Prawo pracy · Polska
Czas pracy i nadgodziny — Sąd Najwyższy (341 orzeczeń)
341 orzeczeńPracownik wygrał: 18.2%2010–2014
Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. Ponadto pracownikowi przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin odpoczynku tygodniowego. Naruszenie tych norm przez pracodawcę rodzi obowiązek wypłaty wynagrodzenia za nadgodziny lub udzielenia czasu wolnego.
Spory o czas pracy najczęściej dotyczą: nieuznawania nadgodzin za faktycznie przepracowane, stosowania systemów zadaniowego czasu pracy jako pretekstu do nierozliczania nadgodzin, braku ewidencji czasu pracy (co skutkuje przerzuceniem ciężaru dowodu na pracodawcę), naruszenia doby pracowniczej oraz pracy w niedziele i święta bez rekompensaty.
Pracodawca ma bezwzględny obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy. Brak lub nierzetelność tej ewidencji powoduje, że w sporze sądowym pracownik może wykazywać czas pracy wszelkimi środkami dowodowymi, a sąd może przyjąć jego wersję jako wiarygodną.
- Praca ponad 8 h/dobę: nadgodziny dobowe
- Praca ponad 40 h/tydz.: nadgodziny tygodniowe
- Limit roczny nadgodzin: 150 h (chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej, max. 416 h)
Wyniki orzeczeń
134
Wygrał pozwany
100
Orzeczenie procesowe
62
Wygrał powód
44
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(341)
SNI PKN 319/97
Częściowe uwzględnienie · 14 paź 1997
Sprawa dotyczyła roszczeń byłego prezesa zarządu spółki z o.o. o ekwiwalent za niewykorzystany urlop, wynagrodzenie za czas choroby oraz zaległą premię. Sąd Najwyższy częściowo uwzględnił kasację pozw…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 300/97
Wygrał powód · 1 paź 1997
Sprawa dotyczyła pracownika piekarni zwolnionego dyscyplinarnie na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 KP za rzekome ciężkie naruszenie obowiązków pracowniczych polegające na opuszczeniu pracy bez usprawiedli…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyCzas pracy
SNI PKN 212/97
Częściowe uwzględnienie · 26 cze 1997
Sąd Najwyższy rozpoznawał kasację pracodawcy w sprawie o zapłatę wynagrodzenia, ekwiwalentu za urlop i wynagrodzenia za godziny nadliczbowe pracowników oddelegowanych do pracy w Niemczech. SN uznał, ż…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 204/97
Wygrał powód · 12 cze 1997
Sąd Najwyższy uznał, że zastosowanie akordowego systemu wynagradzania nie wyłącza stosowania przepisów o czasie pracy ani prawa do rozliczenia pracy przekraczającej normy czasu pracy. W sprawie pracow…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 59/97
Wygrał powód · 21 mar 1997
Sąd Najwyższy oddalił kasację Ministra Sprawiedliwości i utrzymał w mocy wyrok zasądzający na rzecz dwóch kierowców różnice między należnościami za podróże służbowe zagraniczne wynikającymi z uchwały …
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 43/97
Wygrał pozwany · 13 mar 1997
Sąd Najwyższy oddalił kasację pracownika, który domagał się ustalenia, że dyżury pełnione w Ambulatoryjnym Pogotowiu Chirurgicznym w latach 1992–1995 stanowiły zatrudnienie na podstawie odrębnej umowy…
InneCzas pracy
SNI PKN 5/97
Orzeczenie procesowe · 13 lut 1997
Sprawa dotyczyła lekarki zatrudnionej na podstawie umowy o pracę, która domagała się dopuszczenia do pełnienia dyżurów w szpitalu kardiologicznym oraz zapłaty wynagrodzenia za gotowość do ich pełnieni…
DyskryminacjaWynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PKN 48/96
Wygrał pozwany · 7 sty 1997
Sąd Najwyższy oddalił kasację powoda domagającego się przywrócenia do pracy po wypowiedzeniu umowy o pracę przez pracodawcę. Kluczowe było to, że kasacja została oparta formalnie na zarzutach naruszen…
Wypowiedzenie / zwolnieniePrzywrócenie do pracyCzas pracyInne
SNI PKN 33/96
Wygrał pozwany · 5 gru 1996
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownicy o zwrot kwot potrąconych przez pracodawcę z wynagrodzenia, zasiłku chorobowego i innych należności na poczet niedoboru w towarze. Powódka twierdziła m.in., że zg…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PZP 5/96
Wygrał powód · 16 maj 1996
Uchwała dotyczyła prawa lekarza pełniącego zakładowy dyżur nocny w publicznym zakładzie opieki zdrowotnej w okresie od 1 czerwca 1992 r. do 31 sierpnia 1995 r. Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że poza odrę…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PRN 100/95
Częściowe uwzględnienie · 16 sty 1996
Sprawa dotyczyła roszczeń lekarzy o dodatek za pracę w porze nocnej podczas pełnienia dyżurów zakładowych w szpitalu. Sąd Najwyższy uznał, że na gruncie rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społec…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PZP 19/95
Częściowe uwzględnienie · 21 wrz 1995
