do założenia zakładowej organizacji związkowej potrzeba co najmniej 10 osób — pracowników lub innych osób wykonujących pracę zarobkową. Związek rejestruje się w sądzie rejestrowym (KRS), a po rejestracji nabywa osobowość prawną.
Czy pracodawca może zwolnić działacza związkowego?
Co do zasady nie, bez uprzedniej zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej. Jeśli zarząd odmówi zgody, pracodawca może zwrócić się do sądu pracy o wydanie zastępczego zezwolenia — co jest jednak trudne. Ochrona przysługuje określonej liczbie wskazanych działaczy.
Czym jest układ zbiorowy pracy?
Układ zbiorowy pracy (UZP) to porozumienie zbiorowe zawarte między pracodawcą (lub organizacją pracodawców) a związkiem zawodowym, regulujące warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy. Postanowienia UZP korzystniejsze niż ustawa wchodzą do treści umów o pracę automatycznie.
Co to jest porozumienie o zawieszeniu stosowania przepisów prawa pracy?
W sytuacji finansowych trudności pracodawcy strony mogą zawrzeć porozumienie zawieszające na czas określony (max. 3 lata) stosowanie przepisów zakładowych lub układowych w zakresie uzgodnionym ze związkami zawodowymi lub reprezentacją pracowników.
Czy pracodawca musi konsultować wypowiedzenia ze związkami zawodowymi?
Tak. Przed wypowiedzeniem umowy na czas nieokreślony pracodawca musi pisemnie poinformować reprezentującą pracownika organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia, podając przyczynę. Związek ma 5 dni roboczych na zgłoszenie zastrzeżeń. Pominięcie tej procedury uzasadnia odwołanie pracownika.
Kiedy strajk jest legalny?
Strajk jest legalny, gdy spełnia wymogi ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych: musi go poprzedzać spór zbiorowy (faza rokowań i mediacji), musi być ogłoszony przez związek zawodowy z co najmniej 5-dniowym wyprzedzeniem i przy zachowaniu minimalnych usług niezbędnych dla ochrony życia i zdrowia.