I UZ 76/04

Postanowienie z dnia 21 kwietnia 2005 r. I UZ 76/04 W sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe, żądanie podwyższenia pobieranego świadczenia za okres wcześniejszy od objętego zaskarżoną decy- zją, nie jest roszczeniem odrębnym i art. 21 k.p.c. nie ma zastosowania, a war- tość przedmiotu sporu ustala się na podstawie art. 22 k.p.c. Przewodniczący SSN Herbert Szurgacz, Sędziowie SN: Maria Tyszel (spra- wozdawca), Katarzyna Gonera. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 2005 r. sprawy z odwołania Anny K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych- Oddziałowi w B. o wysokość świadczenia, na skutek zażalenia ubezpieczonej na po- stanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 23 listopada 2004 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku posta- nowieniem z dnia 23 listopada 2004 r. [...] odrzucił kasację Anny K. od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku z dnia 28 września 2004 r. [...]. Sąd Apelacyjny wskazał w uzasadnieniu postanowienia, iż w przedmiotowej sprawie kasacja nie jest dopuszczalna, przy czym powołując się na treść art. 3921 § 1 k.p.c., podniósł, że przepis ten przewiduje ograniczenie dopuszczalności kasacji we wszystkich sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, poza sprawami o przy- znanie i wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, w ten sposób, iż niedopuszczalna jest kasacja w tych sprawach, w któ- rych wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10.000 zł. Zdaniem Sądu Apela- cyjnego, pełnomocnik ubezpieczonej w kasacji nieprawidłowo określił wartość przed- miotu zaskarżenia na kwotę 50.978 zł, podczas gdy wartość ta, według zasad okre- 2 ślonych w art. 22 k.p.c., powinna wynosić dwunastokrotność kwoty 645,35 zł, stano- wiącej różnicę pomiędzy wysokością miesięcznej emerytury otrzymywanej dotych- czas przez skarżącą, a wysokością miesięcznej emerytury, żądanej przez ubezpie- czoną. W związku z tym, skoro wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od kwoty 10.000 zł, a sprawa dotyczy wysokości świadczenia o charakterze majątkowym już ustalonego i wypłacanego za okres dłuższy niż rok, toteż kasację jako niedopusz- czalną - w ocenie Sądu Apelacyjnego - należało odrzucić. W zażaleniu na to postanowienie Sądu Apelacyjnego, pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie art. 3935 k.p.c. i art. 3933 § 1 pkt 2 k.p.c., „poprzez błędne rozu- mienie treści, co w następstwie przyjęcia nielogicznej interpretacji, doprowadziło do wydania wadliwego orzeczenia" i wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wnoszący zażalenie podtrzymał swe stanowisko w kwestii określenia wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 50.978 zł, a nie, jak przyjął Sąd Apelacyjny, na kwotę poniżej 10.000 zł, zarzucając, że skoro Sąd drugiej instancji nie dokonał żad- nych wyliczeń, „oprzeć się wypada na wysokości roszczeń dochodzonych przez stronę powodową tj. w kwocie 50.978 zł”. Zdaniem skarżącej, należy zauważyć, że „wymagalne w chwili wnoszenia sprawy świadczenia za okres poprzedzający wnie- sienie pozwu nie są świadczeniami powtarzającymi się i stanowią samoistne rosz- czenie pieniężne", stąd, jego zdaniem, wartość przedmiotu sporu należy obliczać według reguł ustalonych w art. 21 k.p.c. „zliczając należne już świadczenie oraz wartość przedmiotu sporu obliczoną dla świadczeń przyszłych w myśl art. 22 k.p.c.". Rozpoznając zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest oczywiście bezzasadne, bowiem Sąd drugiej instancji prawi- dłowo ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia i trafnie przyjął, że kasacja w sprawie jest niedopuszczalna, ponieważ wartość ta jest niższa od kwoty dziesięciu tysięcy złotych. Nie ulega wątpliwości, że przedmiotem sporu w sprawie i zaskarżenia kasa- cyjnego jest wysokość pobieranej przez wnioskodawczynię emerytury, a więc sprawa o świadczenie powtarzające się w rozumieniu art. 22 k.p.c. Zgodne z tym przepisem jest stanowisko Sądu drugiej instancji, że wartością przedmiotu zaskarżenia jest dwunastokrotność kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy wysokością emerytury żąda- nej przez wnioskodawczynię, a wypłacanej przez organ rentowy. 