II UZ 19/97

Postanowienie z dnia 29 kwietnia 1997 r. II UZ 19/97 Przed doręczeniem wyroku sądu drugiej instancji z uzasadnieniem stronie, która w terminie tygodniowym tego zażądała nie rozpoczyna się bieg terminu do wniesienia kasacji. Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (sprawozdawca), Andrzej Wróbel. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 kwietnia 1997 r. sprawy z powództwa Albina R. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi Regionalnemu w G. o prawo pobierania świadczeń w zbiegu, na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 14 stycznia 1997 r. [...] p o s t a n o w i ł: u c h y l i ć zaskarżone postanowienie. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku postano- wieniem z dnia 14 stycznia 1997 r. odrzucił kasację Albina R. wniesioną od wyroku tego Sądu z dnia 6 grudnia 1996 r., ponieważ ubezpieczony wbrew przymusowi adwokacko- radcowskiemu określonemu w art. 393 2 § 1 KPC wniósł kasację osobiście, a ponadto wartość przedmiotu zaskarżenia nie sięga kwoty pięciu tysięcy złotych (art. 393 pkt 1 KPC). Postanowienie to zaskarżył zażaleniem ubezpieczony, który wskazując na naruszenie przepisów art. 130 i 395 KPC, a także art. 25 KPC, domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i doręczenia mu odpisu wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 6 grudnia 1996 r. wraz z uzasadnieniem. Ubezpieczony wskazał, że w dniu 10 grudnia 1996 r. złożył w Sądzie Apelacyjnym pismo kwestionujące ?dotych- czasowe wyroki Sądów@, które zawierało także wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W dniu 2 stycznia 1997 r. Sąd Apelacyjny ustanowił ubezpieczonemu adwokata z urzędu, którego wyznaczyła Rada Adwokacka w G. w dniu 10 stycznia 1997 r., informując o tym Sąd Apelacyjny w dniu 14 stycznia 1997 r. Sąd ten w tym samym dniu odrzucił kasację wniesioną osobiście przez ubezpieczonego i doręczył postanowienie wyznaczonemu pełnomocnikowi z urzędu w dniu 22 stycznia 1997 r. Zażalenie kwestionuje możliwość uznania za kasację pisma ubezpieczonego z dnia 10 grudnia 1996 r., ponieważ zawierało ono wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, do którego przychylił się Sąd Apelacyjny. Równocześnie termin do wniesienia kasacji otwiera wyłącznie data doręczenia stronie wyroku z uzasadnieniem, dlatego pismo ubezpieczonego winno być potraktowane jako wniosek strony o doręczenie, co umożliwiałoby wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi wniesienie kasacji. Nadto Sąd Apelacyjny samodzielnie i poza rozprawą sprawdził wartość przedmiotu sporu, przez co naruszył tryb określony w art. 393 5 KPC. Sąd Najwyższy uznał, że zażalenie jest uzasadnione. Prawo do wniesienia kasacji nabywa strona z chwilą wydania niekorzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Z treści art. 393 4 KPC wynika, że kasację wnosi się do sądu, który wydał zaskarżane orzeczenie, w terminie miesięcznym od dnia doręczenia orzeczenia stronie skarżącej. Jeżeli orzeczenia nie doręcza się z urzędu, to kasacja przysługuje stronie tylko wtedy, gdy przed upływem tygodnia od ogłoszenia sentencji zażądała doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem (art. 387 § 3 zdanie pierwsze KPC). W konsekwencji strona, która zaniechała wystąpienia z takim żądaniem, nie jest uprawniona do wniesienia skargi kasacyjnej. Wstępnym warunkiem uruchomienia procedury kasacyjnej jest zatem złożenie przez stronę wniosku o doręczenie kwestionowanego orzeczenia z uzasadnieniem, skoro termin do wniesienia kasacji biegnie od dnia doręczenia stronie skarżącej orzeczenia z uzasadnieniem. Bez doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem nie może być mowy o rozpoczęciu biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a przeto nieracjonalne było odrzucenie kasacji przed rozpoczęciem biegu tego terminu. Trafnie wskazuje składający zażalenie, że pismo ubezpieczonego określone jako "odwołanie@, które zawierało pozytywnie rozstrzygnięty przez Sąd Apelacyjny wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu dla wniesienia kasacji, wskazywało na jednoznaczną wolę wypełnienia formalnych warunków procedury kasacyjnej. Skoro pismo to wpłynęło przed upływem tygodnia od ogłoszenia sentencji kwestionowanego wyroku, to implicite zawierało ono wniosek o doręczenie tego orzeczenia z uzasadnieniem, co obligowało Sąd Apelacyjny do dokonania takiego doręczenia stronie lub pełnomocnikowi ustanowionemu dla niej z urzędu (art. 387 § 3 KPC). Dopiero od dnia doręczenia żądanego orzeczenia z uzasadnieniem rozpoczyna bieg miesięczny termin do wniesienia kasacji, której wypełnienie warunków formalnych deklaruje ustanowiony dla strony skarżącej pełnomocnik z urzędu. Wobec niedopuszczalności odrzucenia kasacji przed rozpoczęciem biegu miesięcznego terminu do jej wniesienia, Sąd Najwyższy jedynie sygnalizuje bezpods- tawność przyjęcia przez Sąd Apelacyjny ograniczenia ratione valoris (art. 393 pkt 1 KPC) dopuszczalności skargi kasacyjnej ubezpieczonego. Spór o prawo do zbiegają- cych się świadczeń z ubezpieczenia społecznego jest sporem o ustalenie, ponieważ postępowanie sądowe zmierzające do ustalenia uprawnień do zbiegających się świad- czeń weryfikuje jedynie ustawowe przesłanki kreujące z mocy prawa te uprawnienia. W konsekwencji spory te dotyczą ustalenia prawa, a orzeczenia sądowe zapadłe w ich wyniku mają znaczenie deklaratoryjne. W takim postępowaniu chodzi zatem o ustalenie prawa do świadczeń z zakresu ubezpieczenia społecznego, a nie o zasądzenie tych świadczeń w konkretnej wysokości, co ma charakter pochodny (wtórny) w stosunku do ewentualnego i zasadniczego ustalenia prawa do pobierania w zbiegu świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Zresztą z reguły nie występują spory o samą wysokość świadczeń w zbiegu, ponieważ jest ona ustawowo określona. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie, co obliguje Sąd Apelacyjny do doręczenia wyroku tego Sądu z dnia 6 grudnia 1996 r. wraz z uzasadnieniem adwokatowi z urzędu ustanowionemu dla strony skarżącej, a stronie otworzy miesięczny termin do wniesienia kasacji. ========================================