II PK 13/05

Wyrok z dnia 20 września 2005 r. II PK 13/05 1. Dla nauczyciela akademickiego zatrudnionego w państwowej uczelni medycznej bezpośrednim źródłem praw i obowiązków związanych z udziela- niem świadczeń zdrowotnych, w tym świadczeń udzielanych w ramach dyżu- rów lekarskich, jest odrębna umowa o pracę bądź umowa zlecenia zawarta ze szpitalem (oddziałem) klinicznym, który odpowiada za niewykonanie jego obo- wiązków wynikających z tej umowy. 2. Państwowa uczelnia medyczna może ponosić odpowiedzialność od- szkodowawczą za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązku zagwa- rantowania nauczycielowi akademickiemu wykonywania zadań określonych w art. 99 i 100 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 ze zm.). Przewodniczący SSN Andrzej Wróbel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Beata Gudowska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2005 r. sprawy z powództwa Ewy S. przeciwko Samodzielnemu Publicznemu Szpitalowi Kli- nicznemu [...] w S. oraz P. Akademii Medycznej w S. o ustalenie, na skutek kasacji P. Akademii Medycznej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z dnia 29 października 2004 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasa- cyjnego. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie wyrokiem częściowym z dnia 24 października 2003 r. [...] zasądził (od P. Akademii Medycznej w S. na rzecz powódki Ewy S. kwotę16.617, 60 zł tytułem wynagrodzenia za okres 2 od 1 stycznia 1999 r. do końca marca 2001 r. (oddalił powództwo w stosunku do Sa- modzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego [...] w S.) i ustalił, że powódkę łączył z pozwanym Samodzielnym Publicznym Szpitalem Klinicznym [...] w S. stosunek pracy od 29 marca 2001 r. Sąd ustalił, że Ewa S. ma prawo wykonywania zawodu lekarza dentysty od dnia 15 października 1984 r. Powódka jest pracownikiem dydaktyczno - naukowym PAM od 8 października 1984 r. na podstawie mianowania, w tym od 1 lipca 1994 r. na stanowisku adiunkta Kliniki Chirurgii Szczękowo - Twarzowej w Ka- tedrze Chirurgii Szczękowo - Twarzowej i Stomatologicznej P. Akademii Medycznej w S. Do jej obowiązków należy prowadzenie zajęć dydaktycznych ze studentami, leczenie chorych hospitalizowanych w Klinice i prowadzenie pracy naukowo badaw- czej. W dniu 18 kwietnia 1985 r. powódka zawarła z Państwowym Szpitalem Kli- nicznym [...] w S. umowę o pracę, na mocy której powierzono jej obowiązki lekarza dyżurnego na okres stażu podyplomowego. Następnie powódka zawarła umowę o pracę z Państwowym Szpitalem Klinicznym [...] w S., na mocy której PSK [...] zatrud- nił ją w Klinice Chirurgii Szczękowo - Twarzowej na okres zatrudnienia w PAM przy wykonywaniu pracy w zakresie działalności leczniczo - usługowej na rzecz Szpitala w wymiarze 3 godzin dziennie i powierzył obowiązki młodszego asystenta. W zakresie wynagrodzenia umowa odsyłała do obowiązującego wówczas zarządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej i jednocześnie ustalała stawkę na kwotę 3.500 zł. Od czasu zawarcia tej umowy do września 1996 r. powódka pełniła w Klinice dyżury lekarskie i leczyła pacjentów. Od początku września 1996 r. Kierownik Kliniki prof. Sylwester K. zaprzestał przydzielania powódce dyżurów lekarskich oraz pozba- wił ją możliwości samodzielnego leczenia pacjentów w przydzielonych lekarzom salach chorych. Od tego też czasu PSK [...] zaprzestał wypłacać powódce wynagro- dzenie. Na skutek powództwa wytoczonego przez powódkę w roku 1996 przeciwko szpitalowi, a następnie rozszerzonego na P. Akademię Medyczną w dniu 21 czerwca 1999 r. w Sądzie Okręgowym w Szczecinie zapadł wyrok nakazujący PAM dopusz- czenie powódki do leczenia