II UZ 35/07

Postanowienie z dnia 5 grudnia 2007 r. II UZ 35/07 Sprawa o ustalenie wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego jest sprawą o prawo majątkowe, wobec czego o dopusz- czalności skargi kasacyjnej decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3982 § 1 k.p.c.). Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Jolanta Strusińska- Żukowska (sprawozdawca), Małgorzata Wrębiakowska-Marzec. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 grudnia 2007 r. sprawy z wniosku Haliny L. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych- Oddziałowi w G. o ustalenie wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przede- merytalnego, na skutek zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apela- cyjnego w Gdańsku z dnia 2 lipca 2007 r. [...] u c h y l i ł zaskarżone postanowienie. U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 2 lipca 2007 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną ubezpieczonej Haliny L. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2007 r. w sprawie o usta- lenie wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego. Skarga kasacyjna wpłynęła do Sądu Apelacyjnego w dniu 2 maja 2007 r., jed- nak ze względu na jej braki formalne, zarządzeniem z dnia 15 maja 2007 r. pełno- mocnik skarżącej został wezwany do uzupełnienia braków przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia oraz nadesłanie jednego egzemplarza skargi kasacyjnej. Pełnomocnik skarżącej nadesłał odpis skargi kasacyjnej, zaś powołując się na art. 1261 § 1 k.p.c. i art. 3982 § 1 k.p.c. stwierdził, że nie ma obowiązku wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, jeżeli od tej wartości nie zależy właściwość rze- czowa sądu, wysokość opłaty lub dopuszczalność środka zaskarżenia, a przedmio- 2 tem sprawy nie jest oznaczona kwota pieniężna. Stwierdził także, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytu- ry. Nie ciążył więc na nim obowiązek wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia, którą jednak oznacza z ostrożności procesowej, określając ją na kwotę 12.000 zł. Wskutek kolejnego zarządzenia przewodniczącego wydziału, pełnomocnik skarżącej został zobowiązany do przedstawienia matematycznego wyliczenia warto- ści przedmiotu zaskarżenia. W zarządzeniu powyższym stwierdzono wyraźnie, że przedmiotowa sprawa dotyczy ustalenia wysokości emerytury dla potrzeb świadcze- nia przedemerytalnego, jest więc sprawą o prawo majątkowe, w której skarga kasa- cyjna jest dopuszczalna, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia jest nie niższa niż 10.000 zł (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 stycznia 2006 r., I UZ 47/05, OSNP 2007 nr 3 - 4, poz. 56). Wykonując powyższe zarządzenie pełnomocnik skar- żącej wskazał, że do ustalenia podanej kwoty, zgodnie z art. 22 k.p.c., doszło wsku- tek pomnożenia kwoty 1.000 zł (200% wysokości zasiłku dla bezrobotnych) przez 12. Sąd Apelacyjny w Gdańsku stwierdził, że nie budzi wątpliwości fakt, iż sprawa o ustalenie wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego nie jest sprawą o przyznanie emerytury w rozumieniu art. 3982 § 1 k.p.c., w której skarga ka- sacyjna byłaby dopuszczalna niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia. War- tość przedmiotu sporu powinna być w niej obliczona, zgodnie z art. 22 k.p.c., jako suma świadczeń za jeden rok. Sąd uznał jednak, że pełnomocnik skarżącej wyliczył tę wartość w niewłaściwy sposób. Zgodnie bowiem z art. 37k ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.), wysokość świadczenia przedemerytalnego wynosi 90% kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego, nie mniej jednak niż odpowiednio wysokość zasiłku określona w art. 37j ust. 2 i 3. Wysokość zasiłku przedemerytalnego wynosi 120% kwoty zasiłku dla bezrobotnych, tj. 476,70 zł albo 160% kwoty zasiłku dla osoby zamieszkałej w dniu nabycia prawa do zasiłku przedemerytalnego oraz w okresie jego pobierania w rejonach administracyjnych (gminach) uznanych za zagrożone szczególnie wysokim bezrobociem strukturalnym, jeżeli stosunek pracy lub stosunek służbowy został rozwiązany z przyczyn dotyczą- cych zakładu pracy. Natomiast w art. 37k ust. 7a wyżej wymienionej ustawy uregulo- wano, że kwotę emerytury w celu ustalenia wysokości świadczenia