II PZ 1/09

Postanowienie z dnia 19 marca 2009 r. II PZ 1/09 Wartość przedmiotu zaskarżenia w skardze kasacyjnej nie może obejmo- wać roszczeń zgłoszonych w pozwie, lecz niebędących przedmiotem rozstrzy- gnięcia sądu odwoławczego z tego względu, że strona nie skorzystała z przy- sługującego jej prawa zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji (art. 3982 § 1 k.p.c. zdanie pierwsze w związku z art. 39813 § 1 k.p.c.). Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Herbert Szurgacz, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2009 r. sprawy z powództwa Renaty S. przeciwko S.P. Spółce z o.o. w W. o odszko- dowanie, na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu z dnia 8 października 2008 r. [...] o d d a l i ł zażalenie. U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia 8 października 2008 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, działając na podstawie art. 3986 § 2 k.p.c., odrzucił skargę kasacyjną powódki Re- naty S. od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 17 lipca 2008 r. z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia niesięgającą progu określonego w art. 3982 k.p.c. Sąd Okręgowy wskazał, że powódka w pozwie domagała się uznania za bez- skuteczne wypowiedzenia umowy o pracę, a w razie upływu okresu wypowiedzenia przywrócenia do pracy w S.P. Spółce z o.o. w W. na poprzednim stanowisku pracy. Ustalona w oparciu o art. 231 k.p.c. dla tak sformułowanego roszczenia wartość przedmiotu sporu wynosiła 30.540 zł. Sąd Rejonowy, w miejsce zgłoszonego żąda- nia przywrócenia do pracy, zasądził na rzecz powódki odszkodowanie w kwocie 7.635 zł, a rozstrzygnięcie to nie zostało przez powódkę zaskarżone. Wyrokiem z dnia 17 lipca 2008 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, po uwzględnieniu apelacji strony 2 pozwanej, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że powództwo oddalił. W zaist- niałej sytuacji procesowej wartość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną prze- stała wyznaczać suma wynagrodzenia za pracę za rok (art. 231 k.p.c.), a zaczęła wy- znaczać zasądzona na rzecz powódki kwota odszkodowania (art. 19 k.p.c.), która nie jest wystarczająca do uznania skargi kasacyjnej za dopuszczalną. W zażaleniu na powyższe postanowienie powódka zarzuciła naruszenie: 1) art. 231 k.p.c., „poprzez wadliwe jego niezastosowanie w sytuacji, w której powódka wystąpiła w pozwie z roszczeniem o przywrócenie do pracy, tj. roszczeniem mająt- kowym niepieniężnym, a cytowany przepis reguluje sposób oznaczenia wartości przedmiotu sporu w sprawach o roszczenia pracowników dotyczące nawiązania, ist- nienia lub rozwiązania stosunku pracy, tzn. ma właśnie zastosowanie tylko do rosz- czeń majątkowych niepieniężnych, a zmiana powództwa w toku procesu nie zmieniła sposobu ustalania wartości przedmiotu sporu”; 2) art. 19 § 1 k.p.c. w związku z art. 3982 § 1 k.p.c., przez wadliwe ich zastosowanie w sytuacji, w której wartość przed- miotu zaskarżenia przekracza kwotowy próg dopuszczalności skargi kasacyjnej w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu do ponow- nego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że stosownie do art. 26 w związku z art. 25 w związku z art. 19 § 2 k.p.c., poza przypadkami określonymi w tych przepisach, wartość przedmiotu sporu oznaczona w pozwie nie podlega badaniu i ustaleniu w innej kwocie niż oznaczona w pozwie. W rezultacie wartość przedmiotu sporu przed Sądem drugiej instancji przekształciła się automatycznie w wartość przedmiotu zaskarżenia w wysokości odpowiadającej wskazanej przez powódkę kwocie, która przekracza próg dopuszczalności skargi kasacyjnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych zarzutów. Stosownie do art. 3981 § 1 k.p.c., od wydanego przez sąd drugiej