chorych i pełnienia dyżurów lekarskich w Klinice Chirurgii Szczękowo - Twarzowej P. Akademii Medycznej w S. i zapłatę odszkodowania za okres od 1 października 1996 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. Powództwo względem Państwowego Szpitala Klinicznego [...] w S. zostało oddalone. Postępowanie toczyło się w trzech instancjach. Sąd Apelacyjny zmienił o tyle wyrok Sądu Okręgowego, iż 3 zasądził na rzecz powódki również wynagrodzenie. Wyrok uprawomocnił się w dniu 2 sierpnia 2000 r. PAM wypłaciła powódce wynagrodzenie za okres od września 1996 r. do końca grudnia 1998 r., powódka jednak nadal po 31 grudnia 1998 r. nie była dopusz- czana do pełnienia dyżurów lekarskich oraz do leczenia chorych w Klinice Chirurgii Szczękowo - Twarzowej PSK [...], który z dniem 1 stycznia 1999 r. stał się Samo- dzielnym Publicznym Szpitalem Klinicznym [...]. Kierownikiem Kliniki i równocześnie ordynatorem Oddziału Chirurgii Szczękowo - Twarzowej SPSK [...] pozostał Sylwe- ster K., który wciąż nie zgadzał się na pracę powódki w swojej Klinice. Ewa S. trzy- krotnie zwracała się do rektora PAM o dopuszczenie jej do pracy w Klinice, jednak nie otrzymała żadnej odpowiedzi. W styczniu 1999 r. PSK [...] przygotował dla powódki umowę o pracę, która jednak nie została jej przedłożona do podpisu wobec braku zgody Sylwestra K. na zatrudnienie powódki w kierowanej przez niego Klinice. Powódka, choć nadal nie była dopuszczana do pracy w Klinice Szczękowo - Twarzowej, przychodziła codzien- nie do szpitala i przebywała w nim, co najmniej w godzinach od 800 do 1100 . W dniu 18 czerwca 1999 r. rektor PAM oraz dyrektor SPSK [...] zawarli umowę, której przed- miotem było określenie zasad prowadzenia przez PAM działalności dydaktycznej i badawczej w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych. Zgodnie z § 2 tej umowy Szpital zobowiązał się udostępnić Akademii 12 Oddziałów, w tym Oddział Chirurgii Szczękowo - Twarzowej i Stomatologicznej. Stosownie do § 7 umowy od- działami tymi kierują kierownicy odpowiednich Katedr i Klinik Akademii powołani przez rektora Akademii. Kierownik Katedry i Kliniki odpowiada przed rektorem za działalność dydaktyczną i naukową, a przed dyrektorem Szpitala za udzielanie świadczeń zdrowotnych. Szpital zatrudnia w Oddziale Szpitala dla realizacji swoich zadań statutowych personel lekarski w tym na zasadach, określonych w § 8 również nauczycieli akademickich. Zgodnie, zaś z § 8 (ust. 1) umowy Akademia kieruje pra- cowników do oddziałów klinicznych Szpitala, celem realizacji zadań dydaktyczno - naukowych. Nauczyciele akademiccy skierowani do oddziałów klinicznych w celu realizacji zadań dydaktyczno - naukowych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych otrzymują wynagrodzenie na podstawie odrębnej umowy o pracę, za- wartej ze Szpitalem (ust. 2). O zastosowaniu przez dyrektora Szpitala kar przewi- dzianych prawem pracy wobec nauczyciela akademickiego w zakresie wykonywa- nych przez niego obowiązków, wynikających z umowy o pracę, o której mowa w ust. 4 2, dyrektor Szpitala powiadomia rektora Akademii. Umowa weszła w życie z dniem 1 października 1999 r. Pismem z dnia 20 marca 2001 r. rektor PAM zwrócił się do dyrektora Samo- dzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego [...] w S. o natychmiastowe dopuszcze- nie powódki do leczenia chorych i pełnienia dyżurów lekarskich w Klinice Chirurgii Szczękowo - Twarzowej PAM, zobowiązując go do pisemnego poinformowania o sposobie załatwienia sprawy. Jako podstawę prawną swojego wystąpienia przywołał ustawę z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej oraz umowę z dnia 18 czerwca 1999 r. pomiędzy Samodzielnym Publicznym Szpitalem Klinicznym [...] w S. a P. Akademią Medyczną w S. Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny sporządził w dniu 28 marca 2001 r. kolejną umowę o pracę, na podstawie której zatrudniał powódkę na czas nieokre- ślony w charakterze starszego asystenta w Oddziale Chirurgii Szczękowo - Twarzo- wej z możliwością zmiany komórki organizacyjnej, w wymiarze 1/2 etatu, z wynagro- dzeniem według grupy XIX, tj. 685 zł i dodatkiem naukowym 32 zł. Jako dzień rozpo- częcia pracy wskazano w umowie 29 marca 2001 r. Powódka odmówiła podpisania umowy, powołując się na obowiązywanie pomiędzy stronami umowy o pracę z 21 października 1985 r. W piśmie z dnia 9 kwietnia 2001 r. Ewa S. zgodziła się jednak na proponowane w umowie z dnia 28 marca 2001 r. warunki zatrudnienia, traktując je jako aneks do umowy z dnia 21 października 1985 r. W załączeniu do tego pisma powódka zwróciła dyrektorowi Szpitala umowę o pracę z dnia 28 marca 2001 r. Z dniem 29 marca 2001 r. zastępca dyrektora SPSK [...] do spraw lecznictwa dopuścił powódkę do leczenia chorych w Oddziale Chirurgii Szczękowo - Twarzowej. Od tego dnia, SPSK [...] rozpoczął wypłacanie powódce wynagrodzenia za pracę zgodne z umową z dnia 28 marca 2001 r. Wynagrodzenie powódki wpływało na jej konto w banku. Powódka z powodu niedopuszczenia jej do opieki nad chorymi oraz pełnienia dyżurów lekarskich w Klinice Chirurgii Szczękowo - Twarzowej PAM utraciła w okre- sie od 1 stycznia 1999 r. do kwietnia 2001 r. kwotę 16.615,20 zł (kwota ta nie uwzględnia nagród z zakładowego funduszu nagród). Sąd Rejonowy stanął na stanowisku, że w sytuacji prawnej powódki nie da się wyróżnić dwóch stosunków pracy, lecz jeden stosunek pracy z P. Akademią Me- dyczną. Umowa z dnia 21 października 1985 r. zawarta przez powódkę z Państwo- wym Szpitalem Klinicznym, choć nazwana umową o pracę w istocie jest bowiem częścią, modyfikacją węzła prawnego jaki łączy powódkę z uczelnią medyczną. W 5 ocenie Sądu Rejonowego sformułowanie, iż umowa została zawarta na czas zatrud- nienia w PAM, wskazuje na ścisły związek umowy ze stosunkiem pracy wiążącym powódkę z PAM. Praca, którą powódka świadczyła na rzecz szpitala, była wykona- niem ciążącego na niej obowiązku, jako na pracowniku naukowo - dydaktycznym uczelni medycznej z mocy art. 100 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym i powierzo- nego powódce w ramach zatrudnienia w PAM zakresu zadań obowiązku uczestni- czenia w sprawowaniu opieki zdrowotnej. Sąd Rejonowy podkreślił, że pracodawca władny jest powierzyć pracownikowi świadczenie pracy na rzecz innego podmiotu, ale wciąż w ramach stosunku pracy z tym samym pracodawcą. Z treści umowy o pracę z października 1985r. nie wynika, aby na jej podstawie powstał odrębny od stosunku pracy z uczelnią stosunek pracy ze szpitalem, bowiem jej postanowienia wskazują wyraźnie, że powódkę zatrudnia się na okres zatrudnienia w PAM, celem wykonywania pracy w zakresie leczniczo-usługowemu na rzecz szpitala. Konse- kwencją uznania, że umowa z dnia 21 października 1985r. łączy strony, tj. powódkę i PAM - zdaniem Sądu Rejonowego - jest to, że Akademia po dniu 30 grudnia 1998 r. była zobowiązana do zapewnienia wykonywania pracy w zakresie działalności lecz- niczo-usługowej na rzecz szpitala. Ustalenia dokonane przez Sąd doprowadziły go do wniosku, że Akademia Medyczna w okresie od 1 stycznia 1999r. do 28 maja 2001 r. tego obowiązku względem powódki nie wykonała, nie zapewniła bowiem powódce możliwości wykonywania pracy w zakresie działalności leczniczo - usługowej ani w SPSK, ani w innym zakładzie opieki zdrowotnej. Dopiero pismem z dnia 20 marca 2001 r. rektor PAM zwrócił się do dyrektora o dopuszczenie powódki