Prawo pracy · Polska
Związki zawodowe i zbiorowe prawo pracy — Sąd Najwyższy (325 orzeczeń)
325 orzeczeńPracownik wygrał: 23.4%2010–2014
Zbiorowe prawo pracy reguluje stosunki między pracodawcą a reprezentacją pracowniczą — związkami zawodowymi, radami pracowników i innymi organami przedstawicielskimi. Obejmuje prawo do tworzenia związków, negocjowanie układów zbiorowych, uprawnienia informacyjno-konsultacyjne oraz prawo do strajku.
Kluczowe spory dotyczą: ochrony działaczy związkowych przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy (pracodawca musi uzyskać zgodę zarządu związku), naruszenia obowiązków konsultacyjnych przed zwolnieniami grupowymi, odmowy zawarcia lub wypowiedzenia układu zbiorowego, a także delegowania i udostępniania pomieszczeń związkom zawodowym.
Działaczom związkowym objętym ochroną przysługuje szczególna ochrona przed wypowiedzeniem — jej naruszenie skutkuje przywróceniem do pracy lub odszkodowaniem, niezależnie od zasadności przyczyny merytorycznej. Liczba chronionych działaczy zależy od liczebności związku i jest określona w ustawie o związkach zawodowych.
- Konsultacja związkowa przy wypowiedzeniu indywidualnym: 5 dni roboczych
- Ochrona działacza: zgoda zarządu związku lub sądu pracy
- Układ zbiorowy: obowiązuje cały zakład, nadrzędny nad umową o pracę
Wyniki orzeczeń
146
Wygrał pozwany
79
Orzeczenie procesowe
76
Wygrał powód
23
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(325)
SNII PK 211/06
Wygrał pozwany · 27 lut 2007
Powód był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony i jako członek zarządu zakładowej organizacji związkowej korzystał z ochrony z art. 32 ustawy o związkach zawodowych. Pracodawca w…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyWynagrodzenieZwiązki zawodowe
SNII PK 196/06
Wygrał powód · 16 lut 2007
Sprawa dotyczyła trzech pracowników zwolnionych przez pracodawcę z powodu likwidacji stanowisk pracy w ramach reorganizacji. W dniu wypowiedzenia, a następnie w trakcie biegnącego okresu wypowiedzenia…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PK 209/06
Orzeczenie procesowe · 7 lut 2007
Sprawa dotyczyła pracownika objętego szczególną ochroną związkową i samorządową, z którym pracodawca rozwiązał umowę o pracę bez wypowiedzenia, wskazując m.in. na zorganizowanie i kierowanie nielegaln…
Związki zawodoweWypowiedzenie / zwolnienieInne
SNI PK 235/06
Wygrał pozwany · 15 sty 2007
Sprawa dotyczyła pielęgniarek i położnych zatrudnionych w Szpitalu Rejonowym w O., którym pracodawca wypowiedział warunki płacy w części obejmującej podwyżkę wynikającą z tzw. „ustawy 203”. Powodowie …
Wypowiedzenie / zwolnienieWynagrodzenieZwiązki zawodoweInne
SNII PK 44/06
Wygrał powód · 5 gru 2006
Sprawa dotyczyła nauczycielki mianowanej, przewodniczącej zakładowej organizacji związkowej, której pracodawca wypowiedział stosunek pracy na podstawie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela z powodu zmian …
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNIII PK 85/05
Wygrał powód · 22 lis 2006
Sprawa dotyczyła roszczeń byłej pracownicy o dodatkowe odszkodowanie i odprawę wynikające z porozumienia zawartego w procesie prywatyzacji między związkami zawodowymi a spółką dominującą. Powódka była…
InneWypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweWynagrodzenie
SNII PK 51/06
Wygrał pozwany · 21 lis 2006
Sprawa dotyczyła odszkodowania za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 52 k.p.). Powódka była zatrudniona na czas nieokreślony jako księgowa/główna księgowa. Przed zwol…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PK 135/06
Orzeczenie procesowe · 15 lis 2006
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego na czas nieokreślony, który pełnił jednocześnie funkcję przewodniczącego zakładowej organizacji związkowej NSZZ „Solidarność” oraz społecznego inspektora prac…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PK 75/06
Wygrał pozwany · 15 wrz 2006
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracowników, uznając, że doszło do przejścia części zakładu pracy na nowego pracodawcę w rozumieniu art. 231 k.p. Przejęcie nie wymagało jednorazowej czynności p…
InneZwiązki zawodowe
SNII PK 287/05
Orzeczenie procesowe · 19 kwi 2006
Sprawa dotyczyła pracownika Nadleśnictwa, będącego członkiem międzyzakładowej organizacji związkowej i osobą upoważnioną do reprezentowania związku wobec pracodawcy. Pracodawca wypowiedział mu dotychc…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNII PK 245/05
Wygrał pozwany · 19 kwi 2006
Sprawa dotyczyła naruszenia dóbr osobistych pracowników i działaczy związkowych przez uczelnię, która rozesłała pismo informujące o rzekomej utracie przez nich funkcji w komisji zakładowej związku zaw…
Związki zawodoweDyskryminacjaInne
