II UR 8/94

Wyrok z dnia 12 października 1994 r. II UR 8/94 Przedstawienie Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 k.p.c. zagadnienia prawnego wymaga należytego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędzia SN: Stefania Szymańska, Sędzia SA: Barbara Wagner (sprawozdawca), Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Jana Szewczyka, po rozpoznaniu w dniu 12 października 1994 r. sprawy z wniosku Stanisława T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.G. o rentę inwalidzką, na skutek rewizji pozwa- nego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z dnia 17 marca 1994 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu- -Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze do ponownego rozpo- znania. U z a s a d n i e n i e Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne: "czy osoba, która stała się inwalidą trzeciej grupy z ogólnego stanu zdrowia po upływie 18 miesięcy od ustania zatrudnienia, ale inwalidztwo jej powstało w czasie 18 miesięcy od zaprzestania opłacania składki na ubezpieczenie określonej w ustawie z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 46, poz. 250 z 1989 r. i Dz. U. Nr 36, poz. 206 z 1990 r.) nabywa prawo do renty inwalidzkiej na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich ro dzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) w związku z przepisem art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent z późniejszymi zmianami?" sformułowane zostało na tle następującego stanu faktycznego. Stanisław T. złożył w dniu 30 grudnia 1992 r. wniosek o rentę inwalidzką. Wnioskodawca, urodzony 5 lutego 1933 r., legitymujący się ponaddwudziestoletnim okresem zatrudnienia, po rozwiązaniu w roku 1980 stosunku pracy z ostatnim praco- dawcą - Zbiorczą Szkołą Gminną w Z.G. - podjął działalność gospodarczą w zakresie prac ślusarsko - spawalniczych i z tego tytułu w okresie od 1 października 1981 r. do 3 marca 1992 r. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia społecznego. Wobec zaliczenia Stanisława T. przez Komisje do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia do III grupy in- walidów, Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z.G. decyzją [...] z dnia 19 lutego 1993 r. odmówił przyznania mu renty inwalidzkiej na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. 1989 r., Nr 46, poz. 250 ze zm.), zwanej dalej ustawą ubezpieczeniową. Po złożeniu od tej decyzji odwołania, w którym Stanisław T. twierdził, że stał się inwalidą przed podjęciem działalności gospodarczej, organ rentowy ponownie skierował go na badania w celu ustalenia daty powstania inwalidztwa. W orzeczeniu z dnia 18 marca 1993 r. Obwodowa Komisja do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia stwierdziła trudności w określeniu czasu powstania inwalidztwa wnioskodawcy. Brakiem ustalenia, że Stanisław T. stał się inwalidą w okresie zatrudnienia lub w ciągu 18 miesięcy od ustania tego okresu, Zakład Ubezpieczeń Społecznych uzasadnił decyzję [...] z dnia 3 lipca 1993 r. odmawiającą przyznania wnioskodawcy renty inwalidzkiej na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o z.e.p". Rozpoznający odwołanie Stanisława T. od tych decyzji Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze ustaliwszy, że odwołujący się jest inwalidą III grupy, a inwalidztwo jego powstało 2 czerwca 1992 r., wyrokiem z dnia 17 marca 1994 r. [...] zmienił decyzję z dnia 3 lipca 1993 r. przyznając odwołującemu się prawo do renty inwalidzkiej pracowniczej według III grupy od dnia 1 września 1992 r. Zdaniem Sądu, skoro zgodnie z treścią art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 17 paździer- nika 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), zwanej dalej ustawą rewaloryzacyjną, przewidziany w art. 32 pkt 3 ustawy o z.e.p. warunek powstania inwalidztwa w czasie zatrudnienia lub w okresie równorzędnym z okresem zatrudnienia albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów uważa się za spełniony, jeżeli inwalidztwo powstało w okresie, o którym mowa w art. 2 ust. 1, zaś w art. 2 ust. 1 jest mowa m.in. o okresach opłacania składki na ubezpieczenie społeczne na podstawie ustawy ubezpieczeniowej, to ustalenie, że Stanisław T. stał się inwalidą w czasie podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu działalności gospodarczej jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że