do leczenia chorych i pełnienia dyżurów lekarskich w Klinice Chirurgii Szczękowo - Twarzowej PAM, w związku z czym już 28 marca 2001 r. powódka została dopuszczona do wy- konywania obowiązków w Klinice. Mając na uwadze, że po stronie Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego [...] w S. występuje brak legitymacji procesowej biernej, Sąd Rejonowy oddalił powództwo w stosunku do tego pozwanego. W wyniku przeprowadzonego postępowania Sąd pierwszej instancji przyjął, że powódka była gotowa do świadczenia pracy w okresie od stycznia 1999 r. do marca 2001 r. i doznała przeszkód w świadczeniu pracy z przyczyn dotyczących pracodaw- cy. Konsekwencją takiego ustalenia było zasądzenie na rzecz powódki od P. Aka- demii Medycznej wynagrodzenia na podstawie art. 81 § 1 k.p. Kwotę zasądzonego wynagrodzenia Sąd Rejonowy ustalił na podstawie przedstawionego przez powódkę 6 wyliczenia, którego pozwana PAM nie kwestionowała. Odsetki zasądził zgodnie z dyspozycją art. 86 §1 k.p. i 481 k.c. Rozpoznając kolejne roszczenie powódki, tj. o ustalenie, że podstawę jej za- trudnienia w SPSK [...] stanowi umowa o pracę, której projekt SPSK [...] przedstawił jej do podpisania w dniu 28 marca 2001 r., oparte na treści art. 189 k.p.c., Sąd pierwszej instancji ustalił, że pomiędzy powódką a pozwanym SPSK [...] doszło w sposób dorozumiany do zawarcia umowy o pracę w dniu 29 marca 2001 r., bowiem powódka przyjęła zaproponowane jej w dniu 28 marca 2001 r. warunki, traktując je jednak jako aneks do umowy z dnia 21 października 1985 r. Apelację od tego wyroku złożyła pozwana P. Akademia Medyczna w S. Wyro- kowi zarzuciła błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, iż za niedo- puszczenie powódki do udzielania świadczeń zdrowotnych od dnia 1 stycznia 1999 r. odpowiada pozwana PAM w S. Ponadto błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, iż pozwana P. Akademia Medyczna w S. była i nadal pozostaje praco- dawcą powódki Ewy S. w zakresie udzielania przez nią świadczeń zdrowotnych w okresie objętym ustaleniami wyroku oraz brak przeprowadzenia dowodów w zakresie ustalenia wysokości należnego powódce wynagrodzenia z tytułu udzielania świad- czeń zdrowotnych, mimo iż żądania powódki w tym zakresie są sprzeczne ze zgro- madzonym w postępowaniu materiałem dowodowym. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie wyrokiem z 29 października 2004r. [...] oddalił apelację. Sąd Okręgowy uznał, iż poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne znajdują oparcie w prawidłowo zgromadzo- nym materiale dowodowym, poddanym następnie wnikliwej analizie, w granicach zakreślonych art. 233 §1 k.p.c. Ustalenia te zatem Sąd Okręgowy uznał za prawi- dłowe i przyjął je za własne, podzielając nadto w całej rozciągłości wyrażone przez Sąd pierwszej instancji osądy prawne. Wbrew zarzutom apelacji P. Akademia Me- dyczna jest odpowiedzialna za niedopuszczenie powódki do udzielania świadczeń zdrowotnych od 1 stycznia 1999 r. Umowa o pracę jest szczególnym stosunkiem prawnym, w ramach którego pracownik jest podporządkowany pracodawcy. Istota nierównorzędności stron przejawia się nie tylko w obowiązku wykonywania poleceń przełożonych, ale również nakłada na pracodawcę obowiązek dbałości o realizację umowy zgodnie z jej treścią oraz zgodnie z przepisami mającymi zastosowanie do danego stosunku pracy. 