II PK 44/07

Wyrok z dnia 15 października 2007 r. II PK 44/07 Dodatek za jednoosobową obsługę trakcyjną, dodatek kilometrowy za pracę trakcyjną oraz dodatek za pracę w warunkach uciążliwych, przysługuje maszyniście wyłącznie za czas obsługi pojazdu trakcyjnego, nie zaś za czas dojazdu do miejsca przyjęcia lokomotywy, czas oczekiwania na przyjście loko- motywy oraz czas przejścia i zdania pojazdu (art. 128 k.p. w związku z § 5 roz- porządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wyna- grodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy, Dz.U. Nr 62, poz. 289 ze zm.). Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Roman Kuczyński (spra- wozdawca), Małgorzata Wrębiakowska-Marzec. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 paź- dziernika 2007 r. sprawy z powództwa Janusza G. przeciwko PKP CARGO SA w W. Zakładowi Taboru w S. o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia 13 października 2006 r. [...], o d d a l i ł skargę kasacyjną. U z a s a d n i e n i e Powód Janusz G. wniósł o zasądzenie od pozwanego zakładu pracy - PKP CARGO SA w W. Zakładu Taboru w S. kwoty 10.237,21 zł tytułem wyrównania wy- nagrodzenia. Powód był zatrudniony w pozwanym zakładzie pracy na stanowisku maszynisty pojazdu trakcyjnego w oparciu o indywidualny rozkład czasu pracy. Wy- nagrodzenie za czasu pracy obejmujący czas obsługi pojazdu trakcyjnego było po- między stronami bezsporne. Sporne było zaś wynagrodzenie za czasu pracy powoda 2 za okresy: oczekiwania na przydzielenie pojazdu trakcyjnego, jazdy w charakterze pasażera do innej stacji w celu przydzielenia pojazdu trakcyjnego do obsługi, oczeki- wania na stacji zwrotnej lub w zwrotnym zakładzie taboru na przydzielenie pojazdu trakcyjnego do obsługi, oczekiwania po zakończeniu wszystkich czynności związa- nych ze zdaniem pociągu lub pojazdu trakcyjnego w stacji zwrotnej lub w zwrotnym zakładzie taboru, łącznie z okresem jazdy w charakterze pasażera do stałego miej- sca pracy określonego w umowie o pracę. Za wyżej wskazany czas pozostawania do dyspozycji pracodawcy, kiedy nie wykonywał czynnie pracy maszynisty powód do- magał się dodatków za pracę w warunkach szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych, dodatku kilometrowego oraz za jednoosobową obsługę trakcyjną na zasadach wskazanych w § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie sposobu ustalenia wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy. Na podstawie § 37 Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Za- trudnionych przez Pracodawców Zrzeszonych w Związku Pracodawców Kolejowych (zawartego 2 grudnia 2002 r. a obowiązującego od 1 stycznia 2003 r.), § 11 Zakła- dowego Układu Zbiorowego Pracy dla Pracowników Zatrudnionych przez Zakłady PKP CARGO Spółka Akcyjna (zawartego 29 października 2004 r., a obowiązującego od 1 stycznia 2005 r.), § 11 Regulaminu Wynagradzania dla Pracowników Zatrudnio- nych przez Spółkę PKP CARGO Spółka Akcyjna (obowiązującego od 1 lipca 2003 r) - strona pozwana czas pracy sporny w sprawie traktowała jako zwykły czas pracy pracownika zatrudnionego na stanowisku maszynisty pojazdu trakcyjnego. Wyna- grodzenie powoda za wyżej wskazany czas pracy wyliczone zostało przez praco- dawcę według ogólnych zasad wynagradzania, tj. jako wynagrodzenie zasadnicze wynikające z kategorii zaszeregowania pracownika, powiększone o dodatki według zasad ich przyznawania, bez uwzględnienia jednak zasad określonych w § 5 rozpo- rządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie spo- sobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównaw- czych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. Nr 62, poz. 289 ze zm.). Wyrokiem z dnia 10 sierpnia 2006 r. Sąd Rejonowy oddalił powództwo. W ocenie Sądu Rejonowego przepisy § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki So- cjalnej w sprawie sposobu ustalenia wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy (...) nie znajdowały zastosowania w przedmiotowej sprawie i nie mogły stanowić pod- 3 stawy do obliczenia należnego powodowi spornego wynagrodzenia opisanego w po- zwie. Według Sądu orzekającego nie zachodził w niniejszej sprawie, wskazany w tym przepisie, stan zwolnienia od pracy, jak również stan niewykonywania pracy. Powód bowiem z chwilą stawienia się do stacji macierzystej do zakończenia służby w tym miejscu pozostawał w pracy w rozumieniu art. 128 § 1 k.p. i wykonywał swoje obowiązki maszynisty określone umową o pracę, choć ze zmienną wysokością wy- nagrodzenia, w zależności od tego czy w czasie pracy zachodziły, czy też nie dodat- kowe czynniki pracy, warunkujące obowiązek wypłacenia dodatkowych świadczeń pieniężnych. Powyższy wyrok powód zaskarżył apelacją. Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 13 października 2006 r. oddalił apelację, przyjmując za właściwe stanowisko Sądu pierwszej instancji w tej sprawie. W ocenie Sądu w żaden sposób nie można było powyższych okresów zaliczyć do czasu nie- wykonywania pracy, o których mowa w § 5 rozporządzenia, a tym samym przyznać powodowi za powyższe okresy żądane dodatki. Wskazać należy, iż wysoce niepra- widłowa byłaby sytuacja, w której powodowi wypłacano by dodatek za jednoosobową obsługę trakcyjną, dodatek kilometrowy za pracę trakcyjną maszynisty oraz za pracę w warunkach uciążliwych za sporne okresy, a więc za czas kiedy w rzeczywistości nie wykonywał pracy trakcyjnej maszynisty, a jedynie zmierzał do miejsca wykony- wania pracy (pozostając jednak w tym czasie w dyspozycji pracodawcy). Skargę kasacyjną od powyższegoi wyrok wniósł powód zarzucając mu naru- szenie prawa materialnego - § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewy- konywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodo- wań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w Kodeksie pracy, art. 9, art. 80 oraz art. 128 § 1 k.p., poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie prawa procesowego przez niewłaściwe zastosowanie art. 233 § 1 k.p.c. w związku z art. 316 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Czasem pracy (zgodnie z legalną definicją zawartą w art. 128 k.p.) jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie lub innym miej- scu wyznaczonym do wykonywania pracy. Okres pozostawania w dyspozycji praco- 4 dawcy rozpoczyna się z chwilą stawienia się pracownika w zakładzie lub innym miej- scu wyznaczonym do świadczenia pracy; kończy z upływem dniówki roboczej lub wyjątkowo później - w momencie zaprzestania wykonywania dodatkowych czynności zleconych przez pracodawcę (w razie polecenia pracy w godzinach nadliczbowych). Czas pracy regulują źródła prawa zróżnicowane hierarchicznie. Powszechnie nor- mują go przepisy Kodeksu pracy. W ramach ogólnej, kodeksowej regulacji dopusz- czalne jest odmienne unormowanie niektórych kwestii dotyczących czasu pracy przepisami branżowymi lub zakładowymi, z zastosowaniem jednak zasady uprzywi- lejowania (art. 9 k.p.). Ta „decentralizacja” regulacji pozwala na uwzględnienie spe- cyfiki przedmiotowego zakresu (profilu) działalności zakładu, swoistości poszczegól- nych jego części i stanowisk pracy. W niniejszej sprawie pozwany zakład pracy zaproponował powodowi zatrud- nienie na stanowisku maszynisty pojazdu trakcyjnego w miejscowości K.W., z wyna- grodzeniem zasadniczym w określonej grupie zaszeregowania oraz premią regula- minową. Powód pracę na stanowisku maszynisty świadczył w oparciu o indywidualny rozkład czasu pracy, przy czym praca ta była wykonywana w ramach zaplanowane- go dobowego wymiaru czasu pracy. Pozostałe elementy wynagrodzenia i świadcze- nia miały przysługiwać powodowi w wysokości i na zasadach określonych postano- wieniem Regulaminu Wynagradzania dla Pracowników Zatrudnionych przez Spółkę PKP CARGO SA. Powód przyjął wyżej wymienione warunki zatrudnienia. W ramach zaplanowanego dobowego wymiaru czasu pracy pracownicy zatrudnieni na takim stanowisku pracy (w tym powód) wykonywali pracę, która polega między innymi na obsłudze pojazdu trakcyjnego; co istotne na zaplanowany przedmiotowy dobowy wymiar czasu pracy składały się także okresy, które nie były bezpośrednio związane z czynnościami obsługi (prowadzenia) pojazdu trakcyjnego. Do czynności tych nale- żały: dojazd powoda (członka drużyny trakcyjnej) jako pasażera z lokomotywowni macierzystej w K.W. do miejsca przyjęcia lokomotywy i ewentualnie z powrotem do momentu zdania lokomotywy oraz czas oczekiwania na