Kodex AI

II PK 158/10

Orzeczenie procesowe
SN21 stycznia 2011·sentence
WynagrodzenieInne
Podsumowanie AI

Sprawa dotyczyła roszczenia pracownicy szpitala o wypłatę dodatkowego wynagrodzenia rocznego za lata 2005–2008. Powódka była zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, a po przekształceniu szpitala w samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej pracodawca nie wypowiedział jej warunków płacy ani nie zawarł porozumienia zmieniającego. Sąd Okręgowy uznał, że co do zasady świadczenie jej przysługuje, ale oddalił powództwo, powołując się na art. 8 k.p. i sprzeczność żądania z zasadami współżycia społecznego, wskazując m.in. na wcześniejszą rolę powódki w kształtowaniu zasad wynagradzania oraz trudną sytuację finansową szpitala. Sąd Najwyższy uchylił wyrok, uznając, że choć zarzuty dotyczące ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym były bezzasadne, to trafny był zarzut naruszenia art. 328 § 2 i art. 382 k.p.c. Sąd odwoławczy oparł rozstrzygnięcie na nowych ustaleniach faktycznych bez wskazania dowodów, co uniemożliwiało kontrolę kasacyjną i ocenę prawidłowości zastosowania art. 8 k.p. Sprawę przekazano do ponownego rozpoznania.

Kluczowe kwestie prawne:
  • ·czy prawo do dodatkowego wynagrodzenia rocznego stało się elementem treści stosunku pracy po przekształceniu pracodawcy
  • ·czy odmowa wypłaty świadczenia mogła być uzasadniona art. 8 k.p. jako nadużycie prawa
  • ·wymogi uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego przy przyjęciu nowej podstawy faktycznej i prawnej
  • ·zakres kontroli kasacyjnej przy zmianie podstawy rozstrzygnięcia przez sąd drugiej instancji
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.

Uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia tych wymagań. Oddalając apelację skarżącej Sąd Okręgowy oparł rozstrzygnięcie na innej podstawie faktycznej i prawnej niż Sąd pierwszej instancji. Wyrokował bowiem w oparciu o nowe ustalenia faktyczne co do istnienia okoliczności mających wskazywać na sprzeczność żądania powódki z zasadami współżycia społecznego (pozbawienie pracowników strony pozwanej dodatkowego wynagrodzenia rocznego wskutek działań skarżącej oraz wielomilionowe zadłużenie pozwanego Szpitala wpływające na zagrożenie interesów świadczeniobiorców). W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie można dopatrzeć się jednak wskazania jakichkolwiek dowodów, na których ustalenia te zostały oparte, a bez prawidłowego wyjaśnienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia niemożliwe jest dokonanie oceny, czy w konkretnym przypadku istotnie zaistniały okoliczności umożliwiające zakwalifikowanie żądania jako nadużycie prawa z uwagi na jego sprzeczność z zasadami współżycia społecznego (art. 8 kp.).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że stosowanie art. 8 k.p. zawsze prowadzi do osłabienia zasady pewności prawa, toteż posłużenie się konstrukcją nadużycia prawa jest z założenia dopuszczalne tylko wyjątkowo i musi mieć szczególne, wyraźne uzasadnienie merytoryczne i formalne, a zwłaszcza usprawiedliwienie we w miarę skonkretyzowanych regułach, głównie o konotacji etycznej, moralnej i obyczajowej. Przepis ten, z uwagi na wyjątkowość możliwości jego zastosowania, upoważnia sąd do oceny, w jakim zakresie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony prawnej, ale - czego zdaje się nie uwzględniać Sąd drugiej instancji - wyłącznie w nierozłącznym związku z całokształtem okoliczności konkretnej sprawy i przy uwzględnieniu relacji zasad współżycia społecznego do zawartych w Kodeksie pracy instytucji ochrony wynagrodzenia za pracę (por. między innymi wyroki z dnia 19 sierpnia 1999 r., I PKN 206/99, OSNAPiUS 2000 nr 23, poz. 853; z dnia 6 stycznia 2009 r., I PK 18/08, OSNP 2010 nr 13-14, poz. 156; z dnia 22 lipca 2009 r., I PK 48/09, LEX nr 529757).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39815 § 1 zdanie pierwsze i odpowiednio stosowanego art. 108 § 2 k.p.c.

Dodano: 1 kwietnia 2026