7 W przedmiotowej sprawie bezsporne było, co prawidłowo ustalił Sąd pierwszej instancji, że zgodnie z obowiązującymi przepisami powódka jako nauczyciel akade- micki zatrudniony w uczelni medycznej była zobowiązana do uczestniczenia w spra- wowaniu opieki zdrowotnej prowadzonej w ramach społecznego systemu ochrony zdrowia. Obowiązek ten był przewidziany w ustawie o szkolnictwie wyższym z 12 września 1990 r. i początkowo, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd Rejonowy, w usta- wie nie było wymogu zawierania umów cywilnoprawnych lub umów o pracę. Celem wzmocnienia swych rozważań Sąd pierwszej instancji przywołał treść orzeczenia Sądu Najwyższego z 22 grudnia 1988 r., zgodnie z którym realizacja powyższego obowiązku nie powoduje powstania pomiędzy stronami umowy o pracę, chyba że co innego wynika z treści nawiązanego stosunku prawnego. W tych okolicznościach zarzut apelującego, iż P. Akademia Medyczna w S. nie pozostaje pracodawcą po- wódki w zakresie udzielania przez nią świadczeń zdrowotnych w II okresie objętym ustaleniami niniejszego postępowania został uznany nieuprawniony. Sąd Okręgowy odnosząc się do twierdzeń apelacji - nadto należy zauważyć, iż podnoszone zarzuty co do zasądzenia wynagrodzenia w kwotach faktycznie nieod- powiadających treści dokumentów również nie zasługują na uwzględnienie. W szczególności pracodawca nie kwestionował wysokości dochodzonego przez po- wódkę roszczenia. Treść dokumentów przywołanych w apelacji na tę okoliczność była apelującemu znana i bezczynność strony w tym zakresie nie tworzy po stronie Sądu Rejonowego obowiązku podejmowania działań z urzędu. Od powyższego wyroku P. Akademia Medyczna w S. wniosła kasację, zaskar- żając go w całości. Jako podstawy kasacji wskazano: 1. naruszenie prawa material- nego, tj. przepisu art. 100 ust. 1a ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 1990 r. Nr 65, poz. 395 ze zm.), poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, iż wejście w życie tego przepisu nie wpłynęło w żaden spo- sób na zobowiązania P. Akademii Medycznej w S. względem powódki i pozwana Akademia również po dniu 30 grudnia 1998 r. zobowiązana była do zapewnienia po- wódce wykonywania pracy w zakresie działalności leczniczo-usługowej na rzecz szpitala, 2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 378 § 1 k.p.c., poprzez brak rozważenia zarzutów podniesionych przez pozwaną w apelacji z dnia 22 marca 2004 r. od wyroku częściowego Sądu Rejonowego w Szczecinie, z dnia 24 października 2003 r. [...]. 8 Mając powyższe na uwadze, wniesiono o: - zmianę zaskarżonego wyroku po- przez oddalenie powództwa Ewy S. przeciwko P. Akademii Medycznej w S. w zakre- sie roszczeń objętych wyrokiem częściowym Sądu Rejonowego w Szczecinie z dnia 24 października 2003 r. [...]; ewentualnie - uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi, który wydał zaskarżone orzeczenie, do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej P. Akademii Medycz- nej w S. kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowe- go, według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja ma usprawiedliwione podstawy. Trafny jest zarzut naruszenia zaskar- żonym wyrokiem przepisu art. 100 ust. 1a ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkol- nictwie wyższym, który stanowi, że nauczyciele, o których mowa w ust. 1, są zatrud- niani na podstawie umowy o pracę albo umowy cywilnoprawnej na udzielanie świad- czeń zdrowotnych, zawartej ze szpitalem klinicznym albo innym zakładem opieki zdrowotnej (szpitalem). W rozpoznawanej sprawie, która dotyczy roszczeń powódki za okres od 1 stycznia 1999 r. do „końca marca” 2001 r., sporne są dwa problemy prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie, kto w tym okresie był pra- codawcą powódki oraz kto ponosi odpowiedzialność za niedopuszczenie powódki do udzielania świadczeń zdrowotnych na zasadach określonych w art. 100 ustawy o szkolnictwie wyższym. Odnośnie do pierwszego zagadnienia prawnego należy uznać, że powódkę - jako