Prawo pracy · Polska
Dyskryminacja w zatrudnieniu — Sąd Najwyższy (167 orzeczeń)
167 orzeczeńPracownik wygrał: 7.2%2010–2014
Zakaz dyskryminacji w zatrudnieniu wynika bezpośrednio z Kodeksu pracy (art. 11³, art. 18³a–18³e) i obejmuje całość stosunku pracy: nawiązanie, warunki zatrudnienia, awans, dostęp do szkoleń oraz rozwiązanie umowy.
Zakazane przesłanki dyskryminacji to: płeć, wiek, niepełnosprawność, rasa, religia, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkowa, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientacja seksualna oraz forma zatrudnienia (umowa o pracę vs. kontrakt B2B) i wymiar czasu pracy (pełny etat vs. część etatu).
Szczególną cechą sporów o dyskryminację jest odwrócony ciężar dowodu: pracownik musi jedynie uprawdopodobnić, że był traktowany mniej korzystnie ze względu na określoną cechę. Pracodawca musi następnie udowodnić, że kierował się obiektywnymi przesłankami niezwiązanymi z tą cechą. Odszkodowanie za dyskryminację wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę i nie ma górnego pułapu.
- Dyskryminacja bezpośrednia: gorsze traktowanie z powodu danej cechy
- Dyskryminacja pośrednia: neutralny przepis, ale gorzej dotykający daną grupę
- Molestowanie seksualne: odrębna podstawa roszczeń
Wyniki orzeczeń
103
Wygrał pozwany
32
Orzeczenie procesowe
20
Częściowe uwzględnienie
12
Wygrał powód
Orzeczenia(167)
SNI PK 94/05
Wygrał pozwany · 8 gru 2005
Sprawa dotyczyła nauczyciela mianowanego, z którym dyrektor szkoły rozwiązał stosunek pracy na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela z powodu zmian organizacyjnych i zmniejszenia liczby god…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyDyskryminacja
SNI PK 103/05
Wygrał pozwany · 8 gru 2005
Sprawa dotyczyła dwóch pracowników zatrudnionych na umowę o pracę na okres próbny, którzy po wypowiedzeniu umów przez pracodawcę dochodzili odszkodowań za niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy…
Wypowiedzenie / zwolnienieMobbingDyskryminacjaWynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 101/05
Wygrał pozwany · 29 lis 2005
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika domagającego się przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu umowy o pracę. Spór dotyczył wypowiedzenia z powodu braku rentowności prowadzonego przez powoda Ośrodka…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyDyskryminacjaInne
SNII PK 19/05
Wygrał pozwany · 29 wrz 2005
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownicy domagającej się przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu umowy o pracę na czas nieokreślony. Uznał, że nabycie przez pracownika prawa do emerytury, w tym emerytu…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyDyskryminacja
SNII PK 21/05
Wygrał pozwany · 20 wrz 2005
Sprawa dotyczyła odwołania powódki ze stanowiska Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, które na mocy ustawy z 1 marca 2002 r. było równoznaczne z wypowiedzeniem stosunku pracy. Powódka twier…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweDyskryminacjaInne
SNII PK 295/04
Wygrał pozwany · 23 cze 2005
Powódka, pracownica ZUS zatrudniona jako inspektor kontroli, domagała się 75 000 zł, twierdząc, że przez lata otrzymywała zaniżone należności z tytułu delegacji służbowych, ponieważ pracodawca miał ją…
WynagrodzenieDyskryminacjaInne
SNII PK 33/05
Wygrał pozwany · 24 maj 2005
Sprawa dotyczyła pracownika stoczni, który kwestionował wypowiedzenie umowy o pracę z 25 września 2002 r., domagał się też zaległych premii oraz odszkodowania/zadośćuczynienia za mobbing i dyskryminac…
Wypowiedzenie / zwolnienieWynagrodzenieMobbingDyskryminacja
SNIII PK 14/05
Wygrał pozwany · 5 maj 2005
Sąd Najwyższy oddalił kasację lekarza zatrudnionego w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej, który domagał się uchylenia kary upomnienia oraz zapłaty wynagrodzenia za gotowość do pełnienia dyżurów me…
Wypowiedzenie / zwolnienieDyskryminacjaInne
SNI PK 7/04
Wygrał powód · 4 lis 2004
Sprawa dotyczyła pracownicy instytutu badawczego, której wypowiedziano umowę o pracę na czas nieokreślony, wskazując jako przyczyny: trudności ekonomiczne związane ze zmniejszeniem dotacji oraz osiągn…
Wypowiedzenie / zwolnienieDyskryminacjaPrzywrócenie do pracy
SNIII PK 40/04
Wygrał pozwany · 12 sie 2004
Sprawa dotyczyła roszczeń pracownicy o odszkodowanie i wynagrodzenie z tytułu rzekomej dyskryminacji w zatrudnieniu, związanej z wypadkiem przy pracy i późniejszym pomijaniem przy podwyżkach oraz bona…
DyskryminacjaWynagrodzenieInne
SNI PK 386/03
Orzeczenie procesowe · 17 lut 2004
Sprawa dotyczyła byłego pracownika Poczty Polskiej, który domagał się odszkodowania za to, że pracodawca nie poinformował go o możliwości nieodpłatnego nabycia akcji Telekomunikacji Polskiej SA. Powód…
InneDyskryminacja
SNI PK 1/03
Wygrał pozwany · 5 lis 2003
