Prawo pracy · Polska
Związki zawodowe i zbiorowe prawo pracy — 471 orzeczeń z prawa pracy
471 orzeczeńPracownik wygrał: 28.7%2021–2026
Zbiorowe prawo pracy reguluje stosunki między pracodawcą a reprezentacją pracowniczą — związkami zawodowymi, radami pracowników i innymi organami przedstawicielskimi. Obejmuje prawo do tworzenia związków, negocjowanie układów zbiorowych, uprawnienia informacyjno-konsultacyjne oraz prawo do strajku.
Kluczowe spory dotyczą: ochrony działaczy związkowych przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem umowy (pracodawca musi uzyskać zgodę zarządu związku), naruszenia obowiązków konsultacyjnych przed zwolnieniami grupowymi, odmowy zawarcia lub wypowiedzenia układu zbiorowego, a także delegowania i udostępniania pomieszczeń związkom zawodowym.
Działaczom związkowym objętym ochroną przysługuje szczególna ochrona przed wypowiedzeniem — jej naruszenie skutkuje przywróceniem do pracy lub odszkodowaniem, niezależnie od zasadności przyczyny merytorycznej. Liczba chronionych działaczy zależy od liczebności związku i jest określona w ustawie o związkach zawodowych.
- Konsultacja związkowa przy wypowiedzeniu indywidualnym: 5 dni roboczych
- Ochrona działacza: zgoda zarządu związku lub sądu pracy
- Układ zbiorowy: obowiązuje cały zakład, nadrzędny nad umową o pracę
Struktura orzeczeń
325
Sąd Najwyższy
72
Sąd Okręgowy
56
Sąd Rejonowy
18
Sąd Apelacyjny
Orzeczenia(471)
SNI PRN 91/96
Orzeczenie procesowe · 8 paź 1996
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie Sądu Wojewódzkiego stwierdzające reprezentatywność ponadzakładowej organizacji związkowej i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uznał, że dla reprezentatywno…
Związki zawodoweInne
SNI PRN 72/96
Wygrał pozwany · 2 paź 1996
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego jako ślusarz w warsztacie mechanicznym Elektrociepłowni „K.” S.A., który domagał się przywrócenia do pracy po tym, jak pracodawca – powołując się na art. 23(1…
Przywrócenie do pracyWypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PR 2/96
Wygrał pozwany · 11 lip 1996
Sprawa dotyczyła pracownika Cukrowni „L.”, któremu pracodawca wypowiedział umowę o pracę po incydencie z klientami i kierowcami, podczas którego powód zachował się wobec nich w sposób niegrzeczny, lek…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PRN 42/96
Wygrał pozwany · 27 cze 1996
Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną wniesioną przez NSZZ „Solidarność” w sprawie pracownika, który domagał się wyrównania wynagrodzenia za okres, gdy nie był dopuszczany do pracy z przyczyn leż…
WynagrodzenieZwiązki zawodoweInne
SNI PR 1/96
Orzeczenie procesowe · 5 cze 1996
Sprawa dotyczyła wpisu do rejestru nowego związku zawodowego pod nazwą NSZZ „Solidarność 80” Region Dolny Śląsk oraz sporu o to, czy sąd rejestrowy może badać nazwę związku pod kątem jej podobieństwa …
Związki zawodoweInne
SNI PRN 37/96
Orzeczenie procesowe · 5 cze 1996
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę, który jako przewodniczący zakładowej organizacji NSZZ „Solidarność” domagał się uznania prawa do zwolnienia z obowiązku świadczeni…
Związki zawodoweWynagrodzenieInne
SNI PRN 104/95
Orzeczenie procesowe · 5 cze 1996
Sąd Najwyższy uchylił wyrok oddalający powództwo pracownika i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył pracownika będącego działaczem związkowym, któremu pracodawca odmówił zwolnienia …
Związki zawodoweWypowiedzenie / zwolnienieWynagrodzenieInne
SNI PZP 6/96
Orzeczenie procesowe · 18 kwi 1996
Sąd Najwyższy odmówił podjęcia uchwały w sprawie pytania prawnego dotyczącego stosowania art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych w sytuacjach z art. 43 ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o Państwowej Straży…
Związki zawodoweInne
SNI PRZN 1/96
Wygrał pozwany · 17 kwi 1996
Sprawa dotyczyła rejestracji regionalnej struktury NSZZ „Solidarność 80” w Częstochowie oraz sporu o to, czy jej nazwa narusza prawa innego związku zawodowego o podobnej nazwie. Sąd Wojewódzki zarejes…
Związki zawodoweInne
SNI PRZN 2/96
Wygrał pozwany · 17 kwi 1996
Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną Ministra Sprawiedliwości dotyczącą postanowienia w sprawie rejestracji regionalnego związku zawodowego NSZZ „Solidarność 80” Region Ś.-D. Spór dotyczył skarg…
Związki zawodoweInne
SNI PRN 39/96
Orzeczenie procesowe · 12 kwi 1996
Sąd Najwyższy odrzucił rewizję nadzwyczajną wniesioną przez Federację Związków Zawodowych Pracowników PKP w sprawie o przywrócenie do pracy. Uznał, że federacja nie jest ogólnokrajową organizacją międ…
Związki zawodowePrzywrócenie do pracyWypowiedzenie / zwolnienieInne
