I PRN 33/95

uzasadnienie wypowiedzenia. Z przepisu tego wynika jednocześnie, że pracownik osiąga wiek emerytalny (uzasadniający zastosowanie tego przepisu) tylko jeden raz oraz, że nie jest to wiek "ruchomy" w tym znaczeniu, iż jest on uzależniony od tego, czy dany pracownik nabył prawo do emerytury czy nie. W myśl § 13 rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, dziennikarz zatrudniony w redakcji dziennika (w redakcjach czasopism, w radiu, telewizji oraz w agencjach prasowych, infor- macyjnych, publicystycznych albo fotograficznych), objęty układem zbiorowym pracy dziennikarzy, nabywa prawo do emerytury jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: (1.) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 60 lat (mężczyzna) w czasie wykonywania pracy dziennikarskiej i (2.) ma wymagany okres zatrudnienia,(3.) w tym co najmniej 15 lat pracy dziennikarskiej. Stosowanie tego przepisu przy założeniu, iż wiekiem emerytalnym dla dziennikarza jest 60 lat bez uwzględnienia drugiego warunku ozna- czałoby, iż można by mu wypowiedzieć stosunek pracy także przed nabyciem przez niego prawa do emerytury, co z uwagi na okoliczność, iż celem regulacji jest stworze- nie mu sytuacji korzystniejszej, jest nie do przyjęcia. Uznanie zaś, że wypowiedzenie -9- jest możliwe i uzasadnione po przekroczeniu 60 lat dopiero wraz ze spełnieniem się drugiego warunku, w tym zwłaszcza wymagania 15 lat pracy dziennikarskiej, prowa- dzi do tego, że podstawą wypowiedzenia w gruncie rzeczy staje się uzyskanie prawa do emerytury, a nie osiągnięcie wieku emerytalnego, co jednakże pozostaje w ewi- dentnej kolizji z brzmieniem art. 40 § 2 k.p. Prowadzi to ponadto do tego, iż tak rozumiany "wiek emerytalny" staje się ka- tegorią "ruchomą" i relatywną, co oznacza wprowadzenie do unormowań w zakresie przesłanek wypowiedzenia umowy o pracę stanu niepewności, który niepodobna zaakceptować. Należy też zwrócić uwagę, że w ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p., która ma tu decydujące znaczenie, "wiek emerytalny" (jako termin ustawowy) pojawia się w art. 26 (także w art. 27) i ustalony został na 65 lat dla mężczyzny (60 lat dla kobiety). Natomiast wieku, który z mocy delegacji ustawowej ustalany jest w akcie wykonawczym, nie określa się mianem "wieku emerytalnego ", lecz mówi się o nim jako o "wieku niższym niż to wynika z art. 26 ust. 1 pkt 1" ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p. Inna terminologia została zastosowana w rozporządzeniu z dnia 7 lutego 1983 r., gdzie w kontekście wieku ustalonego na 55 (kobiety) i 60 lat (męż- czyźni) używa się określenia "wiek emerytalny", lecz nie ma to większego znaczenia z punktu widzenia terminologii ustawy emerytalnej, a ponadto pojawia się pytanie, czy jest to dopuszczalne, gdyż akt wykonawczy koliduje w tym zakresie z termino- logią ustawową. Ściśle więc biorąc - mając na uwadze wnioski wypływające jedynie z wykładni językowej przytoczonych przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p. - należy dojść do wniosku, że wiekiem emerytalnym, także dla dziennikarza, jest 65 lat, natomiast wiek lat 60 jest w jego wypadku "wiekiem niższym od wieku emerytalnego", który - przy spełnieniu pozostałego warunku - stanowi przesłankę nabycia przez niego wcześniejszej emerytury. Oznacza to tym samym, że zarówno przesłanki językowo-logiczne, jak i względy odwołujące się do wykładni typu syste- mowego, funkcjonalnego i aksjologicznego, a także dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego, wyraźnie przemawiają przeciwko poglądowi Sądu Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych, że wiek emerytalny dziennikarza, o którym mowa w art. 40 § 2 k.p., jak również w art. 39 k.p., wynosi 60, a nie 65 lat. Jako zasadny uznać należy także drugi zarzut podniesiony w rewizji nadzwy- -10- czajnej Ministra Sprawiedliwości dotyczący tego, że powód nie był objęty układem zbiorowym pracy dla dziennikarzy. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela w pełni stanowisko wyrażone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 marca 1993 r., I PZP 65/92, w myśl której postanowienia układu zbiorowego pracy obowiązującego w przejmowanym zakładzie pracy, nie wiążą pracodawcy przejmującego zakład lub jego część, jeżeli nie jest on podmiotem reprezentowanym przez stronę tego układu. Pracodawcę takiego wiążą natomiast warunki indywidual- nych umów o pracę wynikające z układu zbiorowego pracy obowiązującego w przej- mowanym zakładzie. Z przepisu § 13 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. wynika, że prawo dziennikarza do wcześniejszej emerytury uzależnione jest od tego, by zat- rudniony był on w redakcji objętej układem zbiorowym pracy dziennikarzy. Układ ten nie miał zastosowania do powoda w chwili rozwiązywania z nim stosunku pracy, gdyż z uwagi na podjęcie przez niego pracy w nowym zakładzie pracy, tj. "Ż.P." Spółki z o.o., znalazł się on u pracodawcy, o którym nie da się powiedzieć, iż jest on podmio- tem reprezentowanym przez strony układu zbiorowego pracy dziennikarzy, a miano- wicie, że w jego imieniu i także niejako na jego rzecz układ zbiorowy pracy był swego czasu (1989 r.) zawierany przez Przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Tele- wizji "Polskie Radio i Telewizja" oraz Zarząd Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej "Prasa-Książka-Ruch". W konsekwencji też należy uznać, iż powód nie spełniał wa- runków przewidzianych w § 13 wspomnianego rozporządzenia, a wobec tego nie by- ło też podstaw do uznania, iż w ogóle mógł on korzystać z przywileju przejścia na emeryturę w wieku 60 lat, a tym samym, iż w jego przypadku był to jego "normalny" wiek emerytalny, tj. wiek, o którym mowa w art. 40 § 2 k.p. (a także w art. 39 k.p.). Powołanie się w § 13 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. na układ zbiorowy pracy dla dziennikarzy nie oznacza przy tym, że w ten sposób problematyka wcześniej- szych emerytur dziennikarzy stała się materią układową i w konsekwencji - jako taka - w myśl ustaleń zawartych w wymienionej wyżej uchwale SN z 25 marca 1993 r. łączyć powinna się z koniecznością dokonywania wypowiedzeń zmieniających, mimo tego iż w następstwie zmian natury organizacyjnej (przejęcia części lub całości zak- ładu pracy) układ zbiorowy pracy dziennikarzy nie ma mocy wiążącej u nowego pra- codawcy. Odwołanie się przez prawodawcę w tym przepisie do układu zbiorowego pracy dla dziennikarzy ma bowiem na celu jedynie wyznaczenie zakresu podmioto- -11- wego uprawnienia do wcześniejszej emerytury, natomiast nie ustanawia - i nie może ustanawiać - zasady, że o korzystaniu przez dziennikarzy z tego uprawnienia oraz o sposobie jego ukształtowania mają rozstrzygać układy zbiorowe pracy zawierane dla dziennikarzy. Kierując się powyżej wskazanymi przesłankami i przyjętym na ich tle rozumo- waniem, Sąd Najwyższy na podstawie art. 422 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji. ========================================