Prawo pracy · Polska
Czas pracy i nadgodziny — Sąd Najwyższy (341 orzeczeń)
341 orzeczeńPracownik wygrał: 18.2%2010–2014
Czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin tygodniowo w przyjętym okresie rozliczeniowym. Ponadto pracownikowi przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin odpoczynku tygodniowego. Naruszenie tych norm przez pracodawcę rodzi obowiązek wypłaty wynagrodzenia za nadgodziny lub udzielenia czasu wolnego.
Spory o czas pracy najczęściej dotyczą: nieuznawania nadgodzin za faktycznie przepracowane, stosowania systemów zadaniowego czasu pracy jako pretekstu do nierozliczania nadgodzin, braku ewidencji czasu pracy (co skutkuje przerzuceniem ciężaru dowodu na pracodawcę), naruszenia doby pracowniczej oraz pracy w niedziele i święta bez rekompensaty.
Pracodawca ma bezwzględny obowiązek prowadzenia ewidencji czasu pracy. Brak lub nierzetelność tej ewidencji powoduje, że w sporze sądowym pracownik może wykazywać czas pracy wszelkimi środkami dowodowymi, a sąd może przyjąć jego wersję jako wiarygodną.
- Praca ponad 8 h/dobę: nadgodziny dobowe
- Praca ponad 40 h/tydz.: nadgodziny tygodniowe
- Limit roczny nadgodzin: 150 h (chyba że układ zbiorowy stanowi inaczej, max. 416 h)
Wyniki orzeczeń
134
Wygrał pozwany
100
Orzeczenie procesowe
62
Wygrał powód
44
Częściowe uwzględnienie
1
Nieznany
Orzeczenia(341)
SNI PK 213/08
Wygrał pozwany · 27 kwi 2009
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika-kierowcy autobusu o zapłatę dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Powód twierdził, że w latach 2002–2005 przepracował ponad 1000 godzin nadliczbowych, jedn…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PZP 2/09
Wygrał pozwany · 8 kwi 2009
Sąd Najwyższy rozstrzygnął zagadnienie prawne dotyczące tego, czy sędziemu sądu powszechnego przysługuje dodatkowe wynagrodzenie za pracę wykonywaną ponad normy czasu pracy z art. 129 § 1 k.p., na zas…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 270/08
Wygrał powód · 8 kwi 2009
Sprawa dotyczyła roszczenia byłego dyrektora samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, wynikającą z równoczesnego wykonywania obowiązków d…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 221/08
Wygrał pozwany · 7 kwi 2009
Sprawa dotyczyła byłego funkcjonariusza Państwowej Straży Pożarnej, który po przejściu na emeryturę domagał się zapłaty za rzekome nadgodziny, a w istocie za niewykorzystany czas wolny należny za służ…
Czas pracyWynagrodzenieInne
SNII PK 198/08
Orzeczenie procesowe · 12 mar 2009
Sprawa dotyczyła kierowców samochodów ciężarowych zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, którzy dochodzili m.in. diet, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, odprawy, ekwiwalentu za urlop oraz zwrot…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 210/08
Częściowe uwzględnienie · 4 mar 2009
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika o diety za zagraniczne podróże służbowe. Powód był kierowcą zatrudnionym przez polską spółkę, ale faktycznie wykonywał pracę głównie w Danii, gdzie na podstawie …
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PZ 44/08
Wygrał pozwany · 17 lut 2009
Sprawa dotyczyła pracowniczego sporu o wynagrodzenie za godziny nadliczbowe i zobowiązanie pracodawcy do udzielenia dni wolnych od pracy. Sąd Najwyższy nie rozstrzygał meritum roszczeń pracowniczych, …
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 160/08
Orzeczenie procesowe · 17 lut 2009
Sprawa dotyczyła roszczenia byłego pracownika kopalni o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych za okres od marca 2001 r. do sierpnia 2003 r. Powód, zatrudniony jako nadsztygar górniczy pod z…
WynagrodzenieCzas pracy
SNII PK 149/08
Częściowe uwzględnienie · 10 lut 2009
Sąd Najwyższy częściowo uwzględnił skargę kasacyjną pracownicy zatrudnionej w szkole wyższej. Uchylił wyrok sądu drugiej instancji w zakresie dotyczącym wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowyc…
Wypowiedzenie / zwolnienieWynagrodzenieDyskryminacjaCzas pracy
SNII PK 230/08
Wygrał pozwany · 4 lut 2009
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracownika, który domagał się diet za rzekome podróże służbowe podczas pracy kierowcy w Holandii. Ustalono, że strony faktycznie uzgodniły, iż miejscem wykonywan…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNII PK 140/08
Wygrał powód · 27 sty 2009
Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną pracodawcy w sprawie o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. Powód był zatrudniony jako przedstawiciel handlowy na podstawie umów o pracę na czas okr…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 128/08
Orzeczenie procesowe · 23 sty 2009
