III BP 1/10

POSTANOWIENIE Dnia 18 maja 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec w sprawie z powództwa J.Z. przeciwko L. Urzędowi Wojewódzkiemu w L. o odprawę emerytalną, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 maja 2010 r., na skutek skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia powoda od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w L. z dnia 28 września 2009 r., odrzuca skargę. U z a s a d n i e n i e Wyrokiem z dnia 28 września 2009 r. Sąd Okręgowy w L. zmienił pkt I i II wyroku z dnia 8 maja 2009 r. Sądu Rejonowego w L. i oddalił powództwo Jana Zająca przeciwko L. Urzędowi Wojewódzkiemu w L. o odprawę emerytalną w kwocie 7.326 zł. W skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu drugiej instancji wnioskodawca zaskarżył go w całości i zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, a to art. 28 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych, polegającą na nietrafnym przyjęciu, że powodowi nie przysługuje odprawa emerytalna po przejściu na emeryturę bezpośrednio po następujących po sobie bez przerwy okresach pobierania 2 świadczenia na podstawie art. 131 tej ustawy i świadczenia przedemerytalnego, w sytuacji gdy odprawa taka powodowi przysługuje, co znajduje potwierdzenie w tezie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2004 r., III PK 53/04; 2) obrazę § 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 maca 1997 r. w sprawie zasad wcześniejszego przechodzenia na emeryturę pracowników zwalnianych z pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy, polegającą na tym, że Sąd Okręgowy nie rozważył i nie uwzględnił przy ferowaniu zaskarżonego wyroku, iż pozwany pracodawca z powodu zaniedbania nie skierował powoda na wcześniejszą emeryturę, natomiast powód już w tym czasie nabył prawo do wcześniejszej emerytury bez względu na wiek, ponieważ do dnia rozwiązania stosunku pracy osiągnął okres zatrudnienia w wymiarze 43 lat i 3 miesięcy, zwłaszcza, że pracodawca posiadał pełną wiedzę, iż stanowisko, na jakim zatrudniony był powód zostało przez niego zlikwidowane w dniu 15 stycznia 1999 r.; 3) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 233 § 1 in fine k.p.c., poprzez dowolną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającą na tym, że Sąd Okręgowy wyprowadził błędne wnioski z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 października 2006 r., dokonującego analizy prawnej uzasadnienia wyroku tego Sądu z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie odprawy emerytalnej, pomijając, iż powód nabył uprawnienia emerytalne przed rozwiązaniem umowy o pracę, a do realizacji tych uprawnień nie doszło na skutek zaniedbań ze strony pozwanej, co w konsekwencji spowodowało oddalenie powództwa. Wskazując na powyższe podstawy skargi skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania. Oceniając dopuszczalność skargi Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z art. 4241 § 1 k.p.c., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie, gdy przez jego wydanie stronie została wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie tego orzeczenia w drodze przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Przepis art. 4245 § 1 k.p.c. określa w sześciu punktach wymagania, jakim powinna odpowiadać skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Sąd to: 3 oznaczenie orzeczenia (pkt 1), przytoczenie podstaw skargi oraz ich uzasadnienia (pkt 2), wskazanie przepisu prawa, z którym zaskarżone orzeczenie jest niezgodne (pkt 3), uprawdopodobnienie wyrządzenia szkody (pkt 4), wykazanie, że wzruszenie orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe (pkt 5) oraz wniosek o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem (pkt 6). Oceniana pod kątem dopuszczalności skarga nie zawiera elementów wymienionego w pkt 4, 5 i 6 § 1 art. 4245 k.p.c., to jest uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody, wykazania, że wzruszenie orzeczenia w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe oraz wniosku o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem. Odnośnie do tego ostatniego wymagania wystarczy wskazać, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie zastępuje skargi kasacyjnej i nie może prowadzić do wzruszenia tego orzeczenia, ale jej funkcją jest zainicjowanie postępowania mającego doprowadzić do stwierdzenia jednej z przesłanek odpowiedzialności państwa za działalność judykacyjną (art. 4171 § 2 k.c.). Dlatego właściwy dla skargi kasacyjnej wniosek o uchylenie zaskarżonego orzeczenia (art. 3984 § 1 pkt 3 k.p.c.) nie może zastępować i nie zastępuje wniosku o stwierdzenie niezgodności orzeczenia z prawem (art. 4245 § 1 pkt 6 k.p.c.). Wymaganie uprawdopodobnienia szkody (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.) ma dwa aspekty: formalny i merytoryczny, które zostały przedstawione i omówione w uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2005 r., III CNP 4/05 (OSNC 2006 nr 1, poz. 16). Aspekt merytoryczny łączy się wyraźnie z treścią art. 4171 § 2 k.c., będącego przyczyną unormowania procesowego. Przepisy dotyczące skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 4241 - 42412 k.p.c.) umożliwiają poszkodowanemu uzyskanie naprawienia szkody wyrządzonej wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem, natomiast nie otwierają drogi do realizacji innych zamierzeń, np. uzyskania samego stwierdzenia, że wydane orzeczenie jest niezgodne z prawem. Z tego względu przystąpienie przez Sąd Najwyższy do badania zgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wymaga uprawdopodobnienia wyrządzenia szkody przez wydanie orzeczenia, którego skarga dotyczy. Uprawdopodobnienie szkody (art. 4245 § 1 pkt 4 k.p.c.) 4 polega na przedstawieniu wyodrębnionego wywodu skarżącego powołującego się na to, że szkoda już została wyrządzona oraz określającego czas jej powstania, postać i związek przyczynowy z wydaniem orzeczenia niezgodnego z prawem (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2006 r., IV CNP 38/05, OSNC 2006 nr 7-8, poz. 141). Tymczasem skarżący nawet nie powołuje się na okoliczność wyrządzenia mu szkody zaskarżonym wyrokiem. Wykazanie w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, że jego wzruszenie w drodze innych środków prawnych nie było i nie jest możliwe (art. 4245 § 1 pkt 5 k.p.c.) polega na ujawnieniu i przedstawieniu tej okoliczności w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości oraz na dowiedzeniu jej istnienia i przekonywającym uzasadnieniu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2001 r., III CNP 23/05, OSNC 2006 nr 7-8, poz. 140). Należy bowiem mieć na uwadze, że skarga jest co do zasady niedopuszczalna, jeżeli w sprawie strona miała możliwość zaskarżenia orzeczenia apelacją, skargą kasacyjną, skargą o wznowienie postępowania lub mogła skorzystać z innego środka, np. wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2006 r., II CNP 2/06, OSNC 2006 nr 6, poz. 112). Skarżący, nie tylko że w żaden sposób nie wykazuje niemożności wzruszenia zaskarżonego orzeczenia w drodze przysługujących mu środków prawnych poprzez przeprowadzenie prawniczej analizy stosownych przepisów, ale w ogóle nie powołuje się na tę okoliczność. Z powyższych względów skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlegała odrzuceniu, o czym Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 4248 § 1 k.p.c.