I PK 56/04

Postanowienie z dnia 19 kwietnia 2004 r. I PK 56/04 W sprawie dotyczącej zapłaty wynagrodzenia na rzecz współtwórców pracowniczego projektu wynalazczego po stronie powodów nie zachodzi współuczestnictwo konieczne. Każdy z twórców może wystąpić z odrębnym pozwem o zapłatę należnej mu części wynagrodzenia. Sędzia SN Katarzyna Gonera Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 kwietnia 2004 r. sprawy z powództwa Edwarda W., Przemysława B. i Stefana W. przeciwko Wytwórni Urządzeń Chłodniczych „P.-D." Spółce Akcyjnej w D. o zapłatę, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13 maja 2003 r. [...] o d r z u c i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z 13 maja 2003 r. [...] oddalił apelację strony pozwanej - Wytwórni Urządzeń Chłodniczych „P.-D.” SA w D. od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z 14 listopada 2002 r. [...], którym zasądzono od strony po- zwanej na rzecz powodów Edwarda W., Przemysława B. i Stefana W. po 5.801,81 zł z ustawowymi odsetkami tytułem wynagrodzenia za stosowanie pracowniczego pro- jektu racjonalizatorskiego nr 3/94. Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył w całości kasacją pełnomocnik strony pozwanej. Kasacja została oparta na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów § 16 ust. 1 Załącznika do zarządzenia Ministra - Kierownika Urzędu Postępu Naukowo-Technicznego i Wdrożeń z dnia 31 stycznia 1986 r. (M.P. z 1986 Nr 12, poz. 87), według którego zostały obliczone efekty ekonomiczne projektu wynalazczego nr 3/94, chociaż po- winny być - w ocenie skarżącej - naliczone na podstawie § 24 ust. 5 tego załącznika. 2 Wskazując na powyższą podstawę, pełnomocnik pozwanej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu. W kasacji oznaczono wartość przedmiotu zaskarżenia na 17.405,43 zł i nie wskazano okoliczności uzasadniających przyjęcie kasacji do rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozpoznawana sprawa jest sprawą o prawa majątkowe, a zatem do oceny dopuszczalności kasacji ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia ma zasto- sowanie przepis art. 3921 § 1 k.p.c. Zgodnie z treścią tego przepisu, kasacja nie przysługuje w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskar- żenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, a w sprawach gospodarczych - niższa niż dwadzieścia tysięcy złotych. W rozpoznawanej sprawie powodowie domagali się zasądzenia na ich rzecz wynagrodzenia za stosowanie przez stronę pozwaną pracowniczego projektu racjo- nalizatorskiego ich autorstwa. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz każdego z powodów wynagrodzenie w wysokości 5.801,81 złotych z ustawowymi odsetkami. W stosunku do żadnego z powodów wartość przedmiotu sporu, wyznaczająca również wartość przedmiotu zaskarżenia apelacją i kasacją, liczona osobno, nie przekroczyła kwoty dziesięciu tysięcy złotych. Rozważenia wymagało, czy prawidłowo została oznaczona przez stronę poz- waną wartość przedmiotu zaskarżenia. Skarżąca oznaczyła tę wartość na kwotę 17.405,43 złotych, stanowiącą sumę zasądzonych na rzecz powodów wynagrodzeń. Strona pozwana podniosła w kasacji, iż z chwilą dokonania przez powodów wyna- lazku powstało na ich rzecz wspólne prawo wynikające z jego autorstwa. Według skarżącej „współuczestnictwo w wynalazku ma charakter wspólności łącznej”, zaś między jego współtwórcami istnieje współuczestnictwo konieczne. Legitymacja pro- cesowa przysługuje współuczestnikom koniecznym jedynie łącznie, a nie oddzielnie każdemu z nich, co ma wpływ na oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia kasa- cją. Odnosząc się do powyższego stanowiska strony pozwanej, należy zauważyć, iż dokonanie przez dwóch lub więcej współtwórców wynalazku prowadzi do powsta- nia wspólności prawa wynikającego z autorstwa projektu. Jednakże przedmiotem 3 niniejszego sporu nie jest - wbrew twierdzeniom skarżącej - prawo do autorstwa projektu, które ma charakter prawa osobistego (niemajątkowego), lecz prawo do wy- nagrodzenia należnego współtwórcom pracowniczego projektu racjonalizatorskiego. Wynagrodzenie to jest określone procentowo w stosunku do całości wynagrodzenia obliczonego w stosunku do uzyskanych efektów. W konsekwencji, w sprawie doty- czącej jedynie zapłaty wynagrodzenia na rzecz współtwórców pracowniczego pro- jektu wynalazczego nie zachodzi po stronie powodów współuczestnictwo konieczne. Powodowie będący współtwórcami pracowniczego projektu racjonalizatorskiego nr 3/94 zgodnie określili sposób podziału wynagrodzenia należnego im za stosowanie przez stronę pozwaną ich projektu, oświadczyli bowiem, iż wynagrodzenie to dzielą między siebie po 1/3, zaś w pozwach ściśle określili żądaną przez każdego z nich kwotę wynagrodzenia. Każdy z powodów (współtwórców) mógł wystąpić z odrębnym pozwem przeciwko stronie pozwanej i nie było podstaw do stosowania wobec pozo- stałych współtwórców art. 195 k.p.c. W sprawie o zapłatę wynagrodzenia powodów łączy współuczestnictwo materialne, które jednak nie jest współuczestnictwem ko- niecznym. W rozpoznawanej sprawie zostały wniesione dwa pozwy, w których każdy z powodów żądał (ostatecznie) zasądzenia na jego rzecz od strony pozwanej wyna- grodzenia w kwocie po 16.672,25 złotych. Sprawy Edwarda W. i Przemysława B. zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą Stefana W. Sąd Okręgowy zasądził na rzecz każdego z powodów wynagrodzenie w tej samej wysokości - po 5.801,81 złotych. W odniesieniu do żadnego z powodów wartość przedmiotu zaskarżenia kasacją nie przekroczyła dziesięciu tysięcy złotych. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13 grudnia 1996 r., I PKN 43/96 (niepubli- kowanym), wydanym w sprawie rozpoznawanej w wyniku połączenia spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, stwierdził, że wartość przedmiotu zaskar- żenia odnosi się do każdej z odrębnych spraw objętych wspólnym wyrokiem i bezza- sadne byłoby przyjęcie jako przedmiotu zaskarżenia łącznej wartości kilku przed- miotów zaskarżenia. Nie decyduje bowiem suma poszczególnych przedmiotów za- skarżenia, ale wartość każdego z osobna. Ze względu na to, że w stosunku do żad- nego z powodów wartość przedmiotu zaskarżenia, liczona osobno dla każdego z nich, nie przekracza kwoty dziesięciu złotych, kasacja jest niedopuszczalna ze względu na ograniczenia wynikające z art. 3921 § 1 k.p.c. Kasacja strony pozwanej jest niedopuszczalna także z tej przyczyny, że nie spełnia wszystkich wymagań konstrukcyjnych przewidzianych dla tego rodzaju 4 środka odwoławczego, wynikających z art. 3933 § 1 k.p.c. Przepis ten wymaga od wnoszącego kasację - oprócz oznaczenia zaskarżonego orzeczenia, przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia oraz sformułowania wniosków kasacyjnych - także przedstawienia okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji. Wypełnienie obowiązku wynikającego z art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. polega na przedstawieniu okoliczności uzasadniających przyjęcie kasacji do rozpoznania, co jest niezależne od przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. Wypełnia- jąc obowiązek wynikający z art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. skarżący powinien wskazać, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne lub istnieje potrzeba wykładni prze- pisów prawnych budzących poważne wątpliwości albo wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 30 maja 2001 r., III CZ 36/01, OSNC 2002 nr 2, poz. 22 , z 5 lipca 2001 r., V CKN 176/01, nie publiko- wane, z 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000 nr 7-8, poz. 147). Może także przedstawić argumenty wskazujące na oczywiste naruszenie prawa lub nieważność postępowania (por. uchwałę połączonych Izb - Izby Administracyjnej, Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych oraz Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02, OSNC 2003 nr 4, poz. 92). W tej ostatniej uchwale Sądu Najwyższego z 17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02, stwierdzono, że przesłanki kasacji (okoliczności uzasadniające jej rozpozna- nie) powinny nawiązywać do okoliczności uniemożliwiających odmowę przyjęcia ka- sacji do rozpoznania, wymienionych w art. 393 § 1 i § 2 k.p.c. Wymaganie konstruk- cyjne z art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. jest bowiem genetycznie i funkcjonalnie połączone z instytucją tzw. przedsądu, czyli instrumentem selekcji kasacji na wstępnym etapie ich badania przez Sąd Najwyższy. Przedsąd służy podjęciu przez Sąd Najwyższy decy- zji (o charakterze jurysdykcyjnym) co do tego, czy rozpoznanie kasacji przysłuży się ujednoliceniu orzecznictwa, wyeliminowaniu rozbieżności oraz usunięciu wątpliwości pojawiających się w praktyce wykładni i stosowania prawa, wreszcie rozwojowi jury- sprudencji. W uchwale tej Sąd Najwyższy przyjął, że art. 393 k.p.c. formułuje cztery przesłanki, uniemożliwiające odmowę przyjęcia kasacji do rozpoznania: - w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, - istnieje potrzeba dokonania wykładni przepisów budzących poważne wątpli- wości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, - zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo, - zachodzi nieważność postępowania. 5 Przesłanki te tworzą zespół przyczyn usprawiedliwiających skierowanie kasa- cji do merytorycznego rozpoznania. Katalog ten ma charakter rozłączny w tym sen- sie, że zaistnienie którejkolwiek przesłanki jest wystarczającą przyczyną przyjęcia kasacji do rozpatrzenia, wszystkie one stanowią zaś podstawę mechanizmu prawne- go selekcjonowania kasacji pod kątem dopuszczenia tego środka odwoławczego do rozpoznania. Omawiany wymóg jest niezależny od wymogu przytoczenia podstaw kasacyj- nych i ich uzasadnienia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2000 r., V CKN 1780/00, OSNC 2001 nr 3, poz. 52). Jego celem jest umożliwienie Sądowi Najwyższemu dokonania oceny, czy w danej sprawie istnieją przesłanki do przyjęcia kasacji czy też do odmowy takiego przyjęcia. Nie zastępuje go wskazanie jako pod- stawy kasacyjnej naruszenia określonego przepisu prawa i uzasadnienie tego naru- szenia. Kasacja wniesiona w imieniu strony pozwanej w żaden sposób nie wypełnia wymagania wynikającego z art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. Skarżąca nie przedstawia bo- wiem istotnego zagadnienia prawnego, ani nie powołuje się na potrzebę wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, nie twierdzi też, że zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo albo zostało wydane w warunkach nieważności postępowania. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na pod- stawie art. 3937 § 2 k.p.c. w związku z art. 3935 k.p.c. ========================================