I PKN 280/97

Wyrok z dnia 24 października 1997 r. I PKN 280/97 Faktyczna likwidacja spółki i zaprzestanie jej działalności jako zakładu pracy wyklucza możliwość powoływania się pracownika na jego gotowość do pracy (art. 81 § 2 KP). Przewodniczący SSN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Adam Józefowicz (sprawozdawca), Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 24 października 1997 r. sprawy z po- wództwa Stanisława Ð. przeciwko Przedsiębiorstwu Usługowo-Produkcyjno-Handlo- wemu "M." Sp. z o.o. w B. o wypłatę wynagrodzenia, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy z dnia 21 marca 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Powód Stanisław Ð. wystąpił z pozwem przeciwko Przedsiębiorstwu Usługo- wo-Produkcyjno-Handlowemu "M.", Spółka z o.o. w B. o zasądzenie kwoty 5.200 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 1 czerwca 1994 r., tytułem wynagrodzenia za pracę od maja 1994 r. do maja 1995 r. oraz o odwołanie go z funkcji prezesa zarządu pozwanego Przedsiębiorstwa, a nadto o ustanowienie pełnomocnika Spółki lub kura- tora ze względu na brak jej reprezentanta. W uzasadnieniu pozwu podał, iż jest pra- cownikiem pozwanej Spółki od 15 maja 1991 r., zatrudnionym na stanowisku kierow- nika budowy i że od 8 lutego 1994 r. został dodatkowo powołany na stanowisko pre- zesa zarządu Spółki. W międzyczasie nastąpiły zwolnienia pracowników i pod koniec kwietnia 1994 r. powód został jedynym pracownikiem Spółki, która zaprzestała dzia- łalności, a jedyny udziałowiec Spółki oświadczył mu, że powód może zwolnić się sam. Na rozprawie w dniu 22 lipca 1996 r. powód zmienił roszczenie w ten sposób, że domagał się zwolnienia ze stanowiska kierownika budowy w trybie ustawy o zwol- 2 nieniach grupowych i zasądzenie kwoty 9.400 zł wynagrodzenia za pracę na stano- wisku kierownika budowy za okres od maja 1994 r. Pozwana reprezentowana przez jednego udziałowca spółki "M." - Zakładową Spółdzielnię Mieszkaniową "T." wniosła o oddalenie powództwa. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 29 lipca 1996 r. [...] oddalił powództwo. Sąd ustalił, że powód w dniu 1 czerwca 1991 r. zawarł umowę o pracę z Przedsiębiorstwem Usługowo-Produkcyjno-Handlowym "M.", spółka z o.o. w B. Umowa została zawarta na czas nie określony na stanowisku kie- rownika budowy z wynagrodzeniem 2.200.000 st. zł, podwyższonym z dniem 1 stycznia 1992 r. do kwoty 3.000.000 st. zł miesięcznie. Uchwałą wspólników nr 1/93 z 19 listopada 1993 r. powód został wybrany prezesem zarządu, funkcję tę pełnił społecznie po dokonaniu zmian w rejestrze, postanowieniem sądu rejestrowego z dnia 8 lutego 1994 r. Powodowi przysługiwało wynagrodzenie ze stosunku pracy na stanowisku kierownika budowy. Powód, jako prezes zarządu, był również kierowni- kiem zakładu pracy. Od 30 kwietnia 1994 r. spółka zaprzestała działalności. Poza składaniem deklaracji do ZUS dotyczących siebie i deklaracji do Urzędu Skarbowego powód nie wykonuje innych prac. Po zgłoszeniu do Urzędu Skarbowego informacji o zaprzestaniu działalności spółki powód nie sporządził bilansu spółki. Mając na uwa- dze powyższe ustalenia Sąd Rejonowy uznał, że oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy o pracę ze stanowiska kierownika budowy powód może złożyć powołanemu przez siebie prokurentowi (art. 198 § 2 KH), bowiem do rozwiązania umowy o pracę Sąd nie jest uprawniony, a trwanie stosunku pracy i wypowiedzenie umowy zależy od woli stron (art. 32 § 1 KP). Spółka nie prowadzi żadnej działalności od maja 1994 r. Nie ma ona kapitału i nie zaspokoiła roszczeń wierzycieli - byłych pracowników Spółki. Powstały warunki do ogłoszenia upadłości spółki. Wobec tego że powód nie wykonuje żadnej pracy i wbrew obowiązkom nie podejmuje działań zmierzających do likwidacji spółki, to nie przysługuje mu wynagrodzenie. Sąd uznał, że sporządzanie deklaracji podatkowych i do ZUS jest fikcją, skoro spółka nie zatrudnia żadnych pracowników i nie prowadzi działalności. Zdaniem Sądu Rejonowego nie można przyjąć, że powód jest gotowy do pracy, bowiem sprawa rozwiązania umowy o pracę jest zależna od powoda. Z tego względu Sąd Rejonowy uznał roszczenia powoda za bezzasadne i powództwo oddalił. Po rozpoznaniu apelacji powoda Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 18 grudnia 1996 r. [...] oddalił apelację. 