II UZ 53/05

Postanowienie z dnia 26 września 2005 r. II UZ 53/05 Sąd drugiej instancji nie ma obowiązku informowania pełnomocnika ustanowionego z urzędu o dacie upływu terminu do wniesienia kasacji, a więc brak takiej informacji nie może stanowić podstawy przywrócenia uchybionego terminu (art. 168 § 1 k.p.c.). Przewodniczący SSN Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Katarzyna Gonera, Beata Gudowska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 wrześ- nia 2005 r. sprawy z wniosku Krystyny B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Spo- łecznych-Oddziałowi w W. o emeryturę, na skutek zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 31 marca 2005 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu posta- nowieniem z dnia 31 marca 2005 r. [...] oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji i odrzucił kasację Krystyny B. od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 2 grudnia 2004 r. [...]. Sąd Apelacyjny w uzasadnieniu postanowienia uznał, że „do znacznego prze- kroczenia terminu wniesienia kasacji doszło wskutek opieszałego działania pełno- mocnika” powódki ustanowionego dla niej z urzędu. Pełnomocnik został wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w dniu 24 stycznia 2005 r., a termin do wniesienia kasacji upływał 28 stycznia 2005 r., o czym pełnomocnik wiedział, a mimo tego kasa- cję sporządził dopiero 23 lutego 2005 r. przez co - w ocenie Sądu Apelacyjnego - działał „tak, jakby dopiero od daty ustanowienia go pełnomocnikiem rozpoczął swój bieg miesięczny termin do wniesienia kasacji”. Sąd podkreślił, że powołane we wnio- sku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji orzeczenie Sądu Najwyższego z 2 22 czerwca 2000 r., I CZ 62/00 (OSNC 2001 nr 1, poz. 7), nie ma w sprawie zastoso- wania ponieważ „w niniejszej sprawie nie można przyjąć, iż wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji jest spóźniony”. Natomiast postanowienie to dotyczyło sytuacji, gdy „uznanie dokonania czynności za spóźnioną doprowadziło do odrzuce- nia wniosku” o przywrócenie tygodniowego terminu z art. 169 § 1 k.p.c. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji. Podnoszone przez pełnomocnika argumenty, że do uchybienia terminu do wniesienia kasacji doszło z powodu trudności wnioskodawczyni z poruszaniem się, Sąd uznał za nieprzekonujące skoro „wnioskodawczyni bez przeszkód stawiała się w Sądzie, a rozpoznane zmiany zwyrodnieniowe nie powodują niemożliwości porusza- nia się”. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, „tak znaczne przekroczenie terminu spowo- dowane zostało przez działania pełnomocnika” i w takiej sytuacji wystąpił brak moż- liwości przywrócenia terminu do wniesienia kasacji, co powoduje odrzucenie kasacji. W zażaleniu ubezpieczona wniosła o „rozpoznanie postanowienia” w sprawie oddalenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji i zarzuciła Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 168 § 1 k.p.c. „przez przyjęcie, iż niewniesienie kasacji w terminie było zawinione przez pełnomocnika strony”. Skarżąca zarzuciła też naru- szenie art. 328 § 2 k.p.c. w związku z art. 361 k.p.c. “poprzez sprzeczność treści po- stanowienia o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia kasacji z jego uzasadnieniem”. Rozpoznając zażalenie Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje: Wobec zmiany z dniem 6 lutego 2005 r. przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących kasacji, należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), w niniejszej sprawie do zażalenia mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu obowiązującym od wejścia w życie tej ustawy, natomiast co do kasacji - w brzmieniu sprzed tej daty. Wniesione w sprawie zażalenie jest bezzasadne. Ze względu na podniesiony w nim zarzut kontrola Sądu Najwyższego ograniczona jest do oceny zasadności po- stanowienia Sądu drugiej instancji odmawiającego przywrócenia uchybionego ter- minu do wniesienia kasacji, które wprawdzie nie podlega zaskarżeniu, jednakże ma 3 decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia zaskarżalnego postanowienia o odrzuce- niu kasacji. Wprawdzie ma rację skarżąca, że wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nastą- piło po upływie terminu z art. 3934 k.p.c., jednakże nie oznacza to, że termin do wniesienia kasacji rozpoczął swój bieg od dnia, w którym pełnomocnik dowiedziała się o ustanowieniu jej pełnomocnikiem w sprawie. Sąd Najwyższy od początku orze- kania kasacyjnego wyjaśnia, że dla biegu terminu do złożenia kasacji nie ma zna- czenia złożenie przez stronę (obojętnie - przed, czy po upływie terminu), wniosku o ustanowienie adwokata z urzędu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 kwiet- nia 1997 r., I PKN 120/97, OSNAPiUS 1998 nr 3, poz. 88). Trafnie natomiast zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny, że w rozpoznawanej sprawie pełnomocnik „działał tak, jakby dopiero od daty ustanowienia go pełnomocnikiem rozpoczął swój bieg miesięczny termin do wniesienia kasacji”. Pozbawiona znaczenia prawnego jest okoliczność, że pełnomocnik - wbrew ustaleniu Sądu - nie został przez tenże Sąd poinformowany o upływie terminu do wniesienia kasacji, bowiem „otrzymał jedynie do wiadomości zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem”. Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że nie jest powinnością Sądu drugiej instancji informowanie pełnomocników, także tych ustanawianych z urzędu, o dacie upływu terminu do wniesienia kasacji; jej ustalenie należy do wyznaczonego pełnomocnika i jest pierwszą czynnością, jaką w interesie strony winien podjąć. Chybione jest powołanie się w zażaleniu na tezę postanowienia Sądu Najwyż- szego z 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00 (OSNC 2001 nr 1, poz. 7), ponieważ nie zo- stało ono wydane w sprawie „typowej”, jak to określiła żaląca się, lecz w zupełnie odmiennym stanie faktycznym: dotyczyło piątego, z kolejno wyznaczanych pełno- mocników, a w jego uzasadnieniu Sąd Najwyższy jednoznacznie wskazał też na po- winność pełnomocnika podjęcia, „bez nieuzasadnionej zwłoki” czynności zmierzają- cych do wniesienia kasacji. Żaląca się - wbrew powinności wynikającej z art. 169 § 2 k.p.c. - twierdzenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu, że 17 lutego 2005 r., a więc w trzy tygodnie po wyznaczeniu jej pełnomocnikiem, miała „rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji”, w żaden sposób nie uprawdopodobniła. Takie arbitral- ne twierdzenie nie jest wystarczające dla oceny, że przez okres tych trzech tygodni nie miała możliwości zapoznania się z aktami sprawy, porozumienia się z wniosko- dawczynią i wniesienia kasacji. Trafne jest stanowisko Sądu Apelacyjnego, że nie są przekonujące jej argumenty o trudnościach wnioskodawczyni z poruszaniem się, 4 skoro wnioskodawczyni bez przeszkód stawiała się w Sądzie, a rozpoznane u niej schorzenia nie powodują niemożliwości poruszania się. Żaląca się w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że przyczyną opóźnienia w niezwłocznym podjęciu przez nią czynności poprzedzających sporządzenie kasacji było zachowanie się wnioskodaw- czyni utrudniające pełnomocnikowi porozumienie z nią. Podkreślić należy, na co za- sadnie zwrócił uwagę Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że nie jest powinnością Sądu oceniającego przyczyny uchybienia terminowi do wniesienia ka- sacji, jego przywrócenie w każdej sprawie, w jakiej pełnomocnik został ustanowiony po upływie tego terminu. Skład orzekający zwraca uwagę, że - wbrew przekonaniu skarżącej - z poglądu wyrażonego w uzasadnieniu powołanego wyżej postanowienia z 27 czerwca 2000 r., I CZ 62/00, że „za dzień, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia kasacji w rozumieniu art. 169 § 1 in fine k.p.c. należy uznać nie dzień zawiadomienia adwokata o ustanowieniu go pełnomocnikiem, ale dzień, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji, nie późniejszy jednak od dnia zawiadomienia go o ustanowieniu go pełnomocnikiem więcej niż o jeden mie- siąc”, nie wynika, że w każdej sprawie, w której został wyznaczony pełnomocnik z urzędu, miesięczny termin z art. 3934 k.p.c. do wniesienia kasacji rozpoczyna swój bieg z dniem zawiadomienia pełnomocnika o jego wyznaczeniu. Sposób, w jaki Sąd Najwyższy określił upływ tego terminu nie oznacza, że w konkretnych okoliczno- ściach sprawy termin ten nie jest krótszy. Ocena, kiedy nastąpiła „rzeczywista możli- wość wniesienia kasacji” wymaga zachowania pewnej dozy obiektywizmu i uwzględ- nienia wszystkich okoliczności mających wpływ na uchybienie terminowi, a więc nie tylko daty wyznaczenia pełnomocnika, ale także jego działania po powzięciu wiado- mości o jego ustanowieniu, przy uwzględnieniu charakteru sprawy i stopnia jej zawi- łości. Sąd Najwyższy zwraca uwagę, że sprawa (o wcześniejszą emeryturę), w której kasacja została wniesiona z uchybieniem terminu nie była skomplikowana pod względem faktycznym, zebrany w niej materiał dowodowy nie był obszerny, a pod względem prawnym nie była też zawiła, dlatego też zasadnie Sąd Apelacyjny oddalił wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie powołanego prze- pisu uznał zaskarżone postanowienie za trafne i stosownie do art. 3941 w aktualnym brzmieniu w związku z art. 397 § 1 i 39814 k.p.c., orzekł jak w sentencji. ========================================