Prawo pracy · Polska
Związki zawodowe i zbiorowe prawo pracy — Sąd Najwyższy (325 orzeczeń)
325 orzeczeńPracownik wygrał: 23.4%2010–2014
Zbiorowe prawo pracy reguluje stosunki między pracodawcą a reprezentacją pracowniczą — związkami zawodowymi, radami pracowników i innymi organami przedstawicielskimi. Obejmuje prawo do tworzenia związków, negocjowanie układów zbiorowych, uprawnienia informacyjno-konsultacyjne oraz prawo do strajku.
Kluczowe spory dotyczą: ochrony działaczy związkowych przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy (pracodawca musi uzyskać zgodę zarządu związku), naruszenia obowiązków konsultacyjnych przed zwolnieniami grupowymi, odmowy zawarcia lub wypowiedzenia układu zbiorowego, a także delegowania i udostępniania pomieszczeń związkom zawodowym.
Działaczom związkowym objętym ochroną przysługuje szczególna ochrona przed wypowiedzeniem — jej naruszenie skutkuje przywróceniem do pracy lub odszkodowaniem, niezależnie od zasadności przyczyny merytorycznej. Liczba chronionych działaczy zależy od liczebności związku i jest określona w ustawie o związkach zawodowych.
- Konsultacja związkowa przy wypowiedzeniu indywidualnym: 5 dni roboczych
- Ochrona działacza: zgoda zarządu związku lub sądu pracy
- Układ zbiorowy: obowiązuje cały zakład, nadrzędny nad umową o pracę
Wyniki orzeczeń
146
Wygrał pozwany
79
Orzeczenie procesowe
76
Wygrał powód
23
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(325)
SNI PRN 104/95
Orzeczenie procesowe · 5 cze 1996
Sąd Najwyższy uchylił wyrok oddalający powództwo pracownika i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył pracownika będącego działaczem związkowym, któremu pracodawca odmówił zwolnienia …
Związki zawodoweWypowiedzenie / zwolnienieWynagrodzenieInne
SNI PZP 6/96
Orzeczenie procesowe · 18 kwi 1996
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie pytania prawnego dotyczącego stosowania art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych w sytuacjach z art. 43 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o Państwowej Straży…
Związki zawodoweInne
SNI PRZN 1/96
Wygrał pozwany · 17 kwi 1996
Sprawa dotyczyła rejestracji regionalnej struktury NSZZ „Solidarność 80” w Częstochowie oraz sporu o to, czy jej nazwa narusza prawa innego związku zawodowego o podobnej nazwie. Sąd Wojewódzki zarejes…
Związki zawodoweInne
SNI PRZN 2/96
Wygrał pozwany · 17 kwi 1996
Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną Ministra Sprawiedliwości dotyczącą postanowienia w sprawie rejestracji regionalnego związku zawodowego NSZZ „Solidarność 80” Region Ś.-D. Spór dotyczył skarg…
Związki zawodoweInne
SNI PRN 39/96
Orzeczenie procesowe · 12 kwi 1996
Sąd Najwyższy odrzucił rewizję nadzwyczajną wniesioną przez Federację Związków Zawodowych Pracowników PKP w sprawie o przywrócenie do pracy. Uznał, że federacja nie jest ogólnokrajową organizacją międ…
Związki zawodowePrzywrócenie do pracyWypowiedzenie / zwolnienieInne
SNI PRN 5/96
Wygrał pozwany · 12 mar 1996
Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną NSZZ „Solidarność” w sprawie pracownika spółki z o.o., który domagał się przywrócenia do pracy i wynagrodzenia po rozwiązaniu z nim stosunku pracy bez wypowi…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PZP 3/96
Orzeczenie procesowe · 5 mar 1996
Sprawa dotyczyła pracownika Telekomunikacji Polskiej S.A., któremu wypowiedziano warunki pracy i płacy po likwidacji komórki organizacyjnej. Powód twierdził, że wypowiedzenie zmieniające było bezskute…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PO 1/96
Wygrał pozwany · 21 lut 1996
Sąd Najwyższy odrzucił skargę o wznowienie postępowania wniesioną przez NSZZ Policjantów przeciwko Ministrowi Sprawiedliwości. Skarżący próbował oprzeć wznowienie na twierdzeniu, że wcześniejsze rozst…
Związki zawodoweInne
SNI PRN 103/95
Wygrał pozwany · 18 sty 1996
Sprawa dotyczyła pracownika pełniącego funkcję związkową, z którym rozwiązano umowę o pracę w trybie dyscyplinarnym z powodu stawienia się do pracy po spożyciu alkoholu. Zwolnienie nastąpiło bez wymag…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PRN 85/95
Orzeczenie procesowe · 16 sty 1996
Sprawa dotyczyła pracownika zwolnionego dyscyplinarnie z art. 52 KP, który domagał się przywrócenia do pracy i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, powołując się na szczególną ochronę z art. …
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PRN 62/95
Orzeczenie procesowe · 3 paź 1995
Sąd Najwyższy uchylił wyroki sądów niższych instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy członkini zarządu zakładowej organizacji zwią…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PRN 37/95
Wygrał pozwany · 21 wrz 1995
