I PKN 217/00

Uzasadnienie zarzutu naruszenia art. 233 § 1 KPC sprowadza się do tego, że Sąd Okręgowy nie uwzględnił faktu przesłania akt osobowych powoda z Przedsię- biorstwa „D.” do Przedsiębiorstwa „R.”, a fakt ten oznacza - zdaniem skarżącego - że musiała zostać zawarta przez strony umowa o pracę na czas nie określony, bo tylko do zawarcia takiej umowy akta te były niezbędne. Dalej skarżący argumentuje, że niezrozumiałe byłoby jego zachowanie polegające na rezygnującji z wszelkich uprawnień wynikających z umowy zawartej na czas nie określony z „D.” i pozbawia- jącego się w ten sposób poczucia bezpieczeństwa i pewności co do przyszłości swojej i rodziny, gdyby miał się ograniczyć do zawarcia z poprzednikiem prawnym pozwanej Spółki jedynie umowy na czas określony, nie dającej żadnych realnych perspektyw dobrze płatnego stabilnego zatrudnienia. Wreszcie skarżący kwestionuje ocenę treści pisma pozwanego z 19 lipca 1995 r., które - jego zdaniem - nie pozo- stawia wątpliwości, jakiego rodzaju umowę powód zawarł z „R.”. Żaden z przytoczo- nych argumentów nie podważa skutecznie prawidłowości oceny zebranego w spra- wie materiału dowodowego dokonanej przez Sąd Okręgowy. Skoro powód miał zo- stać zatrudniony przez Przedsiębiorstwo „R.” nie jako jednostkę kierującą w rozu- mieniu § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie nie- których praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (jednolity tekst: Dz.U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.), lecz jako macierzysty zakład pracy w rozumieniu § 4 tego rozporządzenia, to zrozumiałe było przekazanie akt osobowych przez poprzedniego pracodawcę nowemu. Z faktu tego nie wynikają jednak stanow- cze wnioski co do rodzaju umowy o pracę zawartej przez powoda z nowym praco- dawcą, a w szczególności nie wynika, że umowa ta musiała być zawarta na czas nie określony. Powód wyraził zgodę na rozwiązanie z nim umowy o pracę przez Przed- siębiorstwo „D.”, ponieważ praca na budowie w M. była atrakcyjna finansowo, a za- tem powód musiał dokonać kalkulacji, czy bardziej opłacalna dlań jest praca świad- czona na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nie określony w „D.”, czy też praca świadczona na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony w „R.” - na budowie eksportowej w M. Zasady doświadczenia życiowego, na które powołuje się skarżący w kasacji, wskazują na to, że decyzja powoda w tej materii - wybór 7 terminowego zatrudnienia na budowie w M. - była całkowicie racjonalna. Ocena pi- sma strony pozwanej z 19 lipca 1995 r. stanowiącego zaświadczenie o rodzaju za- trudnienia powoda, w szczególności stwierdzającego, że powód jest zatrudniony na czas nie określony, została oparta na zeznaniach świadka Zbigniewa K., któremu Sąd dał wiarę. Skarżący nie podważa w kasacji oceny zeznań tego świadka dokona- nej przez Sąd, a jedynie wypowiada pogląd, że na żenującym poziomie jest argu- mentacja pozwanej co do przyczyn i okoliczności sporządzenia tego pisma. Przyto- czone argumenty skarżącego co do naruszenia - w jego opinii - art. 233 § 1 KPC nie podważają skutecznie oceny dowodów dokonanej przez Sądy obu instancji. Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 316 § 1 KPC, jest on pozbawiony racji, albowiem nie może budzić wątpliwości, że Sąd Okręgowy orzekł o wszystkich zgło- szonych roszczeniach powoda, co jasno wynika z przytoczenia na wstępie uzasad- nienia zaskarżonego wyroku pełnego zakresu żądań dochodzonych przez powoda w procesie oraz ze stwierdzenia, że Sąd Rejonowy oddalił powództwo wniesione w rozpoznawanej sprawie co do wyszczególnionych roszczeń. Wbrew wywodom uza- sadnienia kasacji Sąd Okręgowy nie ograniczył rozpoznania sprawy jedynie do rosz- czeń powoda o odszkodowanie za trzy miesiące od stycznia do marca 1997 r. Sąd nie rozpoznawał sprawy o przywrócenie do pracy lub o odszkodowanie w związku z niezgodnym z prawem lub nieuzasadnionym wypowiedzeniem umowy o pracę, lecz o ustalenie istnienia między stronami stosunku pracy oraz o zapłatę określonych świadczeń pracowniczych, które należałyby się powodowi w razie ustalenia, że strony nadal łączy umowa o pracę na czas nie określony. Zarzut naruszenia art. 316 § 1 KPC oraz art. 321 § 1 KPC jest zatem nietrafny, nie mówiąc o tym, że kasacja nie zawiera w istocie wystarczającego uzasadnienia poglądu o uchybieniu wskazanym przepisom. Sąd Okręgowy faktycznie nie odnotował w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku kolejnych zmian powództwa, w szczególności tego, że powód nie wyraził zgody na dokonane przez swojego pełnomocnika procesowego ograniczenie po- wództwa do odszkodowania w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia, jednak z tego faktu nie wynika, że nie rozpoznał wszystkich zgłoszonych żądań i nie orzekł o całości powództwa. Skoro zarzuty naruszenia przepisów postępowania okazały się nieuzasad- nione, do oceny prawidłowości wykładni i zastosowania przez Sąd Okręgowy przyto- czonych w kasacji przepisów prawa materialnego miarodajny był ustalony przez ten Sąd stan faktyczny stanowiący podstawę wydania zaskarżonego wyroku. 