Prawo pracy · Polska
Czas pracy i nadgodziny — Sąd Najwyższy (341 orzeczeń)
341 orzeczeńPracownik wygrał: 18.2%2010–2014
Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. Ponadto pracownikowi przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin odpoczynku tygodniowego. Naruszenie tych norm przez pracodawcę rodzi obowiązek wypłaty wynagrodzenia za nadgodziny lub udzielenia czasu wolnego.
Spory o czas pracy najczęściej dotyczą: nieuznawania nadgodzin za faktycznie przepracowane, stosowania systemów zadaniowego czasu pracy jako pretekstu do nierozliczania nadgodzin, braku ewidencji czasu pracy (co skutkuje przerzuceniem ciężaru dowodu na pracodawcę), naruszenia doby pracowniczej oraz pracy w niedziele i święta bez rekompensaty.
Pracodawca ma bezwzględny obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy. Brak lub nierzetelność tej ewidencji powoduje, że w sporze sądowym pracownik może wykazywać czas pracy wszelkimi środkami dowodowymi, a sąd może przyjąć jego wersję jako wiarygodną.
- Praca ponad 8 h/dobę: nadgodziny dobowe
- Praca ponad 40 h/tydz.: nadgodziny tygodniowe
- Limit roczny nadgodzin: 150 h (chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej, max. 416 h)
Wyniki orzeczeń
134
Wygrał pozwany
100
Orzeczenie procesowe
62
Wygrał powód
44
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(341)
SNII UK 349/10
Wygrał powód · 20 maj 2011
Sprawa dotyczyła podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od diet oraz ryczałtów za noclegi wypłacanych dwóm kierowcom zatrudnionym przez płatnika składek. ZUS uznał, że świadcze…
Ubezpieczenia społeczneCzas pracyInne
SNII PK 6/11
Wygrał pozwany · 12 maj 2011
Sąd Najwyższy uchylił wyrok przywracający powódce poprzednie warunki pracy i płacy i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył pracownicy uprawnionej do urlopu wychowawczego, która korz…
Wypowiedzenie / zwolnienieWynagrodzenieCzas pracy
SNII PK 254/10
Wygrał powód · 6 kwi 2011
Powódka, zatrudniona jako dyrektor rodzinnego domu dziecka, dochodziła wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Sądy niższych instancji oddaliły powództwo, uznając, że jako osoba zarządzająca…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 31/11
Orzeczenie procesowe · 1 kwi 2011
Sprawa dotyczyła roszczeń byłego kierowcy transportu międzynarodowego o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe oraz diety z tytułu podróży służbowych. Sąd Rejonowy zasądził na jego rzecz jedynie część w…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII BP 2/11
Orzeczenie procesowe · 1 kwi 2011
Sąd Najwyższy odrzucił skargę powoda o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego, wydanego w sprawie o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe oraz dodatek za pracę w warunka…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 234/10
Częściowe uwzględnienie · 1 kwi 2011
Sprawa dotyczyła roszczenia kierowcy transportu międzynarodowego o ryczałty za noclegi za okres 2000–2002. Powód spał w kabinie samochodu ciężarowego, a pracodawca twierdził, że stanowiło to zapewnien…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 183/10
Wygrał powód · 15 mar 2011
Sprawa dotyczyła roszczenia dwóch pracowników o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych przeciwko pracodawcy prowadzącemu działalność gospodarczą. Sądy obu instancji ustaliły, że powodowie by…
WynagrodzenieCzas pracy
SNII PK 240/10
Wygrał pozwany · 9 mar 2011
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracodawcy i utrzymał w mocy wyrok przywracający pracownicę do pracy. Spór dotyczył rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 52 k.p.) po tym, jak pracow…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyCzas pracyInne
SNII PK 221/10
Wygrał powód · 8 mar 2011
Sprawa dotyczyła roszczenia głównej księgowej o wynagrodzenie i dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych. Powódka była zatrudniona na umowę o pracę na czas nieokreślony jako dyrektor ds. ekonomiczno…
WynagrodzenieCzas pracy
SNII PK 323/10
Częściowe uwzględnienie · 2 mar 2011
Sprawa dotyczyła roszczeń byłego kierowcy przeciwko pracodawcy prowadzącemu działalność gospodarczą o zapłatę wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych oraz ryczałtów za noclegi. Sąd Rejonowy z…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 198/10
Orzeczenie procesowe · 22 lut 2011
Sprawa dotyczyła roszczeń pracownika o odprawę pieniężną oraz wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. Sąd Rejonowy częściowo uwzględnił powództwo, uznając, że pracownik faktycznie wykonywał …
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNIII PK 32/10
Orzeczenie procesowe · 3 lut 2011
Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną lekarzy domagających się zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych przez pracodawcę, który w latach 2004–2007 organizował im dyżury medyczne w sposób pozb…
Czas pracyInne
SNII PK 168/10
Orzeczenie procesowe · 26 sty 2011
Sprawa dotyczyła roszczeń byłego pracownika zatrudnionego przy budowach w Niemczech o wyrównanie wynagrodzenia, zapłatę za godziny nadliczbowe, ekwiwalent urlopowy, diety oraz inne należności związane…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 150/10
Orzeczenie procesowe · 20 sty 2011
Sprawa dotyczyła podwyższenia renty wyrównawczej należnej pracownikowi, który uległ wypadkowi przy pracy i stał się częściowo niezdolny do pracy. Powód domagał się zwiększenia renty z uwagi na zmianę …
InneWynagrodzenieCzas pracy
SNII PK 129/10
Wygrał powód · 12 sty 2011
Sprawa dotyczyła roszczenia byłej pracownicy o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. Powódka była zatrudniona na podstawie umowy o pracę, początkowo jako przedstawiciel handlowy, a następn…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 153/10
Wygrał pozwany · 11 sty 2011
Sprawa dotyczyła dwóch nauczycielek zatrudnionych w szkole na stanowiskach pedagoga szkolnego i logopedy, które domagały się ustalenia pensum na poziomie 18 godzin tygodniowo oraz zapłaty za godziny p…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 104/10
Wygrał pozwany · 11 sty 2011
Powód, lekarz zatrudniony w szpitalu, domagał się 49.000 zł jako ekwiwalentu za niewykorzystane godziny odpoczynku dobowego i tygodniowego za okres pełnienia dyżurów medycznych w latach 2004–2007. Twi…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNII PK 146/10
Wygrał pozwany · 15 gru 2010
Sprawa dotyczyła roszczenia o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych zgłoszonego przez byłego prorektora prywatnej uczelni, a po jego śmierci przez następców prawnych. Powód był zatrudniony …
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNII PZ 44/10
Orzeczenie procesowe · 15 gru 2010
Sąd Najwyższy odrzucił zażalenie pozwanego na postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek o wyłączenie sędziego. Sprawa dotyczyła procesu o odszkodowanie, zwrot nierozliczonych delegacji s…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 137/10
Wygrał pozwany · 15 gru 2010
Powód, były nauczyciel zatrudniony w Zespole Szkół, dochodził od następcy prawnego pracodawcy – Miasta Stołecznego Warszawy – wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych za lata 2004–2006. Sądy o…
WynagrodzenieCzas pracyInne
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć, ile nadgodzin mi przysługuje?
Nadgodziny to praca ponad obowiązującą normę dobową (8 h lub wyższą w systemach równoważnych) lub normy tygodniowe (40 h przeciętnie). Trzeba sprawdzić swój harmonogram i rzeczywisty czas pracy w każdej dobie i w każdym tygodniu okresu rozliczeniowego. Pracodawca powinien udostępnić ewidencję czasu pracy na żądanie pracownika.
Czy zadaniowy czas pracy zwalnia pracodawcę z obowiązku płacenia za nadgodziny?
Nie. Zadaniowy czas pracy jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy rodzaj pracy lub jej organizacja uniemożliwiają stosowanie stałego rozkładu. Jeżeli zadania są tak ustalane, że wymagają więcej niż 8 h dziennie lub 40 h tygodniowo, pracodawca narusza przepisy i musi zapłacić za nadgodziny.
Czy mogę żądać czasu wolnego zamiast wynagrodzenia za nadgodziny?
Tak. Zamiast wynagrodzenia z dodatkiem pracodawca może udzielić czasu wolnego. Jeśli robi to z własnej inicjatywy, czas wolny musi być o 50% dłuższy niż przepracowane nadgodziny. Jeśli wnosi o to pracownik — w stosunku 1:1 (bez dodatku procentowego).
Czy pracodawca musi dać mi harmonogram pracy?
Tak. Rozkład czasu pracy powinien być podany do wiadomości pracownika co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem okresu, na który został sporządzony. Jednostronna zmiana harmonogramu z dnia na dzień jest dopuszczalna tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w art. 142¹ k.p.
Co przysługuje za pracę w niedzielę i święta?
Za pracę w niedzielę lub święto pracownikowi przysługuje dzień wolny w ciągu 6 dni poprzedzających lub następujących po niedzieli pracy. Jeśli pracodawca nie udzieli dnia wolnego, musi wypłacić wynagrodzenie z 100% dodatkiem. Praca w niedziele jest zasadniczo zakazana, z wyjątkami określonymi w art. 151¹⁰ k.p.
Ile wynosi roczny limit nadgodzin?
Podstawowy limit to 150 godzin nadliczbowych rocznie, chyba że układ zbiorowy pracy lub regulamin pracy (za zgodą związków zawodowych) przewiduje wyższy limit — jednak nieprzekraczający 416 godzin w roku (maksymalny tygodniowy czas pracy 48 h). Przekroczenie limitu nie zwalnia pracodawcy z zapłaty.