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownicy o zapłatę zaległej części wynagrodzenia po zwiększeniu jej wymiaru czasu pracy z 1/2 etatu do 3/4 etatu. Powódka twierdziła, że wraz ze wzrostem obowiązków i cza…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 96/08
Wygrał powód · 16 gru 2008
Sprawa dotyczyła roszczeń pracowników o diety za podróże służbowe. Powodowie byli zatrudnieni na umowach o pracę, w których jako miejsce pracy wskazano Kraków, a jednocześnie zawarto klauzulę pozwalaj…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 88/08
Wygrał pozwany · 16 gru 2008
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony na stanowisku prezesa zarządu-dyrektora przedsiębiorstwa i kierownika ruchu zakładu górniczego. Po niepowołani…
Wypowiedzenie / zwolnienieCzas pracyInne
SNI PK 107/08
Orzeczenie procesowe · 3 gru 2008
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownika handlowego o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych. Sąd Najwyższy uznał, że w realiach tej sprawy czas pracy pracownika rozpoczynał się od wyjazdu z j…
Czas pracyWynagrodzenie
SNII PK 84/08
Orzeczenie procesowe · 14 lis 2008
Sprawa dotyczyła trzech pracownic Uniwersytetu Medycznego, którym pracodawca wypowiedział warunki pracy w zakresie skróconego czasu pracy (z 5 godzin do 8 godzin dziennie). Powódki twierdziły, że mimo…
Czas pracyInne
SNII PZ 35/08
Wygrał pozwany · 14 lis 2008
Sąd Najwyższy rozpoznał zażalenie powoda na odrzucenie apelacji z powodu jej nieprawidłowego opłacenia. Spór dotyczył wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Powód w pozwie dochodził roszcze…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 64/08
Częściowe uwzględnienie · 2 paź 2008
Sąd Najwyższy uchylił wyroki sądów obu instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Spór dotyczył roszczenia pracownika o wyrównanie wynagrodzenia za pracę ponad normy czasu pracy. Powód był…
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 35/08
Orzeczenie procesowe · 20 sie 2008
Sprawa dotyczyła roszczenia pracownicy o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych za 2003 r. Sąd Rejonowy zasądził część żądanej kwoty, uznając, że roszczenie za okres od stycznia do kwietnia …
WynagrodzenieCzas pracyInne
SNI PK 315/07
Orzeczenie procesowe · 9 lip 2008
Sprawa dotyczyła pracownika zatrudnionego przez wspólników spółki cywilnej w ochronie/dozorze, który domagał się m.in. ustalenia istnienia stosunku pracy, wynagrodzenia, ekwiwalentu za urlop oraz odsz…
Wypowiedzenie / zwolnienieWynagrodzenieCzas pracyPrzywrócenie do pracyInne
Najczęstsze pytania
Jak obliczyć, ile nadgodzin mi przysługuje?
Nadgodziny to praca ponad obowiązującą normę dobową (8 h lub wyższą w systemach równoważnych) lub normy tygodniowe (40 h przeciętnie). Trzeba sprawdzić swój harmonogram i rzeczywisty czas pracy w każdej dobie i w każdym tygodniu okresu rozliczeniowego. Pracodawca powinien udostępnić ewidencję czasu pracy na żądanie pracownika.
Czy zadaniowy czas pracy zwalnia pracodawcę z obowiązku płacenia za nadgodziny?
Nie. Zadaniowy czas pracy jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy rodzaj pracy lub jej organizacja uniemożliwiają stosowanie stałego rozkładu. Jeżeli zadania są tak ustalane, że wymagają więcej niż 8 h dziennie lub 40 h tygodniowo, pracodawca narusza przepisy i musi zapłacić za nadgodziny.
Czy mogę żądać czasu wolnego zamiast wynagrodzenia za nadgodziny?
Tak. Zamiast wynagrodzenia z dodatkiem pracodawca może udzielić czasu wolnego. Jeśli robi to z własnej inicjatywy, czas wolny musi być o 50% dłuższy niż przepracowane nadgodziny. Jeśli wnosi o to pracownik — w stosunku 1:1 (bez dodatku procentowego).
Czy pracodawca musi dać mi harmonogram pracy?
Tak. Rozkład czasu pracy powinien być podany do wiadomości pracownika co najmniej na tydzień przed rozpoczęciem okresu, na który został sporządzony. Jednostronna zmiana harmonogramu z dnia na dzień jest dopuszczalna tylko w wyjątkowych przypadkach określonych w art. 142¹ k.p.
Co przysługuje za pracę w niedzielę i święta?
Za pracę w niedzielę lub święto pracownikowi przysługuje dzień wolny w ciągu 6 dni poprzedzających lub następujących po niedzieli pracy. Jeśli pracodawca nie udzieli dnia wolnego, musi wypłacić wynagrodzenie z 100% dodatkiem. Praca w niedziele jest zasadniczo zakazana, z wyjątkami określonymi w art. 151¹⁰ k.p.
Ile wynosi roczny limit nadgodzin?
Podstawowy limit to 150 godzin nadliczbowych rocznie, chyba że układ zbiorowy pracy lub regulamin pracy (za zgodą związków zawodowych) przewiduje wyższy limit — jednak nieprzekraczający 416 godzin w roku (maksymalny tygodniowy czas pracy 48 h). Przekroczenie limitu nie zwalnia pracodawcy z zapłaty.