I PKN 669/00

Wyrok z dnia 6 listopada 2001 r. I PKN 669/00 Zmniejszenie zatrudnienia w rozumieniu art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie nie- których ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.; obecnie jednolity tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.) obejmuje również sytuację, gdy praco- dawca zwalnia wszystkich pracowników, po czym zatrudnia w tej samej liczbie pracowników oraz inne osoby na podstawie umów cywilnoprawnych. Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Jadwiga Skibińska-Adamowicz (sprawozdawca), Katarzyna Gonera. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2001 r. sprawy z powódz- twa Edmunda Ż. przeciwko Komornikowi Sądowemu Rewiru [...] przy Sądzie Rejo- nowym w W. z siedzibą w P. o zapłatę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku z dnia 16 maja 2000 r. [...] z m i e n i ł w ten sposób zaskarżony wyrok, że oddalił apelację pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Gdyni z dnia 20 stycznia 2000 r. [...] zasądził od pozwanego Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejo- nowym w W. na rzecz powoda Edmunda Ż. kwotę 1.500 zł (jeden tysiąc pięćset zło- tych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Gdyni wyrokiem z dnia 20 stycznia 2000 r. zasą- dził od Komornika Sądowego Rewiru [...] przy Sądzie Rejonowym w W. na rzecz Edmunda Ż. kwotę 5.760 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 3 września 1998 r. ty- tułem odprawy pieniężnej przewidzianej w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przy- 2 czyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.). Ustalił, że powód był zatrudniony u pozwanego Komornika w jego kancelarii komorniczej w P. na stanowisku referenta, na podstawie umowy o pracę na czas nie określony w czasie od 4 listopada 1991 r. do 31 stycznia 1998 r. W dniu 31 października 1997 r. powód otrzymał pismo o wypowiedzeniu mu umowy o pracę, wskazujące jako jego przyczynę zmiany organizacyjne. W okresie wypowiedzenia, w piśmie z dnia 22 stycznia 1998 r., pozwany zaproponował powodowi zawarcie umowy o pracę na czas nie określony, poczynając od dnia 1 lutego 1998 r., z zacho- waniem dotychczasowych warunków pracy i z wynagrodzeniem w wysokości 1.900 zł brutto. Jeszcze wcześniej, podczas spotkań z pracownikami, pozwany proponował powodowi ponowne zatrudnienie za wynagrodzeniem w kwocie 1.000 zł miesięcznie i premią. Powód nie przyjął tych propozycji. W dniu 31 października 1997 r. pozwany wypowiedział wszystkim pracownikom umowy o pracę. Przyczyną dokonanych wy- powiedzeń były zmiany organizacyjne związane częściowo z wejściem w życie ustawy o komornikach sądowych, jak i z funkcjonowaniem kancelarii komorniczej i jej systemu finansowego. W ramach zmian organizacyjnych pozwany zamierzał też zmodyfikować pracownikom umowy o pracę oraz zakresy ich czynności. Według stanu na dzień 31 stycznia 1998 r. pozwany zatrudniał 8 pracowników, natomiast według stanu na dzień 1 lutego - 6 pracowników. Ponadto od 9 lutego 1999 r. co miesiąc pozwany zawiera ze Stanisławą K. umowy zlecenia na wykonywanie prac biurowych. W ocenie Sądu Rejonowego zmiany organizacyjne, w których wyniku pozwa- ny wypowiedział wszystkim pracownikom umowy o pracę ze skutkiem na dzień 31 stycznia 1998 r., doprowadziły do zmniejszenia zatrudnienia. Jeżeli więc powód nie przyjął propozycji ponownego zatrudnienia, przysługiwała mu odprawa pieniężna przewidziana w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasa- dach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy. Jego powództwo o tę odpra- wę było więc zasadne. Od powyższego wyroku pozwany złożył apelację, zwalczając w niej ustalenie Sądu Rejonowego, jakoby w jego kancelarii komorniczej doszło do zmniejszenia za- trudnienia oraz kwestionując zasadność zasądzenia na rzecz powoda odprawy w świetle zasad współżycia społecznego (art. 8 KP), skoro powód niezależnie od doko- nanego wypowiedzenia, i tak zmieniłby pracę (podjął bowiem pracę w kancelarii ko- morniczej komornika w S.G.). O zmniejszeniu się zatrudnienia nie może też świad- 3 czyć odejście z kancelarii pracownika Stanisława B., gdyż rozwiązanie z nim stosun- ku pracy nastąpiło na jego wniosek i na mocy porozumienia stron. Nie powinien być więc wliczany do grupy pracowników, z którymi stosunek pracy uległ rozwiązaniu w następstwie zmian organizacyjnych. Sąd Okręgowy w Gdańsku-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z siedzibą w Gdyni wyrokiem z dnia 16 maja 2000 r. zmienił wyrok Sądu Rejonowego w ten sposób, że oddalił powództwo oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 2.000 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za pierwszą i drugą instancję. Sąd Okręgowy przyjął jako trafne ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd pierwszej instancji co do tego, że zmiany organizacyjne, na które powoływał się poz- wany, istotnie miały miejsce. Uznał jednak, że były to zmiany związane z wprowa- dzeniem w życie nowej ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych. Ustawa ta położyła nacisk na skuteczność działania komorników sądowych, w związku z czym zmiany organizacyjne miały prowadzić do usprawnienia pracy kan- celarii, bez zmniejszenia stanu zatrudnienia. Ponadto zmianom organizacyjnym nie towarzyszyły względy natury finansowej, to znaczy „konieczność wprowadzenia pro- gramów oszczędnościowych determinujących potrzebę zwalniania pracowników w celu racjonalizacji zatrudnienia”. Dlatego też „działania pozwanego doprowadziły je- dynie do nowego rozdziału zadań realizowanych w skali całego podmiotu w niezmie- nionym zakresie”. Oceniając sposób rozwiązania problemów organizacyjnych przez pozwanego, Sąd Okręgowy wyraził zapatrywanie, że „najwłaściwszą formą wprowa- dzania (...) zmian byłyby wypowiedzenia zmieniające, niemniej skoro pozwany przy- jął inną koncepcję ukształtowania nowej treści stosunków pracy (...), to okoliczność ta nie mogła stawiać pozwanego w gorszej sytuacji już tylko z racji użycia ogólnego sformułowania >zmiany organizacyjne