SNIII PK 12/06
Wygrał pozwany · 6 kwi 2006
Sprawa dotyczyła przewodniczącego organizacji związkowej, który był pracownikiem szczególnie chronionym na podstawie art. 32 ustawy o związkach zawodowych. Pracodawca wypowiedział mu umowę o pracę bez…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyWynagrodzenie
SNII PK 249/05
Wygrał pozwany · 29 mar 2006
Sprawa dotyczyła mianowanej nauczycielki akademickiej zatrudnionej na Politechnice W., której wypowiedziano stosunek pracy z powodu trudnej sytuacji finansowej Wydziału Chemicznego oraz oceny jej doro…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PK 116/05
Częściowe uwzględnienie · 24 sty 2006
Sprawa dotyczyła wznowienia postępowania po prawomocnym wyroku przywracającym powódkę do pracy. Pracodawca złożył skargę o wznowienie, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 kwietnia 200…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNII PK 106/05
Wygrał powód · 11 sty 2006
Sprawa dotyczyła pracownicy NBP, która pełniła jednocześnie funkcje we władzach zakładowej i ponadzakładowej organizacji związkowej. Pracodawca wypowiedział jej umowę o pracę po uzyskaniu zgody tylko …
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweWynagrodzenie
SNII PK 104/05
Wygrał pozwany · 13 gru 2005
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego na czas nieokreślony na stanowisku głównego księgowego, który był jednocześnie członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej. Pracodawca zlikwidował dzi…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNII PZP 9/05
Wygrał powód · 13 gru 2005
Sprawa dotyczyła prawa nauczyciela zwolnionego z obowiązku świadczenia pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej do dodatkowego wynagrodzenia rocznego („trzynastki”). Sąd N…
WynagrodzenieZwiązki zawodoweInne
SNII PK 102/05
Orzeczenie procesowe · 29 lis 2005
Sprawa dotyczyła dwóch pracowników spółki, którzy po utworzeniu nowego związku zawodowego zostali wybrani do jego władz: jeden do zarządu, drugi do komisji rewizyjnej. Pracodawca wypowiedział im umowy…
Związki zawodoweWypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyInne
SNII PK 90/05
Orzeczenie procesowe · 18 paź 2005
Sprawa dotyczyła pracownicy, której pracodawca wypowiedział warunki pracy i płacy, proponując inne stanowisko. Sądy niższych instancji uznały wypowiedzenie za bezskuteczne, przyjmując, że pracodawca n…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowe
SNII PK 63/05
Wygrał pozwany · 6 paź 2005
Sprawa dotyczyła odszkodowań dla pracowników zwolnionych w ramach zwolnień grupowych po połączeniu dwóch towarzystw emerytalnych. Pracodawca najpierw zawiadomił urząd pracy o planowanych zwolnieniach,…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
Najczęstsze pytania
Ile osób potrzeba, żeby założyć związek zawodowy?
Do założenia zakładowej organizacji związkowej potrzeba co najmniej 10 osób — pracowników lub innych osób wykonujących pracę zarobkową. Związek rejestruje się w sądzie rejestrowym (KRS), a po rejestracji nabywa osobowość prawną.
Czy pracodawca może zwolnić działacza związkowego?
Co do zasady nie, bez uprzedniej zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej. Jeśli zarząd odmówi zgody, pracodawca może zwrócić się do sądu pracy o wydanie zastępczego zezwolenia — co jest jednak trudne. Ochrona przysługuje określonej liczbie wskazanych działaczy.
Czym jest układ zbiorowy pracy?
Układ zbiorowy pracy (UZP) to porozumienie zbiorowe zawarte między pracodawcą (lub organizacją pracodawców) a związkiem zawodowym, regulujące warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy. Postanowienia UZP korzystniejsze niż ustawa wchodzą do treści umów o pracę automatycznie.
Co to jest porozumienie o zawieszeniu stosowania przepisów prawa pracy?
W sytuacji finansowych trudności pracodawcy strony mogą zawrzeć porozumienie zawieszające na czas określony (max. 3 lata) stosowanie przepisów zakładowych lub układowych w zakresie uzgodnionym ze związkami zawodowymi lub reprezentacją pracowników.
Czy pracodawca musi konsultować wypowiedzenia ze związkami zawodowymi?
Tak. Przed wypowiedzeniem umowy na czas nieokreślony pracodawca musi pisemnie poinformować reprezentującą pracownika organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia, podając przyczynę. Związek ma 5 dni roboczych na zgłoszenie zastrzeżeń. Pominięcie tej procedury uzasadnia odwołanie pracownika.
Kiedy strajk jest legalny?
Strajk jest legalny, gdy spełnia wymogi ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych: musi go poprzedzać spór zbiorowy (faza rokowań i mediacji), musi być ogłoszony przez związek zawodowy z co najmniej 5-dniowym wyprzedzeniem i przy zachowaniu minimalnych usług niezbędnych dla ochrony życia i zdrowia.