przedemerytal- 3 nego oblicza się zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Zdaniem Sądu Apelacyjnego, nawet zakładając, że ubezpieczona byłaby uprawniona do świadczenia przedemerytalnego w wysokości 160% zasiłku dla bez- robotnych, suma świadczeń za rok wyniosłaby 9.152,64 zł (12 razy 762,72 zł, czyli 160% z 476,70 zł), a więc mniej niż 10.000 zł. Także wysokość świadczenia przede- merytalnego odpowiadająca 90% kwoty emerytury obliczonej na podstawie art. 53 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych byłaby niższa niż 10.000 zł w stosunku rocznym. Dodatkowo Sąd podkreślił, że pełnomocnik skar- żącej nie dokonał obliczenia w myśl tego ostatnio przywołanego przepisu, który usta- nawia algorytm ustalania wysokości emerytury i nie wykazał, że jej 90% to kwota nie niższa niż 10.000 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł pełnomocnik skarżącej, zaskar- żając je w całości i żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego roz- poznania albo jego zmiany i przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W zażaleniu pełnomocnik ubezpieczonej podniósł, że Sąd Apelacyjny w ogóle nie uzasadnił, dla- czego zastosował ustawę, która w chwili orzekania już nie obowiązywała. Przepis art. 37k ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezro- bociu, w brzmieniu przywołanym przez Sąd, obowiązywał bowiem do końca 2001 roku. Od 2002 roku wprowadzono zmiany, zgodnie z którymi wysokość świadczenia przedemerytalnego wynosi 80% kwoty emerytury określonej w decyzji organu rento- wego ustalającej wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytal- nego, nie mniej jednak niż 120% i nie więcej niż 200% zasiłku dla bezrobotnych. Tak więc uzasadnienie postanowienia Sądu Apelacyjnego oparte jest na nieobowiązują- cych podstawach prawnych. Pełnomocnik skarżącej podkreślił, że w związku z po- wyższym przyjęty przez niego sposób wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia jest prawidłowy. Podniósł nadto, iż do ustalenia kwoty świadczenia przedemerytal- nego należało zastosować przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, gdyż wniosek o wyliczenie wysokości emerytury dla potrzeb ustalenia świadczenia przedemerytalnego został złożony w dniu 30 lipca 2004 r., czyli przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świad- czeniach przedemerytalnych (Dz.U. Nr 120, poz. 1252), która obowiązuje od dnia 1 sierpnia 2004 r. Zgodnie natomiast z art. 30 ust. 1 powyższej ustawy, do spraw 4 wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przez sprawy wszczęte i niezakończo- ne rozumie się również wnioski o ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalne- go złożone przed dniem przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiąz- ków w zakresie przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych, podlegające rozpatrzeniu po dniu przejęcia w związku z art. 37l ust. 2 i art. 27 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Zdaniem skarżącej, wartość przedmiotu zaskarżenia będzie wynosiła w za- okrągleniu 12.000 zł, gdyż ze względu na fakt, iż wnioskodawczyni nadal odwołuje się od niezasadnego nieuwzględnienia okresów pracy w gospodarstwie rolnym, nale- żało przyjąć najwyższą możliwą wartość świadczenia przedemerytalnego, czyli 200% zasiłku dla bezrobotnych. Wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi zatem 12.100,80 zł, gdyż kwota zasiłku którą należało przyjąć do wyliczenia to 504,20 zł, a więc 200% kwoty zasiłku to 1.008,40 zł, co pomnożone przez 12 miesięcy daje wyżej wymienio- ną kwotę. Brak jest zaś podstaw do przyjęcia innej niż dwukrotnej wartości zasiłku, gdyż ostatecznie okresy składkowe i nieskładkowe nie zostały jeszcze ustalone, wo- bec czego Sąd Apelacyjny niesłusznie oparł się na okresie ubezpieczenia, który zo- stał przyjęty przez Sądy obu instancji, skoro skarga kasacyjna dotyczy właśnie nie- prawidłowości w tym zakresie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. Stosownie do treści art. 3982 § 1 k.p.c., skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 10.000 zł. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej oznaczył wartość przedmiotu zaskar- żenia na 12.000 zł, a więc na kwotę wyższą od limitującej dopuszczalność skargi. Wątpliwości Sądu Apelacyjnego co do prawidłowości wyliczenia tej kwoty powinny zostać rozstrzygnięte w trybie przewidzianym przepisami Kodeksu postępowania cywilnego, tj. poprzez sprawdzenie na posiedzeniu niejawnym wartości przedmiotu zaskarżenia (art. 39821 w związku z art. 368 § 2 zdanie trzecie k.p.c.), czego Sąd drugiej instancji jednak zaniechał, jak trafnie zarzuca pełnomocnik skarżącej. W miej- sce tego Sąd Apelacyjny dokonał obliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia w uza- sadnieniu postanowienia odrzucającego skargę kasacyjną, przy czym uczynił to w 5 sposób niepoddający się kontroli. W motywach orzeczenia nie można się bowiem doszukać się żadnej informacji o wysokości świadczenia przedemerytalnego, które uzyskałaby wnioskodawczyni, gdyby jej odwołanie zostało uwzględnione. Nie budzi zaś wątpliwości, że suma takich świadczeń za rok stanowi w niniejszej sprawie war- tość przedmiotu sporu (art. 22 k.p.c.), a tym samym wartość przedmiotu zaskarżenia, bowiem skarga kasacyjna dotyczy oddalenia w całości żądania odwołującej. Biorąc pod uwagę, że wniosek o ustalenie wysokości emerytury dla potrzeb świadczenia przedemerytalnego złożony został 30 lipca 2004 r., wysokość tego świadczenia powinna być obliczona stosownie do treści art. 37k ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w brzmieniu obowią- zującym od 1 stycznia 2002 r., zgodnie z którym wysokość świadczenia przedeme- rytalnego wynosi 80% kwoty emerytury określonej w decyzji organu rentowego usta- lającej wysokość emerytury w celu ustalenia świadczenia przedemerytalnego, nie mniej jednak niż 120% i nie więcej niż 200% zasiłku, o którym mowa w art. 24 ust. 1. Sąd Apelacyjny zastosował zaś do tych obliczeń powołany wyżej przepis w poprzed- nim brzmieniu, na co trafnie zwrócił uwagę pełnomocnik skarżącej, a tym samym wy- liczenie na tej podstawie wartości przedmiotu zaskarżenia nie może być uznane za prawidłowe. Wskazać należy także, iż przepisy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu w sposób precyzyjny określają wysokość świadczenia przedemerytalne- go przysługującego konkretnej osobie, a zatem możliwe i konieczne jest dokładne jego obliczenie, co czyni niezrozumiałymi zabiegi tak pełnomocnika skarżącej, jak i Sądu Apelacyjnego, polegające na „założeniu”, iż wnioskodawczyni byłaby upraw- niona do świadczenia przedemerytalnego w wysokości „160% zasiłku” (Sąd Apela- cyjny), czy „200% zasiłku” (pełnomocnik skarżącej). Wysokość świadczenia przede- merytalnego zależy wprost od wysokości emerytury, którą oblicza się na podstawie art. 53 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubez- pieczeń Społecznych (art. 37k ust. 7a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bez- robociu), co zauważył Sąd Apelacyjny, przyjmując jednak z niewiadomych powodów, że określony w ustawie o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu procent tego świadczenia zsumowany za okres 12 miesięcy nie wyniósłby 10.000 zł. W motywach postanowienia brak jest bowiem jakiegokolwiek wyliczenia kwoty emerytury, która hipotetycznie przysługiwałaby wnioskodawczyni, nawet przy nieprawidłowym uznaniu przez Sąd drugiej instancji, że dla ustalenia wysokości tego świadczenia mają zna- 6 czenie jedynie okresy składkowe i nieskładkowe uwzględnione przez Zakład Ubez- pieczeń Społecznych, co zaakceptowały Sądy obu instancji. Nie budzi bowiem wąt- pliwości, iż rację ma skarżąca, gdy twierdzi, iż dla określenia wartości przedmiotu sporu, czy zaskarżenia wysokość emerytury powinna być wyliczona tak, jak gdyby jej odwołanie zostało w całości uwzględnione. Taka kwota emerytury stanowi zaś pod- stawę do obliczenia wysokości świadczenia przedemerytalnego stanowiącego jej 80%, przy uwzględnieniu minimalnego i maksymalnego jego limitu określonego wprost w art. 37k ust. 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W aktualnym stanie sprawy brak jest zatem możliwości stwierdzenia dopusz- czalności skargi kasacyjnej, bowiem warunkująca ją wartość przedmiotu zaskarżenia nie została sprawdzona w sposób odpowiadający przepisom, w związku z czym Sąd Najwyższy, uwzględniając zażalenie, postanowił jak w sentencji (art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39815 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.). ========================================