przyjęcie pojazdu, czas przyjęcia i zdania pojazdu. W niniejszym stanie faktycznym sprawy - w przeciwień- stwie do sugestii powoda - nie zachodziła sytuacja pozwalająca uznać wyżej wymie- nione czynności związane z „czynnym” podjęciem obowiązków maszynisty (obsługa pojazdu) za czas niewykonywania pracy, skoro o niewykonywaniu pracy można zasadnie mówić tylko wówczas, gdy pracownik zwolniony jest z obowiązku gotowości do świadczenia pracy. W niniejszej sprawie pracodawca zaliczał do dobowego czasu 5 pracy powoda okres gotowości do świadczenia pracy przed i po planowanej obsłu- dze pojazdu trakcyjnego przez powoda. Ponadto okres dojazdu do miejsca przejęcia obowiązków związanych z obsługą pojazdu trakcyjnego nie może być traktowany jako czas, w którym pracownik może nim swobodnie dysonować, co potwierdza fakt, że w tym czasie pozostawał w dyspozycji pracodawcy. Odmienne zachowanie po- woda w wyżej wymienionym okresie (np. poprzez opuszczenie stanowiska pracy) mogłoby zniweczyć podstawowe obowiązki związane z pracą na stanowisku maszy- nisty. Innymi słowy, w wyżej wymienionych okresach powód nie mógł swobodnie dysponować swoim czasem. Dlatego czynności w postaci dojazdu powoda (członka drużyny trakcyjnej) jako pasażera z lokomotywowni macierzystej w K.W. do miejsca przyjęcia lokomotywy (i ewentualnie z powrotem do momentu zdania lokomotywy oraz czas oczekiwania na przyjęcie pojazdu, czas przyjęcia i zdania pojazdu zgodnie z art. 128 k.p.) wykazywane były w czasie, w którym powód pozostawał w dyspozycji pracodawcy w zakładzie lub innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że sporny okres w niniejszej sprawie został właściwie uznany przez Sądy orzekające za czas pracy powoda w ramach zaplanowanego dobowego wymiaru czasu pracy. Z powyższego stanu faktycznego nie można wyprowadzić wniosku, iż powyższe okresy podlegają zaliczeniu do czasu niewykonywania pracy, o których mowa w § 5 rozporządzenia, a tym samym przy- znać powodowi za powyższe okresy wyżej wskazane dodatki. Ponadto pracodawca w spornym okresie nie zwolnił powoda z obowiązku świadczenia pracy, lecz prze- ciwnie, tak zorganizował system pracy powoda, że w godzinach pracy powód miał za zadanie dojechać jako pasażer z lokomotywowni macierzystej w K.W. do miejsca przyjęcia lokomotywy i być gotowym do jej prowadzenia, a następnie po zakończeniu przewidzianej dla niego trasy, był obowiązany do zdania pojazdu innemu pracowni- kowi. Sąd Najwyższy zgadza się ze stanowiskiem Sądów orzekających w tej spra- wie, że wynagrodzenie powoda za wyżej wskazany czas pracy wyliczone zostało prawidłowo przez pracodawcę według ogólnych zasad wynagradzania, tj. jako wyna- grodzenie zasadnicze wynikające z kategorii zaszeregowania pracownika, powięk- szone o dodatki według zasad ich przyznawania, bez uwzględnienia jednak zasad określonych w § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, od- praw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewi- 6 dzianych w Kodeksie pracy. Dlatego nie było zasadne żądanie powoda w przedmio- cie zasądzenia dodatków: za jednoosobową obsługę trakcyjną, dodatku kilometro- wego, za pracę trakcyjną maszynisty oraz za pracę w warunkach uciążliwych (w spornych okresach) skoro dodatki te przysługiwały wyłącznie za pracę maszynisty związaną z obsługą pojazdu trakcyjnego. Powód wskazał także, że na skutek dokonania przez Sąd Okręgowy oceny dowodów z naruszeniem reguł omawianych w art. 233 k.p.c. doszło do uchybienia, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do powyższego za- rzutu wskazać należy na treść art. 3983 § 3 k.p.c., zgodnie z którym podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów. Skarżący nie może zatem powoływać się skutecznie na brak wszechstronnego i wni- kliwego rozważenia zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ponieważ zakres ten nie jest objęty kognicją Sądu Najwyższego w postępowaniu kasacyjnym. Takie stanowisko zajął również Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 23 września 2005 r., III CSK 13/05 (Biuletyn SN 2005 nr 12, poz. 8). Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy na mocy art. 39814 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================