SNI PRN 5/96
Wygrał pozwany · 12 mar 1996
Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną NSZZ „Solidarność” w sprawie pracownika spółki z o.o., który domagał się przywrócenia do pracy i wynagrodzenia po rozwiązaniu z nim stosunku pracy bez wypowi…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracyInne
SNI PZP 3/96
Orzeczenie procesowe · 5 mar 1996
Sprawa dotyczyła pracownika Telekomunikacji Polskiej S.A., któremu wypowiedziano warunki pracy i płacy po likwidacji komórki organizacyjnej. Powód twierdził, że wypowiedzenie zmieniające było bezskute…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PO 1/96
Wygrał pozwany · 21 lut 1996
Sąd Najwyższy odrzucił skargę o wznowienie postępowania wniesioną przez NSZZ Policjantów przeciwko Ministrowi Sprawiedliwości. Skarżący próbował oprzeć wznowienie na twierdzeniu, że wcześniejsze rozst…
Związki zawodoweInne
SNI PRN 103/95
Wygrał pozwany · 18 sty 1996
Sprawa dotyczyła pracownika pełniącego funkcję związkową, z którym rozwiązano umowę o pracę w trybie dyscyplinarnym z powodu stawienia się do pracy po spożyciu alkoholu. Zwolnienie nastąpiło bez wymag…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PRN 85/95
Orzeczenie procesowe · 16 sty 1996
Sprawa dotyczyła pracownika zwolnionego dyscyplinarnie z art. 52 KP, który domagał się przywrócenia do pracy i wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, powołując się na szczególną ochronę z art. …
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowePrzywrócenie do pracy
SNI PRN 62/95
Orzeczenie procesowe · 3 paź 1995
Sąd Najwyższy uchylił wyroki sądów niższych instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył wypowiedzenia zmieniającego warunki pracy członkini zarządu zakładowej organizacji zwią…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodoweInne
SNI PRN 37/95
Wygrał pozwany · 21 wrz 1995
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie stwierdzające reprezentatywność NSZZ Policjantów i oddalił wniosek. Uznał, że stosunek służbowy policjantów nie jest stosunkiem pracy, lecz szczególnym stosunkiem a…
Związki zawodoweInne
SNI PZP 20/95
Wygrał powód · 29 sie 1995
Sprawa dotyczyła ochrony przed wypowiedzeniem stosunku pracy członka komitetu założycielskiego zakładowej organizacji związkowej. Powódka, nauczycielka zatrudniona w szkole, otrzymała wypowiedzenie po…
Wypowiedzenie / zwolnienieZwiązki zawodowe
SNI PZP 17/95
Wygrał powód · 25 lip 1995
Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące ochrony związkowej pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy w dodatkowym miejscu pracy. Spór dotyczył tego, czy działacz związk…
Związki zawodoweWypowiedzenie / zwolnienie
Najczęstsze pytania
Ile osób potrzeba, żeby założyć związek zawodowy?
Do założenia zakładowej organizacji związkowej potrzeba co najmniej 10 osób — pracowników lub innych osób wykonujących pracę zarobkową. Związek rejestruje się w sądzie rejestrowym (KRS), a po rejestracji nabywa osobowość prawną.
Czy pracodawca może zwolnić działacza związkowego?
Co do zasady nie, bez uprzedniej zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej. Jeśli zarząd odmówi zgody, pracodawca może zwrócić się do sądu pracy o wydanie zastępczego zezwolenia — co jest jednak trudne. Ochrona przysługuje określonej liczbie wskazanych działaczy.
Czym jest układ zbiorowy pracy?
Układ zbiorowy pracy (UZP) to porozumienie zbiorowe zawarte między pracodawcą (lub organizacją pracodawców) a związkiem zawodowym, regulujące warunki, jakim powinna odpowiadać treść stosunku pracy. Postanowienia UZP korzystniejsze niż ustawa wchodzą do treści umów o pracę automatycznie.
Co to jest porozumienie o zawieszeniu stosowania przepisów prawa pracy?
W sytuacji finansowych trudności pracodawcy strony mogą zawrzeć porozumienie zawieszające na czas określony (max. 3 lata) stosowanie przepisów zakładowych lub układowych w zakresie uzgodnionym ze związkami zawodowymi lub reprezentacją pracowników.
Czy pracodawca musi konsultować wypowiedzenia ze związkami zawodowymi?
Tak. Przed wypowiedzeniem umowy na czas nieokreślony pracodawca musi pisemnie poinformować reprezentującą pracownika organizację związkową o zamiarze wypowiedzenia, podając przyczynę. Związek ma 5 dni roboczych na zgłoszenie zastrzeżeń. Pominięcie tej procedury uzasadnia odwołanie pracownika.
Kiedy strajk jest legalny?
Strajk jest legalny, gdy spełnia wymogi ustawy o rozwiązywaniu sporów zbiorowych: musi go poprzedzać spór zbiorowy (faza rokowań i mediacji), musi być ogłoszony przez związek zawodowy z co najmniej 5-dniowym wyprzedzeniem i przy zachowaniu minimalnych usług niezbędnych dla ochrony życia i zdrowia.