Prawo pracy · Polska
Związki zawodowe i zbiorowe prawo pracy — Sąd Najwyższy (325 orzeczeń)
325 orzeczeńPracownik wygrał: 23.4%2010–2014
Zbiorowe prawo pracy reguluje stosunki między pracodawcą a reprezentacją pracowniczą — związkami zawodowymi, radami pracowników i innymi organami przedstawicielskimi. Obejmuje prawo do tworzenia związków, negocjowanie układów zbiorowych, uprawnienia informacyjno-konsultacyjne oraz prawo do strajku.
Kluczowe spory dotyczą: ochrony działaczy związkowych przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy (pracodawca musi uzyskać zgodę zarządu związku), naruszenia obowiązków konsultacyjnych przed zwolnieniami grupowymi, odmowy zawarcia lub wypowiedzenia układu zbiorowego, a także delegowania i udostępniania pomieszczeń związkom zawodowym.
Działaczom związkowym objętym ochroną przysługuje szczególna ochrona przed wypowiedzeniem — jej naruszenie skutkuje przywróceniem do pracy lub odszkodowaniem, niezależnie od zasadności przyczyny merytorycznej. Liczba chronionych działaczy zależy od liczebności związku i jest określona w ustawie o związkach zawodowych.
- Konsultacja związkowa przy wypowiedzeniu indywidualnym: 5 dni roboczych
- Ochrona działacza: zgoda zarządu związku lub sądu pracy
- Układ zbiorowy: obowiązuje cały zakład, nadrzędny nad umową o pracę
Wyniki orzeczeń
146
Wygrał pozwany
79
Orzeczenie procesowe
76
Wygrał powód
23
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(325)
SNI PKN 742/99
Wygrał pozwany · 20 lip 2000
Sprawa dotyczyła lekarki zatrudnionej na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, która została zwolniona dyscyplinarnie na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 KP. Pracodawca zarzucił jej wcześniejsze sa…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 732/99
Orzeczenie procesowe · 20 lip 2000
Sprawa dotyczyła żądania komisji zakładowej WZZ „Sierpień 80”, aby sąd ustalił, że jest następcą prawnym wcześniejszego związku zawodowego i w konsekwencji stroną zakładowego układu zbiorowego pracy. …
Związki zawodoweInne
SNI PKN 656/99
Wygrał pozwany · 25 maj 2000
Sprawa dotyczyła pracownika będącego przewodniczącym zakładowej organizacji związkowej, któremu pracodawca wypowiedział umowę o pracę z naruszeniem art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, czyli …
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PKN 601/99
Wygrał powód · 18 kwi 2000
Sprawa dotyczyła odszkodowania za niezgodne z prawem wypowiedzenie umowy o pracę pracownicy pełniącej funkcję w komitecie założycielskim związku zawodowego. Pracodawca wypowiedział jej umowę, wskazują…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 608/99
Wygrał pozwany · 18 kwi 2000
Sąd Najwyższy oddalił kasację Wojskowej Agencji Mieszkaniowej i potwierdził przywrócenie powoda do pracy oraz zasądzenie wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Spór dotyczył tego, czy likwidacj…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PKN 597/99
Wygrał pozwany · 13 kwi 2000
Sprawa dotyczyła trojga pracowników spółki, którzy po wypowiedzeniu umów o pracę powoływali się na szczególną ochronę związkową. Sąd Najwyższy uznał, że powódka Teresa M. nie była członkiem Tymczasowe…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PKN 578/99
Wygrał powód · 4 kwi 2000
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego na czas nieokreślony, który został zwolniony dyscyplinarnie na podstawie art. 52 KP za rzekome ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych przy g…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyWynagrodzenieZwiązki zawodowe
SNI PKN 566/99
Orzeczenie procesowe · 4 kwi 2000
Sprawa dotyczyła powódki, której pracodawca wypowiedział umowę o pracę z przyczyn ekonomicznych związanych ze zmniejszeniem zatrudnienia i reorganizacją zakładu. Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu drugi…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 491/99
Wygrał pozwany · 26 sty 2000
Powód domagał się przywrócenia do pracy oraz wyrównania dodatku służbowego po wypowiedzeniu umowy o pracę przez Kancelarię Prezydenta RP. Spór dotyczył m.in. tego, czy pracodawca miał obowiązek skonsu…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyWynagrodzenieInne
SNI PKN 462/99
Wygrał pozwany · 16 gru 1999
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego na czas nieokreślony, będącego jednocześnie działaczem związkowym, z którym pracodawca rozwiązał umowę bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 KP. Pr…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweBHPPrzywrócenie do pracy
SNI PKN 469/99
Wygrał pozwany · 16 gru 1999
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika – działacza związkowego zatrudnionego jako kierownik zmiany w Izbie Wytrzeźwień. Pracodawca wypowiedział mu umowę o pracę z powodu przeciwwskazań lekarskich do…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweBHPInne
SNI PKN 446/99
Wygrał pozwany · 14 gru 1999
Sprawa dotyczyła członka spółdzielni pracy, który był jednocześnie członkiem zarządu zakładowej organizacji związkowej. Rada Nadzorcza wykluczyła go ze spółdzielni, co spowodowało wygaśnięcie spółdzie…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweWynagrodzenieInne
SNI PKN 457/99
Orzeczenie procesowe · 14 gru 1999
Sprawa dotyczyła pracownicy oddelegowanej do pełnienia funkcji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej z zachowaniem prawa do wynagrodzenia na podstawie art. 31 ustawy o związkach zawodowych. Pr…
Związki zawodoweInne
SNI PKN 447/99
Wygrał powód · 14 gru 1999
Sprawa dotyczyła kierowcy autobusu zatrudnionego na czas nieokreślony, który został zwolniony dyscyplinarnie po wywieszeniu na tablicy ogłoszeń pisma krytykującego prokurenta spółki i zarzucającego mu…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PKN 654/99
Wygrał pozwany · 7 gru 1999
Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu drugiej instancji, który zasądził na rzecz powoda wynagrodzenie za okres niewykonywania pracy po cofnięciu mu zwolnienia od świadczenia pracy związanego z działalności…
Związki zawodoweWynagrodzenieInne
SNI PKN 370/99
Wygrał powód · 18 lis 1999
Sprawa dotyczyła pracownicy przywróconej wcześniej prawomocnym wyrokiem do pracy na stanowisku pielęgniarki w przychodni zakładowej. Pracodawca nie wykonał tego wyroku wprost, lecz polecił jej czasowe…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 366/99
Wygrał pozwany · 17 lis 1999
Sprawa dotyczyła powoda – przewodniczącego zakładowej organizacji związkowej – który został zwolniony z pracy z naruszeniem szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy przysługującej działaczom związ…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PKN 341/99
Orzeczenie procesowe · 10 lis 1999
Sprawa dotyczyła pracownika Telewizji Polskiej S.A., działacza związkowego objętego ochroną z art. 32 ustawy o związkach zawodowych, który został zwolniony z pracy bez wymaganej zgody związku. Sąd Rej…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweWynagrodzenieInne
SNI PKN 338/99
Wygrał pozwany · 5 lis 1999
Sprawa dotyczyła dwóch pracowników zwolnionych od świadczenia pracy w związku z pełnieniem z wyboru funkcji w zarządzie związku zawodowego. Dochodzili oni wyrównania wynagrodzenia, twierdząc, że praco…
WynagrodzenieZwiązki zawodoweWypowiedzenie / zwolnienie
SNI PKN 295/99
Częściowe uwzględnienie · 15 paź 1999
Sprawa dotyczyła dwóch pracowników Politechniki W., pełniących funkcje związkowe i korzystających ze szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy. Po reorganizacji zakładu otrzymali wypowiedzenia zmie…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
Najczęstsze pytania
Ile osób potrzeba, żeby założyć związek zawodowy?
Do założenia zakładowej organizacji związkowej potrzeba co najmniej 10 osób — pracowników lub innych osób wykonujących pracę zarobkową. Związek rejestruje się w sądzie rejestrowym (KRS), a po rejestracji nabywa osobowość prawną.
Czy pracodawca może zwolnić działacza związkowego?
Co do zasady nie, bez uprzedniej zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej. Jeśli zarząd odmówi zgody, pracodawca może zwrócić się do sądu pracy o wydanie zastępczego zezwolenia — co jest jednak trudne. Ochrona przysługuje określonej liczbie wskazanych działaczy.
Czym jest układ zbiorowy pracy?
Układ zbiorowy pracy (UZP) to porozumienie zbiorowe zawarte między pracodawcą (lub organizacją pracodawców) a związkiem zawodowym, regulujące warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy. Postanowienia UZP korzystniejsze niż ustawa wchodzą do treści umów o pracę automatycznie.
Co to jest porozumienie o zawieszeniu stosowania przepisów prawa pracy?
W sytuacji finansowych trudności pracodawcy strony mogą zawrzeć porozumienie zawieszające na czas określony (max. 3 lata) stosowanie przepisów zakładowych lub układowych w zakresie uzgodnionym ze związkami zawodowymi lub reprezentacją pracowników.
Czy pracodawca musi konsultować wypowiedzenia ze związkami zawodowymi?
Tak. Przed wypowiedzeniem umowy na czas nieokreślony pracodawca musi pisemnie poinformować reprezentującą pracownika organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia, podając przyczynę. Związek ma 5 dni roboczych na zgłoszenie zastrzeżeń. Pominięcie tej procedury uzasadnia odwołanie pracownika.
Kiedy strajk jest legalny?
Strajk jest legalny, gdy spełnia wymogi ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych: musi go poprzedzać spór zbiorowy (faza rokowań i mediacji), musi być ogłoszony przez związek zawodowy z co najmniej 5-dniowym wyprzedzeniem i przy zachowaniu minimalnych usług niezbędnych dla ochrony życia i zdrowia.