8 Do oceny charakteru prawnego zatrudnienia powoda na budowie eksportowej w M. miały zastosowanie przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (tekst jednolity: Dz.U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.), które prawdopo- dobnie miał na myśli skarżący, powołując jako podstawę kasacji naruszenie przepi- sów § 2, § 3 i § 4 rozporządzenia. Zarzut naruszenia wskazanych przepisów powód odnosi do tego, że Sądy obu instancji potraktowały jego pismo z 27 czerwca 1991 r. jako ofertę nawiązania stosunku pracy z pozwanym jako z jednostką macierzystą w rozumieniu tego rozporządzenia, podczas gdy (zdaniem powoda) pismo to było skie- rowane do poprzednika prawnego pozwanej Spółki jako do jednostki kierującej pra- cowników do pracy za granicą. W ustalonym stanie faktycznym zarzuty te są bez- podstawne, nie odnoszą się bowiem do treści przytoczonych przepisów, które doty- czą zupełnie innych kwestii. Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 231 KP, ponieważ przepis ten nie miał w ogóle zastosowania w rozpoznawanej sprawie do materialnoprawnej oceny zdarzeń z czerwca 1991 r., kiedy to powód „zmieniał” pracodawcę. Przede wszystkim należy podnieść, że przepis ten mógłby być zastosowany do ustalonych okoliczności faktycznych jedynie w wersji obowiązującej w chwili, gdy owe okoliczno- ści zaistniały, czyli w brzmieniu obowiązującym na przełomie czerwca i lipca 1991 r. Przepis art. 231 KP przewidywał wówczas, że w razie połączenia zakładów pracy, zakład powstały w wyniku połączenia staje się stroną w stosunkach pracy, których stronami były łączone zakłady (§ 1), w razie przejęcia zakładu pracy w całości lub w części przez inny zakład, staje się on stroną w stosunkach pracy z pracownikami przejętego zakładu (§ 2), w razie podziału zakładu pracy zakłady powstałe w wyniku podziału stają się stronami w stosunkach pracy z pracownikami przejętymi z tego zakładu (§ 3). Żadna z opisanych sytuacji nie miała miejsca w odniesieniu do Przed- siębiorstw “D.” i “R.”, a zatem nie było przesłanek do zastosowania tego przepisu do sytuacji pracowniczej powoda. Ponadto, nie doszło do przejęcia powoda przez no- wego pracodawcę, lecz - jak wynika z ustaleń Sądu Okręgowego, skutecznie nie za- kwestionowanych w kasacji - do rozwiązania (na mocy porozumienia stron stosunku pracy) umowy o pracę z poprzednim pracodawcą powoda (Przedsiębiorstwem „D.”) i zawarcia umowy z nowym pracodawcą (Przedsiębiorstwem „R.”). Słusznie wywiódł Sąd Okręgowy, że porozumienie między zainteresowanymi zakładami pracy co do 9 zmiany pracodawcy i miejsca zatrudnienia powoda może być potraktowane jedynie jako wyrażenie zgody przez dotychczasowego pracodawcę na szybkie (bez zacho- wania okresu wypowiedzenia) rozwiązanie z nim stosunku pracy w celu umożliwienia pracownikowi podjęcia nowego zatrudnienia u innego pracodawcy. Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia art. 45 KP (przez jego zastosowanie) oraz art. 81 KP (przez jego niezastosowanie). Z uzasadnienia wyroku Sądu Okręgo- wego nie wynika, aby Sąd ten potraktował którekolwiek z roszczeń powoda jako roszczenie o uznanie wypowiedzenia mu umowy o pracę zawartej na czas nie okre- ślony za bezskuteczne. Sąd Okręgowy stwierdził bowiem - oceniając podstawę fak- tyczną roszczeń powoda - że skoro łącząca strony umowa o pracę uległa rozwiąza- niu z dniem 7 grudnia 1996 r., ze względu na upływ czasu, na jaki została zawarta, to nie mogły zostać uwzględnione pozostałe roszczenia (o wynagrodzenie za czas po- zostawania bez pracy, o odprawę emerytalną, o ekwiwalent za urlop i o nagrodę ju- bileuszową) - niezależnie od podstawy prawnej, na jakiej zostały oparte. Ze stanowi- ska Sądu Okręgowego wynika zatem, że roszczenie o wynagrodzenie (art. 81 KP) lub odszkodowanie (art. 45 § 2 KP) nie może zostać uwzględnione, ponieważ doszło do rozwiązania terminowej umowy o pracę w wyniku upływu czasu, na jaki została zawarta, i od 7 grudnia 1996 r. powód nie pozostaje już w stosunku zatrudnienia. Pozwana Spółka nie rozwiązała za wypowiedzeniem z powodem umowy o pracę zawartej na czas nie określony, co mogłoby ewentualnie uzasadniać zastosowanie art. 45 KP w rozpoznawanej sprawie, ponieważ do rozwiązania umowy o pracę do- szło w ocenie Sądu Okręgowego w wyniku wyekspirowania terminu związania nią stron (przez upływ terminu jej trwania jako umowy terminowej). Nie było również podstaw do zasądzenia na rzecz powoda wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy na podstawie art. 81 KP za okres objęty pozwem od 7 grudnia 1996 r. do 1 kwietnia 1998 r., skoro umowa o pracę wygasła (rozwiązała się) wcześniej. Przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że stron nie łączyła umowa o pracę na czas nie określony, czyni wszystkie roszczenia powoda zgłoszone w rozpoznawanej sprawie bezzasad- nymi. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji stosow- nie do art. 39312 KPC. ========================================