3 Sąd Wojewódzki uznał, że Sąd I instancji wyprowadził z zebranego materiału dowo- dowego trafne wnioski, iż powód nie może w drodze sądowej domagać się rozwiąza- nia z nim umowy o pracę i wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy w oparciu o przepis art. 81 § 1 KP. Będąc prezesem zarządu i kierownikiem zakładu pracy, po- wód działał jako organ spółki i decydował o przeszkodach z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Będąc organem spółki sam sobie nie zorganizował pracy w cha- rakterze kierownika budowy i nie złożył oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę, które nie może być narzucone stronie przez orzeczenie sądowe. W tej sytuacji Sąd Wojewódzki nie znalazł podstaw do uwzględnienia apelacji. Pełnomocnik powoda będący adwokatem zaskarżył powyższy wyrok Sądu II instancji. W kasacji zarzucił temu wyrokowi naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 81 § 1 KP i art. 203 KH. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarzut kasacji naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i nie- właściwe zastosowanie art. 81 § 1 KP i art. 203 KH jest nieusprawiedliwiony w usta- lonym i przyjętym przez Sądy obu instancji stanie faktycznym sprawy. Z ustaleń tych wynika, że pozwana Spółka, której prezesem i kierownikiem zakładu pracy był po- wód, zaprzestała swej działalności od końca kwietnia 1994 r. z uwagi na nieposiada- nie żadnego majątku i możliwości zaspokojenia zobowiązań wobec wierzycieli oraz braku zleceń na pracę. W tym stanie, gdy Spółka faktycznie zaprzestała swej działal- ności, powód nie podjął niezwłocznie swych obowiązków prawnych, zmierzających do spowodowania ogłoszenia upadłości spółki lub jej rozwiązania (art. 262 pkt 3 i art. 263 pkt 1 KH), albo złożenia prokurentowi lub wspólnikowi oświadczenia woli rozwią- zania stosunku pracy na stanowisku kierownika budowy (art. 199 § 2 i art. 203 KH). Z ustaleń Sądów obu instancji również wynika, że w tych okolicznościach powód nie wykonuje żadnej pracy ustalonej w umowie o pracę. W tej sytuacji brak jest podstaw do posłużenia się w sprawie o wynagrodzenie za pracę konstrukcją przeszkód w pra- cy z przyczyn dotyczących zakładu, skoro powód jako kierownik zakładu sam sobie nie organizuje i nie przydziela pracy. Na skutek zaprzestania działalności zakładu pracy powód nie pozostaje w gotowości do pracy, gdyż nie istnieje faktyczna możli- wość świadczenia pracy i łączący się z tym realny zamiar wykonywania pracy lub 4 czynienia rzeczywistego użytku ze swej siły roboczej na umówionym stanowisku pra- cy. Nie spełniając swych obowiązków zmierzających do likwidacji Spółki i rozwiąza- nia swego stosunku pracy, powód sam stwarza pozory trwania formalnie istniejącego stosunku pracy i przeszkód w pracy, pozostających jednak w związku z jego postę- powaniem, a nie z funkcjonowaniem zakładu pracy, który zaprzestał działania. W tej sytuacji, gdy Spółka faktycznie uległa likwidacji i w ogóle nie działa jako zakład pracy oraz nie jest w niej wykonywana praca, nie mogą powstać przeszkody w jej wykony- waniu i gotowość do jej świadczenia. Nie ma też podstaw z art. 81 § 1 KP do wypłaty wynagrodzenia za nie istniejącą gotowość do pracy. Żądanie powoda zmierzające do czerpania korzyści z fikcyjnie podtrzymywanego stosunku pracy i rzekomej gotowości do pracy, jest - w ocenie składu orzekającego Sądu Najwyższego - nadużyciem pra- wa. Z tego względu żądanie to w okolicznościach sprawy nie może w świetle art. 8 KP korzystać z ochrony prawnej. Mając to wszystko na uwadze Sąd Najwyższy nie dopatrzył się naruszenia przez Sąd II instancji przepisu art. 81 § 1 KP, jak również art. 203 KH w sytuacji, gdy w niniejszej sprawie reprezentował spółkę jedyny wspólnik. Wobec braku usprawied- liwionych podstaw kasacji Sąd Najwyższy na zasadzie art. 39312 KPC orzekł, jak w sentencji. ========================================