I PKN 337/00

Wyrok z dnia 11 kwietnia 2001 r. I PKN 337/00 Zgłoszenie przez pracownika zamiaru powrotu do zakładu pracy na pod- stawie art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach roz- wiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.) może nastąpić w ciągu roku od rozwiązania stosunku pracy, także po zatrud- nieniu pracowników w tej samej grupie zawodowej. Przewodniczący SSN Katarzyna Gonera, Sędziowie: SN Barbara Wagner, SA Herbert Szurgacz (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2001 r. sprawy z po- wództwa Mirosława D. przeciwko „A.” - Aleksandrowi P. w N. o uznanie za bezsku- teczne wypowiedzenia umowy o pracę, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z dnia 28 lutego 2000 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 28 grudnia 1999 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Nowej Soli nakazał pozwanemu „A.”-Aleksander P. w N. ponowne zatrudnienie powoda Miro- sława D. Sąd ustalił, że powód pracował u pozwanego jako pakowacz w magazynie wyrobów gotowych na podstawie umów o pracę zawartych na czas określony, a od 4 stycznia 1999 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. Dnia 29 czerwca 1999 r. pozwany wypowiedział umowy o pracę kilku pracownikom, w tym powodowi z powodu likwidacji ciągu technologicznego „B.”. W pozwie powód zarzucił naruszenie przez pozwanego przepisów o konsultacji zamierzonego rozwiązania umowy o pracę ze związkami zawodowymi i domagał się uznania wypowiedzenia za bezskuteczne. W trakcie procesu powód złożył do akt sprawy pismo informujące o zamiarze po- 2 wrotu do pracy. Sąd Rejonowy uznał za bezzasadny zarzut dotyczący naruszenia przez pozwanego przepisów o trybie wypowiadania umów o pracę. Wypowiedzenie umowy było uzasadnione zmniejszeniem stanu zatrudnienia. Pozwany naruszył jed- nak art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywa- nia z pracownikami stosunków pracy, ponieważ zatrudnił, przed upływem roku od rozwiązania stosunku pracy z powodem, nowych pracowników, natomiast nie zatrud- nił powoda, który zgłosił zamiar powrotu do pracy. W apelacji od powyższego wyroku pozwany zarzucił błędną interpretację art. 12 ustawy. Zdaniem skarżącego obowią- zek przyjęcia do pracy istniałby w sytuacji, kiedy po zgłoszeniu przez powoda zamia- ru powrotu do pracy zostaliby zatrudnieni nowi pracownicy, co nie miało miejsca. Nowi pracownicy zostali zatrudnieni przed zgłoszeniem przez powoda zamiaru po- wrotu do pracy. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze wyro- kiem z dnia 28 lutego 2000 r. oddalił apelację. Sąd ten w pełni podzielił ustalenia faktyczne i argumentację prawną Sądu Rejonowego. W kasacji od tego wyroku pozwany zarzucił naruszenie art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. Zdaniem skarżącego prawidłowa wykładnia tego przepisu powin- na być taka, że roszczenie o ponowne zatrudnienie przysługuje zwolnionemu pra- cownikowi wówczas, kiedy pracodawca po otrzymaniu zgłoszenia byłego pracownika o zamiarze powrotu do pracy zatrudnił w tej samej grupie zawodowej innych pracow- ników. Wskazał, że taki kierunek wykładni reprezentuje Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lutego 1997 r. (I PKN 80/96, OSNAPiUS 1997 nr 23, poz. 463). Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zawarty w kasacji zarzut naruszenia art. 12 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. 1990 r. Nr 4, poz. 19 ze zm.) przez jego błędną wykładnię, nie jest zasadny. Na podstawie tego przepi- su pracownikowi przysługuje roszczenie o nawiązanie stosunku pracy w razie, gdy pracodawca rozwiązał z nim stosunek pracy, a następnie zatrudnia w tej samej gru- pie zawodowej innego pracownika. Podstawową przesłanką ponownego zatrudnienia jest zgłoszenie przez pracownika zamiaru powrotu do zakładu pracy w ciągu roku od rozwiązania stosunku pracy. Zgłoszenie może nastąpić przez każde jego zachowa- 3 nie, które ujawnia ten zamiar w sposób dostateczny (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1997 r., I PKN 80/96, OSNAPiUS 1997 nr 23, poz. 463). Termin roczny ma charakter terminu zawitego prawa materialnego, z jego upływem upraw- nienie pracownika do żądania nawiązania umowy o pracę wygasa (wyrok Sądu Naj- wyższego z dnia 6 sierpnia 1998 r., I PKN 267/98, OSNAPiUS 1999 nr 17, poz. 549). Kolejną przesłankę stanowi ponowne zatrudnianie przez pracodawcę pracowników w tej samej grupie zawodowej. Art. 12 nie przewiduje żadnych dalszych warunków dla powstania obowiązku pracodawcy ponownego zatrudnienia pracownika, z którym rozwiązał stosunek pracy z przyczyn określonych w art. 1 ust. 1 ustawy z 28 grudnia 1989 r. W szczególności obowiązek ten i odpowiadające mu uprawnienie pracownika nie zostały uzależnione od momentu zgłoszenia przez pracownika zamiaru powrotu do zakładu pracy w ra- mach rocznego terminu od rozwiązania stosunku pracy. Interpretacja skarżącego, że wymieniony obowiązek pracodawcy (i odpowiadające mu uprawnienia pracownika) powstają dopiero od momentu zgłoszenia zamiaru powrotu do zakładu pracy, a do tego czasu pracodawca może swobodnie zatrudniać pracowników w tej samej grupie zawodowej co zwolniony pracownik, bez powstania obowiązku ponownego zatrud- nienia zwolnionego, pozostaje w sprzeczności zarówno z brzmieniem przepisu, jak i z jego celem. Poza argumentem przytoczonym wcześniej należy dodatkowo zwrócić uwagę na formę czasu przyszłego użytą w przepisie („jeżeli pracownik zgłosi zamiar powrotu”), która wyraźnie nawiązuje do rocznego terminu od daty rozwiązania sto- sunku pracy, w ciągu którego pracownik może z tym oświadczeniem wystąpić. Szczególny charakter przywileju wprowadzonego w art. 12 nakazuje ścisłą interpre- tację tego przepisu nie dopuszczającą wprowadzania dodatkowych, wyraźnie przepi- sem nie przewidzianych uwarunkowań prawa do ponownego zatrudnienia. W istocie takim dodatkowym ograniczeniem tego uprawnienia byłoby przyjęcie, że powstaje ono dopiero od momentu zgłoszenia zamiaru powrotu do zakładu pracy i działa jedy- nie na przyszłość. Przytoczone przez skarżącego w kasacji na uzasadnienie swojego stanowiska stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 1997 r., I PKN 80/96 (OSNAPiUS 1997 nr 23, poz. 463), że „dla oceny roszczenia powoda wymagane jednak jest jeszcze istnienie dalszych przesłanek z art. 12, to jest ustalenie, czy pracodawca zatrudnił pracowników z tej samej grupy zawodowej po dacie zgłoszenia przez powoda zamiaru powrotu do pracy”, zostało wyrwane z kontekstu. W sprawie tej powód, po wypowiedzeniu mu umowy o pracę 4 25 lutego, w dniu 4 marca 1993 r., tj. przed upływem okresu wypowiedzenia umowy, wystąpił z pozwem o przywrócenie do pracy, wykazując zamiar powrotu do pracy. Jest to więc sytuacja inna niż stanowiąca przedmiot rozpoznawanej sprawy. Z przytoczonych motywów, w oparciu o art. 39312 KPC Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================