pracownika naukowo dydaktycznego - łączył od 8 października 1984 r. stosunek pracy na podstawie mianowania, w tym od 1 lipca 1994 r. na stanowisku adiunkta, z P. Akademią Medyczną (dalej jako „PAM”), natomiast w zakresie udzielania świad- czeń zdrowotnych w Państwowym Szpitalu Klinicznym [...] ( dalej jako „PSK [...]”) w S. powódkę łączy stosunek pracy z tym Szpitalem na podstawie umowy o pracę za- wartej w dniu 21 października 1985 r. Umowa ta nie wygasła w styczniu 1999 r. wskutek przekształcenia szpitala klinicznego w samodzielny zakład opieki zdrowot- nej. Zgodnie bowiem z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego „ponieważ samodzielny publiczny zakład ma osobowość prawną i jest nowym podmiotem prawa, a jego poprzednik w sensie prawnym, (a także faktycznym), przestał istnieć (uległ likwidacji), to wobec tego nie ma podstaw do tego, by twierdzić, że pracownicy 9 nadal są zatrudnieni przez tego samego pracodawcę, który jedynie uległ pewnym przekształceniom organizacyjno-prawnym (uzasadnienie uchwały z dnia 7 lipca 2000 r., III ZP 16/00, OSNAPiUS 2000 nr 23, poz. 847; por. ostatnio uchwała z dnia 7 paź- dziernika 2004 r., II PZP 11/04, OSNP 2005 nr 1, poz. 2). Sytuację prawną powódki w tym zakresie należy zatem oceniać w świetle art. 231 k.p., gdyż jej dotychczasowy zakład pracy w znaczeniu przedmiotowym (PSK [...]) przeszedł na innego pracodaw- cę (Samodzielny Publiczny Szpital Kliniczny [...], dalej jako „SPSK[...]”), a jednocze- śnie dotychczasowy jej pracodawca (PSK [...]) przestał istnieć. W następstwie doko- nanego przekształcenia, pracownicy, w tym powódka, stali się z mocy prawa (art. 231 § 1 k.p.) stronami stosunków pracy z nowym pracodawcą. Należy zatem przyjąć, że umowa o pracę z dnia 21 października 1985 r. wiązała strony do czasu zawarcia przez powódkę nowej umowy o pracę z pozwanym SPSK [...] w S. z dnia 28 marca 2001 r. Sytuacji prawnej powódki jako pracownika SPSK [...] nie zmienił zasadniczo przepis art. 100 ust. 1a ustawy o szkolnictwie wyższym, bowiem umowa zgodna z tym przepisem i umową z dnia 18 czerwca 1999 r., której stronami są SPSK [...] i PAM, została zawarta między tym SPSK [...] i powódką dopiero dnia 28 marca 2001 r. Można jedynie przyjąć, że wiążąca nadal strony umowa o pracę z 21 października 1985 r. powinna być kwalifikowana jako umowa o pracę w rozumieniu tego przepisu, ponieważ na jej podstawie powódka świadczyła usługi zdrowotne w wykonaniu obo- wiązku, o którym mowa w art. 100 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym. Z powyższego wynika, że powódka pozostawała w spornym okresie jedno- cześnie w dwóch stosunkach pracy i miała dwóch pracodawców, a mianowicie PAM w zakresie obowiązków naukowo-dydaktycznych oraz badawczych i SPSK [...] w S. w zakresie obowiązku świadczenia usług zdrowotnych. Nie jest trafny pogląd Sądów obu instancji, że powódka pozostawała w jednym stosunku pracy z jednym pracodawcą, a mianowicie z akademią medyczną, zaś świadczenie przez nią na podstawie umowy o pracę usług zdrowotnych w szpitalu klinicznym było świadczeniem pracy na rzecz innego podmiotu (por. wyrok SN z dnia 2 sierpnia 2000 r. I PKN 752/99). Pogląd ten został wypowiedziany na tle stanu prawnego obowiązującego przed dniem 1 stycznia 1999 r. Od tego dnia jest nato- miast oczywiste, że po pierwsze - szpital kliniczny jest odrębnym i niezależnym od akademii medycznej podmiotem - zakładem opieki zdrowotnej w rozumieniu ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm.), a zatem podmioty te są odrębnymi pracodawcami w rozumieniu art. 3 k.p.; po 10 drugie - nauczyciele akademiccy zatrudnieni w akademiach medycznych wykonujący zadania dydaktyczne i badawcze