3 Pozbawione znaczenia prawnego jest stwierdzenie zażalenia, że „z uwagi na brak" wyliczeń Sądu drugiej instancji „oprzeć się wypada, na wysokości roszczeń dochodzonych przez stronę powodową”. Sąd dokonał „wyliczenia", określając mie- sięczną wartość żądanego przez ubezpieczoną zwiększenia jej emerytury na 645,35 zł. Nie tylko zresztą z tej przyczyny „nie wypada oprzeć się” na wysokości wskazanej w kasacji. Błędny jest przedstawiony w zażaleniu pogląd, że w rozpoznawanej spra- wie wartość przedmiotu zaskarżenia określa wysokość dochodzonego roszczenia, ponieważ „wymagalne w chwili wnoszenia sprawy świadczenia za okres poprzedza- jący wniesienie pozwu nie są świadczeniami powtarzającymi się i stanowią samo- istne roszczenie pieniężne". Chybione też jest powołanie na poparcie tego poglądu uchwał Sądu Najwyższego z 18 kwietnia 1958 r., I CO 5/58 (OSN 1958 nr 3, poz. 61) oraz z 15 stycznia 1981 r., III CZP 69/80 (OSNC 1981 nr 6, poz.101). Obydwie te uchwały odnoszą się do świadczeń cywilnoprawnych i nie mają zastosowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych z uwagi na ich odrębność. Odrębność tych spraw (w omawianym zakresie) wynika przede wszystkim z odmienności ure- gulowania dotyczącego wymagalności świadczeń powtarzających się, dla których materialną podstawą prawną są przepisy prawa ubezpieczeń społecznych. W tych sprawach, to organ rentowy stwierdza nabycie prawa osoby ubezpieczonej do okre- ślonego świadczenia. Stosownie do § 35 ust. 2 rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz.U. Nr 10, poz. 49 ze zm.), w decyzji przyznającej świadczenia organ rentowy określa datę rozpoczęcia wypłaty. Oznacza to, że roszczenie o wypłatę przysługującego (przyznanego) świadczenia staje się wymagalne dopiero w dacie wydania decyzji, w przeciwieństwie do cywilnoprawnych świadczeń powtarzających się, które stają się wymagalne z upływem okresu, w którym miały być spełnione. Tak więc żądanie wnioskodawczyni wypłaty podwyższonej emerytury za okres od 1996 r. do wydania zaskarżonej w sprawie decyzji z 22 grudnia 2003 r., nie jest roszczeniem o „świadczenie wymagalne". W sprawach o podwyższenie świadczeń emerytalno- rentowych wartość przedmiotu zaskarżenia ustala się na podstawie art. 22 k.p.c. Ewentualne żądanie przyznania zwiększonego świadczenia za okres poprzedzający wydanie zaskarżonej decyzji nie jest roszczeniem odrębnym i art. 21 k.p.c. nie ma zastosowania. Wobec niedopuszczalności kasacji w świetle art. 3921 § 1 k.p.c., bezprzed- miotowe jest rozważanie, czy spełnia ona wymagania z art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c., jed- 4 nakże z uwagi na treść zażalenia Sąd Najwyższy zwraca uwagę na bezzasadność podniesionego w nim zarzutu, że „Sąd Apelacyjny nie wziął również pod uwagę, Uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego - Izby Cywilnej i Administracyjnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 2002 r., III CZP 72/02 stanowią- cej, że przewidziane w art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c. wymaganie jest spełnione także wtedy, gdy skarżący przedstawi jako okoliczności uzasadniające rozpoznanie kasa- cji, że zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo lub zachodzi nieważność postępowania". W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy wyjaśnił, że powołanie się na oczywiste naruszenie prawa może być okolicznością uzasadniającą rozpo- znanie kasacji w rozumieniu art. 3933 § 1 pkt. 3 k.p.c., lecz jest skuteczną przesłanką jej przyjęcia tylko wówczas, gdy zostanie w kasacji uzasadnione, czyli poparte sto- sownym wywodem prawnym. W kasacji takiego wywodu jej autor w ogóle nie przed- stawił. Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy, na mocy powołanych przepisów, uznając zaskarżone postanowienie za prawidłowe, na podstawie art. 39319 w związku z art. 397 i 385 k.p.c. orzekł jak w sentencji postanowienia. ========================================