I PZ 4/12

UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 21 października 2011 r., Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę kasacyjną powoda J. S. od wyroku tego Sądu z dnia 20 kwietnia 2011 r. w sprawie przeciwko Wojewódzkiemu Ośrodkowi Ruchu Drogowego w S. o przywrócenie do pracy. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd Okręgowy podniósł, że skarga kasacyjna nie została należycie opłacona pomimo uprzedniego wezwania powoda do usunięcia tego braku pisma procesowego. 2 Na postanowienie Sądu Okręgowego powód wniósł do Sądu Najwyższego zażalenie, w którym zarzucił obrazę art. 231 i art. 3986 § 2 k.p.c. oraz art. 35 ust. 1, art. 101 ust. 1, art. 107 ust. 1 i 2 oraz art. 109 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594 ze zm.). W uzasadnieniu zażalenia powód w szczególności podniósł, że "gdyby dochodził swoim roszczeniem nie przywrócenia do pracy - tylko odszkodowania - to wartość przedmiotu sporu stanowiłaby podana kwota pieniężna (art. 19 § 1 k.p.c.), a nie abstrakcyjna i nieracjonalnie wpływająca na wysokość kosztów sądowych suma wynagrodzenia za pracę za okres jednego roku". Zdaniem powoda, Sąd Okręgowy odrzucając skargę kasacyjną pozbawił go prawa do sądu w sytuacji, gdy powód nie jest w stanie uiścić opłaty stosunkowej w kwocie 3.590 zł bez uszczerbku dla utrzymania siebie i swojej rodziny, zaś w momencie wnoszenia powództwa nie był w stanie przewidzieć, że sytuacja procesowa zmusi go do poddania przedmiotowej sprawy kontroli Sądu Najwyższego. Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie jest bezzasadne, bowiem Sąd drugiej instancji postąpił zgodnie ze wskazanymi przepisami procesowymi, odrzucając skargę kasacyjną powoda z uwagi na jej nieopłacenie (po stosownym wezwaniu) opłatą sądową w wymaganej wysokości. Nie ma wątpliwości, że spośród dwóch alternatywnie przysługujących roszczeń przewidzianych w art. 45 § 1 k.p., powód wybrał majątkowe roszczenie niepieniężne o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne (o przywrócenie do pracy), a nie o zapłatę odszkodowania (roszczenie pieniężne). W takiej sytuacji wartość przedmiotu sporu (a w konsekwencji również wartość przedmiotu zaskarżenia w apelacji i skardze kasacyjnej) wyznaczał art. 231 k.p.c., a nie kwota pieniężna podana w pozwie (art. 19 § 1 k.p.c.). W myśl art. 231 k.p.c., w sprawach o roszczenia pracowników dotyczące rozwiązania stosunku pracy wartość przedmiotu sporu stanowi - przy umowach na czas nieokreślony - suma wynagrodzenia za okres jednego roku. Skoro ustalona w ten sposób wartość 3 przedmiotu zaskarżenia kasacyjnego (powołana przez samego powoda w skardze) wynosiła 72.400 zł, to skarga kasacyjna, zgodnie z art. 35 ust. 1 zdanie drugie ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, podlegała opłacie stosunkowej (5% wartości przedmiotu zaskarżenia). Skarżący przy wnoszeniu skargi kasacyjnej uiścił opłatę w kwocie 30 zł, jednocześnie składając wniosek o zwolnienie go z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad tę kwotę. Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2011 r. oddalił ten wniosek i następnie wezwał pełnomocnika powoda do uiszczenia brakującej części opłaty sądowej (w kwocie 3.590 zł) pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Powód nie uiścił opłaty, o którą został wezwany i złożył kolejny wniosek o częściowe zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych (tym razem ponad kwotę 50 złotych). Sąd Okręgowy odrzucił ponownie złożony wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i w konsekwencji odrzucił skargę kasacyjną powoda. Przedstawione w zażaleniu argumenty, że skala spoczywającego na powodzie obowiązku uiszczenia opłaty sądowej od skargi kasacyjnej, jest niesłusznie zróżnicowana w zależności od rodzaju dochodzonego roszczenia, nie mogą odnieść skutku z uwagi na jednoznaczne brzmienie art. 231 k.p.c., zwłaszcza że to powód dokonuje wyboru roszczenia przysługującego na podstawie art. 45 § 1 k.p. Jeżeli chodzi o podnoszony w zażaleniu brak możliwości opłacenia przez powoda skargi kasacyjnej ze względu na jego sytuację majątkową, to było to przedmiotem rozpoznania Sądu przy ocenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd Najwyższy nie może tej kwestii rozważać, gdyż postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 11 sierpnia 2011 r. oddalające wniosek powoda o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych jest niezaskarżalne a w rozpoznawanym zażaleniu powód nie zamieścił wniosku zgłoszonego w trybie art. 380 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 8 lipca 2005 r., II CZ 57/05, LEX nr 603858 oraz z dnia 7 listopada 2006 r., I CZ 53/06, LEX nr 846607). Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powoda na mocy art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.