instancji prawomocnego wyroku lub posta- nowienia w przedmiocie odrzucenia pozwu albo umorzenia postępowania kończą- cych postępowanie w sprawie strona, Prokurator Generalny lub Rzecznik Praw Oby- watelskich może wnieść skargę kasacyjną do Sądu Najwyższego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W myśl art. 3982 § 1 zdanie pierwsze k.p.c., skarga ka- 3 sacyjna jest niedopuszczalna w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż pięćdziesiąt tysięcy złotych, w sprawach go- spodarczych - niższa niż siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych, a w sprawach z zakre- su prawa pracy i ubezpieczeń społecznych - niższa niż dziesięć tysięcy złotych. Z kolei stosownie do art. 39813 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Analiza wymienionych wyżej przepisów wskazuje, że wartość przedmiotu za- skarżenia w skardze kasacyjnej nie zawsze jest tożsama z wartością przedmiotu sporu, czyli kwotą właściwą dla chwili wniesienia pozwu, ale wyznaczona jest przez objęty granicami zaskarżenia przedmiot rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji. War- tość przedmiotu zaskarżenia skargą kasacyjną nie może więc przekraczać wartości żądania, co do którego powództwo zostało oddalone prawomocnym wyrokiem sądu odwoławczego (por. między innymi postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 wrze- śnia 2002 r., I PZ 101/02, LEX nr 74714). Inaczej rzecz ujmując, wartość przedmiotu zaskarżenia, którego dotyczy skarga kasacyjna, może obejmować tylko roszczenia będące przedmiotem sporu w postępowaniu odwoławczym, które stronie wnoszącej skargę zostały oddalone przez sąd drugiej instancji i których z tego względu docho- dzi w postępowaniu kasacyjnym. Skarga kasacyjna nie może natomiast obejmować roszczeń co prawda zgłoszonych w pozwie, jednakże niebędących przedmiotem roz- strzygnięcia sądu odwoławczego z tego względu, że strona nie skorzystała z przy- sługującego jej prawa zaskarżenia wyroku sądu pierwszej instancji. Rację ma skarżąca o ile wywodzi, że art. 231 w związku z art. 19 § 2 k.p.c. w zakresie, w jakim reguluje sposób oznaczenia wartości przedmiotu sporu w spra- wach o roszczenia pracowników wymienione w tym przepisie, ma zastosowanie do roszczeń majątkowych niepieniężnych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2001 r., III ZP 28/01, OSNAPiUS 2002 nr 15, poz. 350). Taką też wartość miał przedmiot sporu określony żądaniem zgłoszonym w pozwie. Jednakże skarżąca pomija okoliczność, że - z uwagi na niezaskarżenie przez nią rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji - przedmiotem rozpoznania przez Sąd odwoławczy nie było żąda- nie określone w art. 231 k.p.c., ale wyłącznie zasądzone na rzecz powódki przez Sąd Rejonowy, w miejsce przywrócenia do pracy, odszkodowanie w kwocie 7.635 zł. Jest ono niewątpliwie roszczeniem majątkowym pieniężnym, dla którego sposób ozna- czenia wartości przedmiotu sporu podlegającego rozpoznaniu na danym etapie po- 4 stępowania określa art. 19 § 1 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2003 r., I PK 263/02, Monitor Prawa Pracy-wkładka 2004 nr 1, poz. 10). Taki był przedmiot rozpoznania i rozstrzygnięcia Sądu drugiej instancji (oddalenie roszczenia powódki w zakresie odszkodowania) i z niego wynika wartość zaskarże- nia w skardze kasacyjnej. W postępowaniu kasacyjnym przedmiotem zaskarżenia może być tylko to, co do czego wyrokował sąd drugiej instancji. Roszczenie skarżą- cej o przywrócenie do pracy nie było objęte rozpoznaniem w postępowaniu odwoław- czym z uwagi na niezaskarżenie przez nią w tym zakresie wyroku Sądu pierwszej instancji. Z powyższych względów zażalenie podlega oddaleniu na podstawie art. 39814 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. ========================================