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie stwierdzające reprezentatywność NSZZ Policjantów i oddalił wniosek. Uznał, że stosunek służbowy policjantów nie jest stosunkiem pracy, lecz szczególnym stosunkiem a…
Związki zawodoweInne
SNI PZP 20/95
Wygrał powód · 29 sie 1995
Sprawa dotyczyła ochrony przed wypowiedzeniem stosunku pracy członka komitetu założycielskiego zakładowej organizacji związkowej. Powódka, nauczycielka zatrudniona w szkole, otrzymała wypowiedzenie po…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowe
SNI PZP 17/95
Wygrał powód · 25 lip 1995
Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące ochrony związkowej pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy w dodatkowym miejscu pracy. Spór dotyczył tego, czy działacz związk…
Związki zawodoweWypowiedzenie / zwolnienie
SNI PRN 26/95
Wygrał pozwany · 13 cze 1995
Sprawa dotyczyła przewodniczącego zakładowej „Solidarności”, któremu pracodawca wypowiedział umowę o pracę z naruszeniem wymogu zgody zarządu organizacji związkowej. Sądy niższych instancji uznały wyp…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PRN 7/95
Wygrał powód · 4 kwi 1995
Sąd Najwyższy uznał, że przy rozwiązaniu stosunku pracy z nauczycielem mianowanym w trybie art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela nie jest wymagane uzyskanie stanowiska organizacji związkowej przewidzianego…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PRN 122/94
Orzeczenie procesowe · 16 lut 1995
Sprawa dotyczyła pracownika objętego szczególną ochroną związkową, któremu pracodawca wypowiedział warunki pracy i płacy oraz przeniósł go do pracy w innym mieście na podstawie art. 42 § 4 k.p. Pracow…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodoweInne
SNI PRN 121/94
Orzeczenie procesowe · 3 lut 1995
Sąd Najwyższy uchylił wyrok sądu II instancji oraz poprzedzający go wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył odwołania Jana A. ze stanowiska leśniczego, które było jednocześnie…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PRN 58/94
Orzeczenie procesowe · 20 wrz 1994
Sprawa dotyczyła rozwiązania z powódką, będącą wiceprzewodniczącą zakładowej organizacji NSZZ „Solidarność”, umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu wyczerpania okresu zasiłkowego (art. 53 k.p.). Pra…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PRN 55/94
Orzeczenie procesowe · 7 wrz 1994
Sprawa dotyczyła pracownika objętego szczególną ochroną związkową, któremu pracodawca wypowiedział umowę o pracę bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej. Sądy niższych instancji oddaliły p…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyZwiązki zawodowe
Najczęstsze pytania
Ile osób potrzeba, żeby założyć związek zawodowy?
Do założenia zakładowej organizacji związkowej potrzeba co najmniej 10 osób — pracowników lub innych osób wykonujących pracę zarobkową. Związek rejestruje się w sądzie rejestrowym (KRS), a po rejestracji nabywa osobowość prawną.
Czy pracodawca może zwolnić działacza związkowego?
Co do zasady nie, bez uprzedniej zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej. Jeśli zarząd odmówi zgody, pracodawca może zwrócić się do sądu pracy o wydanie zastępczego zezwolenia — co jest jednak trudne. Ochrona przysługuje określonej liczbie wskazanych działaczy.
Czym jest układ zbiorowy pracy?
Układ zbiorowy pracy (UZP) to porozumienie zbiorowe zawarte między pracodawcą (lub organizacją pracodawców) a związkiem zawodowym, regulujące warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy. Postanowienia UZP korzystniejsze niż ustawa wchodzą do treści umów o pracę automatycznie.
Co to jest porozumienie o zawieszeniu stosowania przepisów prawa pracy?
W sytuacji finansowych trudności pracodawcy strony mogą zawrzeć porozumienie zawieszające na czas określony (max. 3 lata) stosowanie przepisów zakładowych lub układowych w zakresie uzgodnionym ze związkami zawodowymi lub reprezentacją pracowników.
Czy pracodawca musi konsultować wypowiedzenia ze związkami zawodowymi?
Tak. Przed wypowiedzeniem umowy na czas nieokreślony pracodawca musi pisemnie poinformować reprezentującą pracownika organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia, podając przyczynę. Związek ma 5 dni roboczych na zgłoszenie zastrzeżeń. Pominięcie tej procedury uzasadnia odwołanie pracownika.
Kiedy strajk jest legalny?
Strajk jest legalny, gdy spełnia wymogi ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych: musi go poprzedzać spór zbiorowy (faza rokowań i mediacji), musi być ogłoszony przez związek zawodowy z co najmniej 5-dniowym wyprzedzeniem i przy zachowaniu minimalnych usług niezbędnych dla ochrony życia i zdrowia.