Sprawa dotyczyła roszczeń likwidatora przedsiębiorstwa państwowego „P.” o wynagrodzenie po ogłoszeniu upadłości przedsiębiorstwa. Sąd Najwyższy uznał, że likwidator wykonywał obowiązki na podstawie umowy o pracę zawartej na czas trwania postępowania likwidacyjnego, a ogłoszenie upadłości nie kończyło automatycznie likwidacji. Likwidacja trwała dalej, zmieniał się jedynie jej charakter i zakres obowiązków likwidatora. W konsekwencji sama upadłość nie rozwiązywała stosunku pracy. Sąd wskazał też, że świadectwo pracy wydane powodowi nie miało skutku prawnego jako czynność rozwiązująca stosunek pracy, ponieważ nie pochodziło od właściwego organu. Jednocześnie Sąd Najwyższy przyjął, że stroną stosunku pracy po stronie pracodawcy nie był organ założycielski, lecz likwidowane przedsiębiorstwo działające przez organ założycielski. Ostatecznie podkreślono, że roszczenia pracownicze powstałe po ogłoszeniu upadłości mogą być dochodzone w procesie przeciwko masie upadłości, a nie wyłącznie w postępowaniu upadłościowym. Orzeczenie rozstrzygało zagadnienie prawne i prowadziło do przyjęcia, że upadłość nie przerywa likwidacji ani nie powoduje wygaśnięcia umowy o pracę likwidatora.
Kluczowe kwestie prawne:
·czy ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa państwowego kończy postępowanie likwidacyjne
·czy umowa o pracę likwidatora wygasa z chwilą ogłoszenia upadłości
·kto jest pracodawcą likwidatora: organ założycielski czy likwidowane przedsiębiorstwo
·czy świadectwo pracy może samo w sobie wywołać skutek rozwiązania stosunku pracy
·czy roszczenia o wynagrodzenie po ogłoszeniu upadłości dochodzi się w procesie czy w postępowaniu upadłościowym
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
uzasadnienie uchwały z dnia 20 kwietnia 1994 r., I PZP 19/94, OSNAPiUS 1994 nr 5
poz. 80, OSP 1995 z. 7-8 poz. 147). Nie jest także słuszny argument sprowadzający się
do przyjęcia, że organ założycielski wyznaczając likwidatora działa we własnym imieniu.
Wręcz przeciwnie, jak wyżej zaznaczono, zarządzenie likwidacji przedsiębiorstwa
powoduje odwołanie dyrektora i rozwiązanie organów samorządu załogi. Tym samym
jedynym organem, który może działać w imieniu przedsiębiorstwa staje się organ
założycielski. Tylko on jest uprawniony do podejmowania czynności prawnych na rzecz
tego przedsiębiorstwa (por. uzasadnienia uchwały z dnia 17 listopada 1993 r., I PZP
37/93, OSNCP 1994 z. 6 poz. 125, OSP 1994 z. 10 poz. 191; wyroku z dnia 7 września
1994 r., I PR 1/94, OSNAPiUS 1995 nr 6 poz. 78; czy wyroku z dnia 4 października
1994 r., I PRN 72/94, OSNAPiUS 1995 nr 4 poz. 47 - dotyczących tymczasowego
kierownika). Wyznaczenie likwidatora, jeżeli prowadzi do nawiązania stosunku pracy,
powoduje więc jego nawiązanie na rzecz likwidowanego przedsiębiorstwa, w imieniu
którego działa organ założycielski. Taki pogląd został przyjęty w cyt. wyroku Sądu
Najwyższego z dnia 15 marca 1994 r., II UR 2/94 (OSNAPiUS 1994 nr 2 poz. 31,
OSNCP 1994 z. 11 poz. 224, OSP 1994 z. 12 poz. 231) i należy go podzielić.
Następną kwestią związaną z drugim z przedstawionych zagadnień jest problem,
w jakim trybie należy dochodzić roszczeń pracowniczych powstałych po ogłoszeniu
upadłości zakładu pracy. Problem ten był w ostatnim okresie przedmiotem kilku
wypowiedzi Sądu Najwyższego. W uchwale z dnia 25 sierpnia 1994 r., I PZP 33/94
(OSNAPiUS 1994 nr 10 poz. 161, OSP 1995 z. 4 poz. 83), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że
pozew wniesiony po ogłoszeniu upadłości dłużnika obejmujący powstałą po tym
zdarzeniu wierzytelność, stanowiącą nie zaspokojoną należność pracowniczą, która
została uwzględniona z urzędu w projekcie listy wierzytelności na podstawie art. 7a ust.
5 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z
pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz zmianie
niektórych ustaw (Dz. U. z 1990 r., Nr 4, poz. 19 ze zm.) nie podlega odrzuceniu, lecz
przekazaniu sędziemu komisarzowi. W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy
wyjaśnił, że o tym w jakim trybie, w przypadku ogłoszenia upadłości, będzie docho-
dzona wierzytelność w procesie przeciwko syndykowi (art. 59 Prawa upadłościowego)
czy w postępowaniu upadłościowym decyduje chwila powstania wierzytelności. Jeżeli
wierzytelność stała się wymagalna przed ogłoszeniem upadłości, czyli dotyczy
upadłego podmiotu, to właściwą jest droga postępowania upadłościowego (art. 151,
153, 161 i 203 Prawa upadłościowego). Jeżeli natomiast powstała po ogłoszeniu
upadłości, czyli jest skierowana wobec masy upadłości, to właściwa jest droga
postępowania procesowego. Podobnie w uzasadnieniu uchwały z dnia 6 stycznia 1995
r., I PZP 53/94 (OSNAPiUS 1995 nr 11 poz. 129), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że zgodnie z
art. 150 Prawa upadłościowego każdy wierzyciel upadłego, który chce uczestniczyć w
czynnościach postępowania upadłościowego, do udziału w których niezbędne jest
ustalenie wierzytelności, winien w terminie oznaczonym zgłosić swoją wierzytelność
sędziemu-komisarzowi. Jeżeli natomiast powód dochodzi roszczenia, które powstało już
po ogłoszeniu upadłości, jest więc skierowane przeciwko masie upadłości a nie
przeciwko upadłemu, to właściwa jest droga procesu. W przypadku sprawy z zakresu
prawa pracy będzie to oczywiście droga procesu przed właściwym sądem pracy (por.
też uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 1994 r., I PRN 43/94,
OSNAPiUS 1994 nr 11 poz. 177).
Powyższe rozumowanie prowadzi do podjęcia uchwały jak w sentencji.
=======================================