w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowot- nych w szpitalach klinicznych są zatrudniani przez te szpitale na podstawie umowy o pracę albo umowy cywilnoprawnej na udzielanie tych świadczeń (art. 100 ust. 1a ustawy o szkolnictwie wyższym). Z przepisów tych wynika, że dla nauczyciela aka- demickiego zatrudnionego w państwowej uczelni medycznej bezpośrednim źródłem praw i obowiązków związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, w tym świad- czeń udzielanych w ramach dyżurów lekarskich, jest umowa o pracę bądź umowa zlecenia zawarta między szpitalem (oddziałem) klinicznym a nauczycielem akade- mickim zatrudnionym w uczelni medycznej. Umowa ta jest źródłem odrębnego sto- sunku prawnego w postaci stosunku pracy lub cywilnoprawnego stosunku zlecenia, istniejącego obok podstawowego stosunku służbowego wiążącego nauczyciela aka- demickiego z zatrudniającą go państwową uczelnią medyczną. Nie ma prawnego zakazu pozostawania nauczyciela akademickiego w drugim stosunku pracy (zlece- nia) zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2004 r., I PK 610/03 (OSNP 2005 nr 3, poz. 35). Również w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyż- szego z dnia 18 grudnia 2003 r., I PK 153/03 (OSNP 2005 nr 7, poz. 90), stwierdzo- no, że „z art. 100 ust. 1a ustawy jednoznacznie wynika, że udzielanie przez nauczy- cieli akademickich świadczeń zdrowotnych, które do tej pory było elementem stosun- ku pracy nauczyciela akademickiego (opartego na mianowaniu), stało się sferą za- strzeżoną dla stosunków umownych: umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej.” Z ustaleń Sądów obu instancji wynika, że powódka po 31 grudnia 1998 r. nie była dopuszczana do pracy (pełnienia dyżurów lekarskich oraz leczenia chorych) w SPSK [...] w S., ponieważ nie zgadzał się na to kierownik kliniki i równocześnie dy- rektor oddziału chirurgii szczękowo-twarzowej SPSK [...]. Powódka, chociaż nie była dopuszczana do pracy w klinice, przychodziła codziennie do szpitala i przebywała w nim co najmniej w godzinach od 800 do 1100 . Jeżeli zatem powódkę w spornym okre- sie nadal łączył stosunek pracy z tym szpitalem klinicznym na podstawie umowy z 1985 r., to w świetle ustalonych bezspornie okoliczności sprawy nie ulega wątpliwo- ści, że za niedopuszczenie powódki do pracy w szpitalu, odpowiada ten szpital kli- niczny. Z tego faktu wypływa więc dalszy wniosek, że podstawą materialnoprawną roszczeń powódki za niedopuszczenie jej do udzielania świadczeń zdrowotnych w szpitalu klinicznym będącym zakładem opieki zdrowotnej były - w stosunku do szpi- tala klinicznego jako pracodawcy - przepisy Kodeksu pracy o wynagrodzeniu za czas 11 gotowości do pracy (art. 81 § 1 k.p.). Przepis ten oczywiście nie mógł być podstawą zasądzenia na rzecz powódki wynagrodzenia od PAM w Szczecinie, która nie była pracodawcą powódki w zakresie udzielania przez nią świadczeń zdrowotnych u in- nego pracodawcy. Innym natomiast zagadnieniem jest obowiązek akademii medycznej zapew- nienia powódce wykonywania zadań dydaktycznych i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w szpitalu klinicznym, który wynika wprost z treści powołanego przepisu art. 100 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym (powołany wyżej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2003 r., I PK 153/03) oraz odpo- wiedzialność akademii medycznej za nienależyte wykonanie tego obowiązku. Według art. 43e ust. 1 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej, szpital może udostępniać państwowej uczelni medycznej i innym jednostkom wymienionym w tym przepisie, prowadzącym działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk me- dycznych, oddział