spełnił on określony w art. 32 pkt 3 ustawy o z.e.p. warunek do przyznania renty inwalidzkiej pracowniczej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyrok ten zaskarżył i podnosząc w rewizji z dnia 21 kwietnia 1994 r. zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 6 ust. 2 ustawy rewaloryzacyjnej w zw. z art. 32 pkt 3 ustawy o z.e.p., wniósł o jego zmianę i oddalenie odwołania. Organ rentowy twierdzi, że okres podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przy ustalaniu prawa do świadczeń pracowniczych, nie jest okresem składkowym, o którym mowa w art. 2 ust. 1 ustawy rewaloryzacyjnej, lecz okresem uważanym za okres składkowy wymienionym w art. 2 ust. 2 pkt 13 tejże ustawy. Ponieważ art. 6 ust. 2 pomija w wyliczeniu ten okres jako równorzędny z okresem zatrudnienia, wobec tego wnioskodawca nie spełnił wyznaczonego w art. 32 pkt 3 ustawy o z.e.p. warunku przyznania renty inwalidzkiej pracowniczej i nie nabył prawa do tego świadczenia. Sąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania w trybie art. 391 § 1 zd. 2 k.p.c. i zważył, co następuje: Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku stanowią ustalenia, że Stanisław T. jest inwalidą III grupy, a inwalidztwo jego powstało w dniu 2 czerwca 1992 r. Ustaleń tych Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych dokonał w oparciu przede wszystkim o opinię z dnia 9 grudnia 1993 r. biegłych internisty, neurologa, laryngologa i ortopedy. Zarówno stopień ograniczenia zdolności do pracy odwołującego się, jak też data powstania jego inwalidztwa, są okolicznościami istotnymi dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy, które, [...], wymagały szczególnie starannego, wszechstro- nnego i wnikliwego wyjaśnienia. Konkluzja zawarta w opinii lekarskiej, ze względu na brak jej dostatecznego umotywowania, nie jest przekonywająca. Budzi zwłaszcza wątpliwości ocena spraw- ności ruchowej Stanisława T., przede wszystkim manualnej. Wniosek biegłego ortopedy co do "pełnej siły uchwytu" prawej ręki badanego po stwierdzeniu przez niego braku V palca i " przykurczu zgięciowego palca II-III z palcem młotkowatym", a przez Obwodową Komisję do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia w orzeczeniu z dnia 10 stycznia 1993 r. nadto "ograniczenia funkcji palca II", wymaga szerszego uzasadnienia. Na zakres zdolności Stanisława T. do pracy w zawodzie przez niego wykonywanym może mieć wpływ rozpoznane ograniczenie ruchomości kręgosłupa, wprawdzie "mierne" w odcinku szyjnym i lędźwiowym, ale "duże" - z garbem - odcinka piersiowego. W tej sytuacji Sąd Najwyższy uważa za niezbędne ponowne badanie odwo- łującego się przez biegłych ortopedę i neurologa, sporządzenie przez każdego z nich odrębnych opinii o stanie zdrowia Stanisława T. i dokonanie łącznej oceny zdolności badanego do pracy. Uzupełnienia wymaga także, zdaniem Sądu Najwyższego, postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia daty powstania inwalidztwa Stanisława T. Wskazanie przez biegłych dokładnej, z określeniem dnia, daty powstania inwalidztwa u odwołujące- go się, w sytuacji, gdy zespół lekarzy orzekających w składzie Obwodowej Komisji do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia stwierdził w orzeczeniu z dnia 18 marca 1993 r. trudności w ustaleniu takiej daty, nie podejmując próby określenia jej nawet w przybliże- niu, zaś sam odwołujący się podaje przebyte schorzenia i liczne urazy, których dowieść dokumentami nie może ze względu na ich brak w placówkach leczniczych, lecz których prawdziwość potwierdzają pośrednio wpis w książeczce ubezpieczeniowej oraz treść opinii, nie przekonuje i wymaga co najmniej uzasadnienia. Po uzupełnieniu postępowania dowodowego we wskazanym kierunku Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze dokona oceny i kwalifikacji prawnej ustalonego stanu faktycznego, uwzględniając w tej ocenie i kwa- lifikacji ich przedmiot - uprawnienia Stanisława T. do renty inwalidzkiej z dwu różnych tytułów. Dopiero wówczas aktualnym może stać się przedstawienie zagadnienia prawne- go Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia, które na obecnym etapie postępowania w sprawie jest przedwczesne. Wziąwszy powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy stosownie do treści art. 388 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================