II UKN 124/99

Wyrok z dnia 23 września 1999 r. II UKN 124/99 Nabycie prawa do renty inwalidzkiej przez osobę represjonowaną nie wynika z samego faktu podlegania represjom, ale wymaga wykazania, że stwierdzone inwalidztwo pozostaje w związku z pobytem w miejscach repres- jonowania i jest następstwem zranień, kontuzji bądź innych obrażeń lub chorób pozostających w związku z takim pobytem. Przewodniczący: SSN Barbara Wagner, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Zbigniew Myszka (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 września 1999 r. sprawy z wniosku Janiny P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w O. o rentę inwalidy wojennego, na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku Sądu Apelacyj- nego w Warszawie z dnia 13 października 1998 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyro- kiem z dnia 13 października 1998 r. oddalił apelację wnioskodawczyni Janiny P. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 22 czerwca 1998 r. [...], oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubez- pieczeń Społecznych-Oddziału w O. z dnia 7 listopada 1997 r., odmawiającej przyz- nania jej prawa do renty inwalidzkiej w związku z deportacją do b. ZSRR w okresie od czerwca 1941 r. do marca 1946 r. Fakt pobytu na deportacji był niekwestionowany oraz został potwierdzony stosownym zaświadczeniem Urzędu do Spraw Kombatan- tów i Osób Represjonowanych z dnia 12 maja 1992 r. W sprawie tej Sądy meriti, oce- niając opinie uzyskane od biegłych lekarzy chirurga ortopedy-traumatologa, neurop- sychiatry, internisty-reumatologa i gastroenterologa, uznały, że wielorakie i ciężkie schorzenia, powodujące u wnioskodawczyni całkowitą niezdolność do pracy z ogól- 2 nego stanu zdrowia, są wynikiem jej chorób samoistnych, które nie pozostają w związku przyczynowym z długotrwałym pobytem na deportacji. Pełnomocnik wnioskodawczyni oparł kasację na zarzucie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będą- cych ofiarami represji wojennych i okresu powojennego oraz przyjęcie, że schorzenia wnioskodawczyni nie pozostają w związku z tragicznymi warunkami jej długotrwałej deportacji. Zarzucił nadto naruszenie art. 233 § 1 KPC przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz pominięcie przy ocenie zebranego w sprawie mate- riału dowodowego zaświadczeń lekarzy leczących wnioskodawczynię, którzy nie mają wątpliwości co do podłoża prowadzących do ciężkiego inwalidztwa schorzeń, które przepisy instrukcyjne obejmują kategorią „chorób poobozowych”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie mogła być uwzględniona, albowiem Sąd drugiej instancji nie naru- szył zasady swobodnej sędziowskiej oceny dowodów przy dokonaniu weryfikacji niewadliwie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie (art. 233 § 1 KPC). Sąd ten w szczególności w sposób należyty rozważył wartość dowodową dopusz- czonych dowodów z opinii biegłych lekarzy sądowych o specjalizacjach stosownych do zgłaszanych przez wnioskodawczynię schorzeń. Opinie te były zasięgane w celu weryfikacji składanych przez wnioskodawczynię zaświadczeń lekarskich, w których istotnie pojawiały się sugestie medyczne dotyczące istnienia związków pomiędzy długotrwałym pobytem na deportacji, a trapiącymi ją aktualnie ciężkimi schorzeniami. Jednakże biegli wielu specjalności, których zadaniem było zweryfikowanie diagnoz medycznych lekarzy leczących wnioskodawczynię, po przeprowadzeniu wszechstronnych badań przedmiotowych stanu zdrowia wnioskodawczyni, które szczegółowo opisali w protokołach sądowo-lekarskich, kategorycznie wskazali na samoistne podłoże chorób wnioskodawczyni, prowadzących do jej inwalidztwa i nie znaleźli medycznego uzasadnienia możliwości uznania związku tego inwalidztwa z pobytem wnioskodawczyni na deportacji. Nie jest błędem ani tym bardziej wadą proceduralną w rozumieniu art. 233 § 1 KPC - przyjęcie przez Sądy meriti braku związku przyczynowego pomiędzy pobytem na deportacji a ciężkim inwalidztwem wnioskodawczyni na podstawie opinii biegłych 3 lekarzy sądowych, którzy badali obszerną dokumentację chorobową wnioskodaw- czyni. Stwierdzony brak medycznych podstaw do przyjęcia takiego związku przy- czynowego istotnie potwierdzało rozpoczęcie ich leczenia dopiero po upływie długie- go okresu czasu po powrocie z deportacji. Godzi się w szczególności zauważyć, że twierdzenia wnioskodawczyni o związku jej schorzeń z pobytem na deportacji stały w sprzeczności z przyznaniem jej po raz pierwszy prawa do renty inwalidzkiej z ogól- nego stanu zdrowia, który w latach siedemdziesiątych łączyła z urazem czaszki doz- nanym w wypadku komunikacyjnym. Podważa to jej subiektywne przekonanie o związku wszystkich jej schorzeń powodujących całkowitą niezdolność do pracy i ak- tualną życiową bezradność z pobytem na deportacji. W indywidualnej sprawie nie może być argumentem sygnalizowanie przez pełnomocnika wnioskodawczyni okoliczności dotyczących innych osób z rodziny wnioskodawczyni lub z kręgu osób znajomych, które były represjonowane w taki sam sposób i pobierają renty na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm., powo- ływana dalej jako ustawa o kombatantach i osobach represjonowanych). Przedmio- tem rozpoznania związku inwalidztwa wnioskodawczyni z deportacją mogło być wy- łącznie rozpoznanie jej twierdzeń, które zostały negatywnie zweryfikowane w zakre- sie możliwości ustalenia ustawowo wymaganego związku przyczynowego pomiędzy represjami a jej aktualnym stanem zdrowia. Taka weryfikacja wymagająca wiadomo- ści specjalnych została przeprowadzona przez biegłych lekarzy sądowych, a prawna ocena zebranego w sprawie obszernego materiału dowodowego dokonana przez Sądy meriti nie wykraczała poza granice uprawnień sądów, określone w art. 233 § 1 KPC. Skarżąca nie mogła spodziewać się dopuszczania kolejnych dowodów z opinii innych zespołów biegłych lekarzy sądowych w nadziei ewentualnego uzyskania pot- wierdzenia związku inwalidztwa z deportacją przez innych biegłych, zwłaszcza że dotychczasowe opinie nie tylko nie zawierały żadnych obiektywnie uchwytnych uchybień medycznych, ale kategorycznie wykluczyły związek inwalidztwa wniosko- dawczyni z deportacją. Warto zatem podkreślić, że nabycie przez osobę represjo- nowaną prawa do renty inwalidzkiej nie wynika z samego faktu podlegania repre- sjom, ale wymaga wykazania, że stwierdzone inwalidztwo pozostaje w związku z pobytem w miejscach represjonowania i jest następstwem zranień, kontuzji bądź in- nych obrażeń lub chorób powstających w związku z tym pobytem (art. 12 ust. 1 i 3 4 ustawy o kombatantach i osobach represjonowanych). Mając powyższe na uwadze kasacja podlegała oddaleniu na podstawie art. 39312 KPC. ========================================