szpitalny (nazywany w dalszych przepisach „oddziałem klinicz- nym") na potrzeby wykonywania zadań dydaktycznych i badawczych w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych. Stosownie do art. 43e ust. 2 ustawy, udostęp- nienie oddziału klinicznego następuje na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej przez kierownika zakładu opieki zdrowotnej (szpitala) z państwową uczelnią medycz- ną. Z art. 43c ustawy z dnia 10 grudnia 1998 r. w powiązaniu z art. 100 ust. 1a ustawy o szkolnictwie wyższym w nowym brzmieniu wynika przy tym, że warunkiem nabycia przez nauczyciela akademickiego zatrudnionego w państwowej uczelni me- dycznej, praw i obowiązków związanych z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, w tym świadczeń udzielanych w ramach usług medycznych i dyżurów lekarskich, jest zawarcie umowy o pracę bądź umowy zlecenia z oddziałem klinicznym, a jeszcze wcześniej - zawarcie umowy cywilnoprawnej o udostępnienie szpitala na potrzeby wykonywania zadań dydaktycznych i badawczych (w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych) między szpitalem klinicznym a państwową uczelnią me- dyczną. Przesunięcie obowiązku sprawowania opieki zdrowotnej, polegającej na udzielaniu świadczeń zdrowotnych, ze stosunku pracy wiążącego nauczyciela aka- demickiego z uczelnią medyczną do umownego stosunku pracy lub stosunku cywil- noprawnego, który może powstać między tym nauczycielem a szpitalem klinicznym albo innym zakładem opieki zdrowotnej, oznacza że formalnie uczelnia medyczna nie ma uprawnień, by wymusić wprost na szpitalu klinicznym zatrudnienie nauczy- ciela akademickiego. Szpital kliniczny przestał być bowiem „szpitalem klinicznym 12 uczelni", jej jednostką organizacyjną. Nie oznacza to jednak, że została ona pozba- wiona możliwości urzeczywistniania zadań nałożonych na nią w drodze ustawy. Urzeczywistnianie tych zadań następuje bowiem poprzez zawarcie z kierownikiem zakładu opieki zdrowotnej umowy cywilnoprawnej o udostępnienie oddziału szpitala klinicznego (art. 43e ust. 2 ustawy o zakładach opieki zdrowotnej). Umowa taka po- między SPSK [...] i PAM została zawarta dnia 18 czerwca 1999 r. Określono w niej zasady prowadzenia przez PAM działalności dydaktycznej i badawczej w powiązaniu z udzielaniem świadczeń zdrowotnych. W § 8 tej umowy strony postanowiły, że Aka- demia kieruje pracowników do oddziałów klinicznych szpitala celem realizacji zadań dydaktyczno-naukowych w liczbie proporcjonalnej do zakresu swoich zadań dydak- tycznych i naukowych, zaś liczba kierowanych nauczycieli akademickich oraz ich skład personalny wymaga uzgodnienia z dyrektorem szpitala na początku roku aka- demickiego. Sądy orzekające w niniejszej sprawie nie rozważały ewentualnie istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności, czy niedopuszczenie powódki do pracy przez SPSK [...] wynikało z okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność Państwowa Akademia Medyczna, na przykład wskutek nieskierowania powódki do oddziału kli- nicznego, czy wyłącznie wskutek okoliczności leżących po stronie Samodzielnego Publicznego Szpitala Klinicznego. Wymaga przy tym podkreślenia, że uczelnia me- dyczna może ponosić odpowiedzialność odszkodowawczą - na podstawie przepisów o niewykonaniu lub nienależytym wykonaniu zobowiązań umownych (art. 471 k.c.) - za niewykonanie obowiązku zagwarantowania nauczycielom akademickim możliwo- ści wykonywania zadań określonych w art. 99 i 100 ustawy o szkolnictwie wyższym (powołany wyżej wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2003 r., I PK 153/03). Biorąc powyższe pod rozwagę, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================