Prawo pracy · Polska
Związki zawodowe i zbiorowe prawo pracy — Sąd Najwyższy (325 orzeczeń)
325 orzeczeńPracownik wygrał: 23.4%2010–2014
Zbiorowe prawo pracy reguluje stosunki między pracodawcą a reprezentacją pracowniczą — związkami zawodowymi, radami pracowników i innymi organami przedstawicielskimi. Obejmuje prawo do tworzenia związków, negocjowanie układów zbiorowych, uprawnienia informacyjno-konsultacyjne oraz prawo do strajku.
Kluczowe spory dotyczą: ochrony działaczy związkowych przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy (pracodawca musi uzyskać zgodę zarządu związku), naruszenia obowiązków konsultacyjnych przed zwolnieniami grupowymi, odmowy zawarcia lub wypowiedzenia układu zbiorowego, a także delegowania i udostępniania pomieszczeń związkom zawodowym.
Działaczom związkowym objętym ochroną przysługuje szczególna ochrona przed wypowiedzeniem — jej naruszenie skutkuje przywróceniem do pracy lub odszkodowaniem, niezależnie od zasadności przyczyny merytorycznej. Liczba chronionych działaczy zależy od liczebności związku i jest określona w ustawie o związkach zawodowych.
- Konsultacja związkowa przy wypowiedzeniu indywidualnym: 5 dni roboczych
- Ochrona działacza: zgoda zarządu związku lub sądu pracy
- Układ zbiorowy: obowiązuje cały zakład, nadrzędny nad umową o pracę
Wyniki orzeczeń
146
Wygrał pozwany
79
Orzeczenie procesowe
76
Wygrał powód
23
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(325)
SNI PK 454/03
Wygrał pozwany · 12 maj 2004
Sprawa dotyczyła dwóch nauczycielek mianowanych, pełniących funkcje związkowe, które domagały się wyrównania wynagrodzenia po tym, jak dyrektor szkoły od września 2000 r. przydzielił im mniej godzin n…
Związki zawodoweWynagrodzenieInne
SNI PK 473/03
Wygrał pozwany · 6 kwi 2004
Sprawa dotyczyła odwołania pracownika od wypowiedzenia umowy o pracę, żądania przywrócenia do pracy oraz zapłaty wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, premii i nagrody rocznej. Powód był zatru…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyWynagrodzenieZwiązki zawodoweInne
SNI PK 349/03
Orzeczenie procesowe · 12 lut 2004
Sprawa dotyczyła roszczeń pracownika o nagrodę jubileuszową, dodatek stażowy, ekwiwalent za deputat węglowy oraz różnicę wynagrodzenia po wypowiedzeniu zmieniającym. Spór koncentrował się na tym, czy …
WynagrodzenieZwiązki zawodoweInne
SNI PK 208/03
Wygrał pozwany · 23 sty 2004
Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda – mianowanego nauczyciela religii i jednocześnie przewodniczącego zakładowej organizacji związkowej – który domagał się przywrócenia do pracy po rozwiązaniu stosun…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PK 81/03
Wygrał pozwany · 9 gru 2003
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy i potwierdził, że pracownik przywrócony do pracy ma prawo do wynagrodzenia za cały czas pozostawania bez pracy na podstawie art. 47 k.p., nawet jeśli w tym okr…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyWynagrodzenieZwiązki zawodowe
SNI PK 443/03
Wygrał pozwany · 17 lis 2003
Sprawa dotyczyła pracownika banku zatrudnionego na czas nieokreślony, który domagał się przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu umowy. Pracodawca wskazał jako przyczynę utratę zaufania związaną z posta…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PK 427/02
Wygrał powód · 2 paź 2003
Sprawa dotyczyła pracownicy urzędu miejskiego zatrudnionej na podstawie bezterminowej umowy o pracę, z którą pracodawca rozwiązał umowę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 k.p. z powodu przestę…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodowe
SNI PK 389/02
Wygrał powód · 2 wrz 2003
Sprawa dotyczyła dwóch pracowników będących członkami zarządu zakładowej organizacji związkowej, z którymi pracodawca rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia, zarzucając im skopiowanie i wyniesienie…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PK 214/02
Wygrał pozwany · 22 sie 2003
Sprawa dotyczyła pracownika Jana C. dochodzącego przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu umowy w ramach zwolnień grupowych. Sąd Najwyższy rozpatrywał głównie zarzut nieważności postępowania związany z …
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PK 157/02
Wygrał powód · 6 maj 2003
Sprawa dotyczyła lekarza anestezjologa zatrudnionego w szpitalu klinicznym, który dochodził wyrównania wynagrodzenia na podstawie porozumienia zawartego po sporze zbiorowym między związkami zawodowymi…
WynagrodzenieZwiązki zawodoweInne
SNI PK 85/02
Wygrał powód · 21 sty 2003
Sprawa dotyczyła kierownika R. Ośrodka Kultury, któremu wypowiedziano umowę o pracę po podjęciu przez gminę działań określanych jako likwidacja ośrodka i włączenie jego zadań oraz części pracowników d…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PK 227/02