Sprawa dotyczyła roszczeń lekarzy o dodatek za pracę w porze nocnej podczas pełnienia dyżurów zakładowych w szpitalu. Spór obejmował dwa stany prawne: rozporządzenie z 22 września 1989 r. oraz rozporz…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PRN 32/95
Częściowe uwzględnienie · 13 cze 1995
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika gospodarstwa rolnego o wynagrodzenie za pracę wykonywaną w soboty wolne, niedziele i święta w latach 1992–1993. Sąd I instancji uznał, że powód faktycznie pracow…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PR 1/95
Orzeczenie procesowe · 2 cze 1995
Sąd Najwyższy uchylił wyrok oddalający powództwo i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył tego, czy czas pobytu drużyn trakcyjnych PKP na stacjach zwrotnych, gdy przerwa w pracy trwa…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNI PRN 3/95
Częściowe uwzględnienie · 7 kwi 1995
Sąd Najwyższy uwzględnił rewizję nadzwyczajną i uznał, że pracownik zatrudniony przy pilnowaniu w niepełnym wymiarze czasu pracy, wykonujący pracę według rozkładu przewidującego pracę codzienną, ma pr…
WynagrodzenieCzas pracy
SNI PZP 6/95
Wygrał powód · 8 mar 1995
Sąd Najwyższy rozstrzygnął, że lekarz pełniący dyżur zakładowy w porze nocnej ma prawo nie tylko do odrębnego wynagrodzenia za dyżur przewidzianego w § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opie…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII UZP 38/94
Nieznany · 20 sty 1995
Orzeczenie dotyczyło prawa do zasiłku chorobowego pracownika zatrudnionego równocześnie w dwóch zakładach pracy. Sąd Najwyższy analizował, czy wykonywanie pracy w jednym z tych zakładów w okresie zwol…
Ubezpieczenia społeczneCzas pracyInne
SNI PZP 49/94
Wygrał pozwany · 8 gru 1994
Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące nauczyciela, który otrzymuje wynagrodzenie miesięcznie z góry na podstawie Karty Nauczyciela, a następnie nie świadczy pracy z powodu udziału w …
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PRN 81/94
Wygrał pozwany · 11 paź 1994
Sprawa dotyczyła nauczycieli szkoły podstawowej, którym pracodawca potrącił z wynagrodzenia kwoty wypłacone wcześniej za okres udziału w strajku. Związek zawodowy twierdził, że potrącenie było niedopu…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PZP 10/94
Wygrał pozwany · 20 kwi 1994
Sprawa dotyczyła nauczycielek zatrudnionych w medycznym studium zawodowym, które domagały się wynagrodzenia za godziny ponadwymiarowe. Szkoła twierdziła, że wcześniejsze zwiększenie liczby godzin dyda…
WynagrodzenieCzas pracyInne
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć, ile nadgodzin mi przysługuje?
Nadgodziny to praca ponad obowiązującą normę dobową (8 h lub wyższą w systemach równoważnych) lub normy tygodniowe (40 h przeciętnie). Trzeba sprawdzić swój harmonogram i rzeczywisty czas pracy w każdej dobie i w każdym tygodniu okresu rozliczeniowego. Pracodawca powinien udostępnić ewidencję czasu pracy na żądanie pracownika.
Czy zadaniowy czas pracy zwalnia pracodawcę z obowiązku płacenia za nadgodziny?
Nie. Zadaniowy czas pracy jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy rodzaj pracy lub jej organizacja uniemożliwiają stosowanie stałego rozkładu. Jeżeli zadania są tak ustalane, że wymagają więcej niż 8 h dziennie lub 40 h tygodniowo, pracodawca narusza przepisy i musi zapłacić za nadgodziny.
Czy mogę żądać czasu wolnego zamiast wynagrodzenia za nadgodziny?
Tak. Zamiast wynagrodzenia z dodatkiem pracodawca może udzielić czasu wolnego. Jeśli robi to z własnej inicjatywy, czas wolny musi być o 50% dłuższy niż przepracowane nadgodziny. Jeśli wnosi o to pracownik — w stosunku 1:1 (bez dodatku procentowego).
Czy pracodawca musi dać mi harmonogram pracy?
Tak. Rozkład czasu pracy powinien być podany do wiadomości pracownika co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem okresu, na który został sporządzony. Jednostronna zmiana harmonogramu z dnia na dzień jest dopuszczalna tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w art. 142¹ k.p.
Co przysługuje za pracę w niedzielę i święta?
Za pracę w niedzielę lub święto pracownikowi przysługuje dzień wolny w ciągu 6 dni poprzedzających lub następujących po niedzieli pracy. Jeśli pracodawca nie udzieli dnia wolnego, musi wypłacić wynagrodzenie z 100% dodatkiem. Praca w niedziele jest zasadniczo zakazana, z wyjątkami określonymi w art. 151¹⁰ k.p.
Ile wynosi roczny limit nadgodzin?
Podstawowy limit to 150 godzin nadliczbowych rocznie, chyba że układ zbiorowy pracy lub regulamin pracy (za zgodą związków zawodowych) przewiduje wyższy limit — jednak nieprzekraczający 416 godzin w roku (maksymalny tygodniowy czas pracy 48 h). Przekroczenie limitu nie zwalnia pracodawcy z zapłaty.