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracowników, którzy domagali się uznania, że zostali przejęci przez pozwaną spółkę w trybie art. 231 k.p., nakazania nawiązania umów o pracę, wynagrodzenia za czas pozost…
Przywrócenie do pracyWypowiedzenie / zwolnienieInneDyskryminacja
SNI PK 171/02
Częściowe uwzględnienie · 6 mar 2003
Powódka, radca prawny zatrudniona w spółce, dochodziła wyrównania wynagrodzenia za lata 1996–1999 oraz innych świadczeń związanych z rozwiązaniem stosunku pracy (m.in. ekwiwalentu za urlop, odprawy, o…
WynagrodzenieDyskryminacjaInne
SNI PKN 182/01
Wygrał pozwany · 12 gru 2001
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika domagającego się dodatkowego odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę z naruszeniem pakietu socjalnego zawartego między związkami zawodowymi a inwestorem. Po…
DyskryminacjaInne
SNI PKN 610/00
Wygrał pozwany · 11 wrz 2001
Sąd Najwyższy oddalił kasację nauczycielki, uznając za prawidłowe przeniesienie jej w stan nieczynny na podstawie art. 20 Karty Nauczyciela. Przyczyną były zmiany organizacyjne w szkole: zmniejszenie …
Wypowiedzenie / zwolnienieDyskryminacjaPrzywrócenie do pracyWynagrodzenieInne
SNI PKN 525/00
Wygrał powód · 4 lip 2001
Sprawa dotyczyła pracownicy zatrudnionej na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, która po wcześniejszym sporze z pracodawcą i wygranym procesie o przywrócenie do pracy została ponownie pozbaw…
Wypowiedzenie / zwolnienieDyskryminacjaZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PKN 130/00
Wygrał pozwany · 7 gru 2000
Sprawa dotyczyła byłego pracownika, który domagał się ustalenia obowiązywania wobec niego zakładowej umowy zbiorowej po 1 stycznia 1996 r., ustalenia wartości świadczeń oraz odszkodowania za utracone …
InneWynagrodzenieUbezpieczenia społeczneDyskryminacja
SNI PKN 65/00
Częściowe uwzględnienie · 4 paź 2000
Sąd Najwyższy uznał kasację powódki za zasadną i uchylił wyrok sądu drugiej instancji w części oddalającej apelację, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył Haliny Z. zatrudnionej w…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyDyskryminacjaInne
SNI PKN 665/99
Wygrał pozwany · 26 maj 2000
Sprawa dotyczyła pracownika niepełnosprawnego zatrudnionego na czas nieokreślony w urzędzie gminy na specjalnie utworzonym stanowisku, którego koszty częściowo refundował wojewódzki urząd pracy. Po wy…
Wypowiedzenie / zwolnienieDyskryminacjaPrzywrócenie do pracy
SNI PKN 314/99
Wygrał pozwany · 24 mar 2000
Sprawa dotyczyła kandydatki do pracy, która ubiegała się o zatrudnienie na stanowisku gońca w Rejonowym Urzędzie Pracy i twierdziła, że nie została przyjęta wyłącznie z powodu płci. Domagała się zarów…
DyskryminacjaInne
Najczęstsze pytania
Jak działa odwrócony ciężar dowodu w sprawach o dyskryminację?
Pracownik musi uprawdopodobnić, że był traktowany mniej korzystnie ze względu na określoną chronioną cechę (np. płeć, wiek). Nie musi tego udowodnić w pełni — wystarczy, że wskaże na fakty stwarzające domniemanie dyskryminacji. Pracodawca musi wtedy wykazać, że jego decyzja była uzasadniona obiektywnymi, niedyskryminacyjnymi przesłankami.
Czy różne wynagrodzenie kobiet i mężczyzn na tych samych stanowiskach to dyskryminacja?
Tak. Zasada równego wynagrodzenia za jednakową pracę lub pracę o jednakowej wartości jest wprost wyrażona w art. 18³c k.p. Pracodawca może różnicować wynagrodzenie tylko na podstawie obiektywnych kryteriów związanych z pracą: doświadczenie, zakres obowiązków, efekty, staż.
Jakie odszkodowanie można uzyskać za dyskryminację?
Odszkodowanie za naruszenie zasady równego traktowania wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę i nie ma górnego limitu. Jego wysokość zależy od rozmiaru poniesionej szkody (rzeczywistej straty i utraconych korzyści) oraz krzywdy niematerialnej.
Czy zwolnienie z pracy kobiety w ciąży jest zawsze dyskryminacją?
Zwolnienie kobiety w ciąży jest zarazem naruszeniem zakazu dyskryminacji ze względu na płeć/macierzyństwo oraz naruszeniem szczególnej ochrony przed rozwiązaniem stosunku pracy. Pracownica może domagać się jednocześnie przywrócenia do pracy i odszkodowania na obu podstawach.
Czy zwolnienie pracownika z powodu wieku jest legalne?
Nie, jeżeli wiek jest jedyną lub główną przyczyną wypowiedzenia. Osiągnięcie wieku emerytalnego lub nabycie prawa do emerytury nie może samo w sobie stanowić uzasadnionej przyczyny wypowiedzenia. Pracodawca musi wskazać konkretne, obiektywne powody niezwiązane z wiekiem.
Czym różni się molestowanie od mobbingu?
Molestowanie (art. 18³a § 5 k.p.) to naruszenie godności pracownika, w szczególności o charakterze seksualnym, tworzące wrogie lub upokarzające środowisko pracy. Może być jednorazowe. Mobbing (art. 94³ k.p.) wymaga systematyczności i długotrwałości oraz celowego działania. Obie podstawy mogą współistnieć w jednej sprawie.