Wygrał pozwany · 7 sty 2003
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego na czas nieokreślony jako kierowca-konduktor, który jednocześnie prowadził własną działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób, konkurencyjną wobec pracod…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PK 47/02
Wygrał powód · 18 gru 2002
Sprawa dotyczyła pracownicy ZUS będącej członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej, której wypowiedziano warunki pracy i płacy po likwidacji jej referatu i utworzeniu nowej komórki organizacy…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 575/01
Wygrał pozwany · 5 gru 2002
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika, uznając, że nie doszło do naruszenia przepisów przy wypowiedzeniu umowy o pracę ani przy zmianie warunków zatrudnienia. Powód, zatrudniony początkowo jako dyr…
Wypowiedzenie / zwolnienieWynagrodzenieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 549/01
Wygrał powód · 2 paź 2002
Sprawa dotyczyła lekarki zatrudnionej na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, której pracodawca wypowiedział umowę, powołując się m.in. na rzekomą działalność konkurencyjną, odmowę podpisania…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PKN 685/01
Częściowe uwzględnienie · 2 paź 2002
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownicy o wypłatę premii regulaminowej za kilka miesięcy 1998 r. oraz za cały 1999 i 2000 r. Pracodawca nie wypłacał premii, powołując się na złą sytuację finansową spół…
WynagrodzenieZwiązki zawodoweInne
SNIII PZP 13/02
Częściowe uwzględnienie · 5 lip 2002
Orzeczenie dotyczyło dwóch zagadnień. Po pierwsze, Sąd Najwyższy przesądził, że z art. 462 KPC wynika legitymacja procesowa związku zawodowego tylko wtedy, gdy działa on jako zakładowa lub międzyzakła…
Związki zawodoweInne
SNI PKN 233/01
Wygrał powód · 4 kwi 2002
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracodawcy i utrzymał w mocy orzeczenie przywracające pracownika do pracy. Spór dotyczył tego, czy stosunek pracy powoda wygasł po zakończeniu pełnienia funkcji przewodni…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 809/00
Orzeczenie procesowe · 23 sty 2002
Sprawa dotyczyła odszkodowania za wadliwe wypowiedzenie umowy o pracę Helenie M., pełniącej funkcję Dyrektora Zarządu i jednoosobowego zarządu spółki akcyjnej. Sąd Okręgowy uznał, że pracodawca narusz…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowe
SNI PKN 821/00
Orzeczenie procesowe · 23 sty 2002
Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu drugiej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył dwóch działaczy związkowych, którym pracodawca wypowiedział warunki pracy w związku z redu…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
Najczęstsze pytania
Ile osób potrzeba, żeby założyć związek zawodowy?
Do założenia zakładowej organizacji związkowej potrzeba co najmniej 10 osób — pracowników lub innych osób wykonujących pracę zarobkową. Związek rejestruje się w sądzie rejestrowym (KRS), a po rejestracji nabywa osobowość prawną.
Czy pracodawca może zwolnić działacza związkowego?
Co do zasady nie, bez uprzedniej zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej. Jeśli zarząd odmówi zgody, pracodawca może zwrócić się do sądu pracy o wydanie zastępczego zezwolenia — co jest jednak trudne. Ochrona przysługuje określonej liczbie wskazanych działaczy.
Czym jest układ zbiorowy pracy?
Układ zbiorowy pracy (UZP) to porozumienie zbiorowe zawarte między pracodawcą (lub organizacją pracodawców) a związkiem zawodowym, regulujące warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy. Postanowienia UZP korzystniejsze niż ustawa wchodzą do treści umów o pracę automatycznie.
Co to jest porozumienie o zawieszeniu stosowania przepisów prawa pracy?
W sytuacji finansowych trudności pracodawcy strony mogą zawrzeć porozumienie zawieszające na czas określony (max. 3 lata) stosowanie przepisów zakładowych lub układowych w zakresie uzgodnionym ze związkami zawodowymi lub reprezentacją pracowników.
Czy pracodawca musi konsultować wypowiedzenia ze związkami zawodowymi?
Tak. Przed wypowiedzeniem umowy na czas nieokreślony pracodawca musi pisemnie poinformować reprezentującą pracownika organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia, podając przyczynę. Związek ma 5 dni roboczych na zgłoszenie zastrzeżeń. Pominięcie tej procedury uzasadnia odwołanie pracownika.
Kiedy strajk jest legalny?
Strajk jest legalny, gdy spełnia wymogi ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych: musi go poprzedzać spór zbiorowy (faza rokowań i mediacji), musi być ogłoszony przez związek zawodowy z co najmniej 5-dniowym wyprzedzeniem i przy zachowaniu minimalnych usług niezbędnych dla ochrony życia i zdrowia.