I PK 39/08

Uzasadnienie orzeczenia Sądu drugiej instancji rozstrzygającego istotę sprawy po- winno zawierać - poza wskazaniem podstawy faktycznej i prawnej - przytoczenie za- rzutów apelacyjnych i istotną z punktu widzenia rozstrzygnięcia ocenę tych zarzutów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2003 r., II CKN 1138/00, LEX nr 78865 oraz wyrok z dnia 15 czerwca 2005 r., IV CK 773/04, LEX nr 177219). Skarżąca ma rację, że Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku przemilczał ocenę podniesionego w apelacji zarzutu, że w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie uwzględniono jej wniosków dowodowych i nie wydano w tym względzie żadnych po- stanowień (dotyczy to w szczególności dowodu z zeznań świadków Marioli W. i Jacka W.). Sąd drugiej instancji ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że Sąd Rejo- nowy w sposób prawidłowy i niebudzący zastrzeżeń ustalił stan faktyczny. W utrwalo- nym orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. może mieć wpływ na rozstrzygnięcie (a więc stanowić usprawiedliwioną pod- stawę skargi kasacyjnej) w tych wyjątkowych sytuacjach, w których treść uzasadnie- nia orzeczenia sądu drugiej instancji uniemożliwia dokonanie oceny toku wywodu, który doprowadził do jego wydania (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2003 r., I CKN 65/01, LEX nr 78271; z dnia 18 marca 2003 r., IV CKN 1862/00, LEX nr 109420 oraz z dnia 5 października 2005 r., I UK 49/05, OSNP 2006 nr 17-18, poz. 280). Niezachowanie wymagań uzasadnienia może też usprawiedliwiać kasacyjny zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego zastosowanie do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 5 września 2001 r., I PKN 615/00, OSNP 2003 nr 15, poz. 352 oraz z dnia 11 kwietnia 2006 r., I PK 164/05, Monitor Prawa Pracy 2006 nr 10, s. 541). Dokonanie prawnej kwalifikacji stanu faktycznego jest bowiem niemożliwe, gdy nie zostały poczynione ustalenia fak- tyczne pozwalające na ocenę możliwości jego zastosowania (wyrok Sądu Najwyż- szego z dnia 29 listopada 2002 r., IV CKN 1532/00, LEX nr 78323), a o prawidłowym zastosowaniu prawa materialnego można mówić dopiero wówczas, gdy ustalenia stanowiące podstawę wydania zaskarżonego wyroku pozwalają na jego ocenę; brak stosownych ustaleń uzasadnia zatem zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 marca 2003 r., V CKN 1825/00, Biuletyn Sądu Najwyższego-Izba Cywilna 2003 nr 12, s. 46). Ogólne wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie pozwalają 8 Sądowi Najwyższemu na przeprowadzenie kontroli toku rozumowania Sądu odwo- ławczego w zakresie oceny prawidłowości postępowania przed Sądem pierwszej instancji, w szczególności w zakresie postępowania dowodowego, a przez to uniemożliwiają ocenę zastosowania przepisów prawa materialnego. Dotyczy to w szczególności oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego, to jest art. 91 w związku z art. 87 § 1 pkt 3 k.p. w zakresie możliwości potrącenia przez pozwaną z wynagrodzenia powoda kwoty 4.533,68 zł. Sąd odwoławczy zajął w tym przedmiocie bardzo ogólne stanowisko, stwierdzając, że w świetle art. 91 k.p. zgoda pracownika na dokonanie potrąceń z wynagrodzenia nie może być blankietowa, a skoro powód nie wyraził takiej zgody, to potrącenie było niezgodne z przepisami. Ko- nieczność poczynienia szczegółowych ustaleń faktycznych w tym względzie wiąże się z tym, że pozwana od początku twierdziła, że potrącenie dotyczyło „zaliczek po- branych przez powoda kartą kredytową”. Z art. 87 § 1 pkt 3 w związku z art. 91 k.p., wynika, że zaliczki pieniężne udzielone pracownikowi podlegają potrąceniu z wyna- grodzenia za pracę bez jego zgody. Chodzi oczywiście o tak zwane nierozliczone zaliczki, czyli kwoty niewydatkowane lub wydatkowane niezgodnie z określonymi za- sadami. Z żadnych przepisów Kodeksu pracy nie wynika, że „zaliczki pieniężne” udzielane przez pracodawcę pracownikom muszą mieć formę gotówkową (również wypłata wynagrodzenia za pracę może następować w innej formie niż pieniężna - art. 86 § 2 i 3 k.p.). Nie można więc wykluczyć udzielania pracownikowi przez pracodaw- cę zaliczki w formie przelewu bankowego lub przez umożliwienie korzystania z karty kredytowej. Ograniczenie się w tym zakresie wyłącznie do ustalenia braku pisemnej zgody powoda na potrącenie i nierozważenie możliwości jego dokonania bez zgody pracownika na podstawie art. 87 § 1 pkt 3 k.p., oznacza zasadność tej podstawy skargi kasacyjnej. Z tych względów zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu pierwszej instancji podle- gały uchyleniu na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c., a sprawa przekazaniu do ponow- nego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego (art. 108 § 2 k.p.c.). ========================================