I PKN 305/99

Wyrok z dnia 13 października 1999 r. I PKN 305/99 Pracownik obecny na posiedzeniu organu kolegialnego, na którym organ ten podjął uchwałę o odwołaniu go ze stanowiska, ma możliwość zapoznania się z treścią oświadczenia o odwołaniu z chwilą ogłoszenia wyników głosowa- nia i spisania treści uchwały do protokołu posiedzenia (art. 61 zdanie pierwsze KC w związku z art. 300 KP). Przewodniczący: SSN Jadwiga Skibińska-Adamowicz, Sędziowie SN: Walerian Sanetra, Barbara Wagner (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 października 1999 r. sprawy z po- wództwa Waldemara J. przeciwko Urzędowi Miejskiemu w N.S. o ustalenie okresu wypowiedzenia, na skutek kasacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze z dnia 31 marca 1999 r. [...] z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że apelację powoda oddalił i za- sądził od Waldemara J., na rzecz Urzędu Miejskiego w N.S. kwotę 125 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Nowej Soli wyrokiem z dnia 5 lutego 1999 r. [...] oddalił powództwo Waldemara J. o ustalenie, że łączący go z Urzędem Miasta i Gminy w N.S. stosunek pracy ulegnie rozwiązaniu w dniu 30 kwietnia 1999 r. Powód, zatrudniony u strony pozwanej od 3 stycznia 1990 r., ostatnio na sta- nowisku Sekretarza Miasta, uchwałą [...] Rady Miejskiej N.S. z dnia 22 grudnia 1998 r. został odwołany z zajmowanego stanowiska. Odpis uchwały z pouczeniem, że od- wołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę, a okres wypowiedze- nia upływa 31 marca 1999 r., Prezydent Miasta doręczył Waldemarowi J. w dniu 6 stycznia 1999 r. Powód był obecny na sesji Rady Miejskiej w dniu 22 grudnia 1998 r. W tym też dniu, po uchwaleniu odwołania go ze stanowiska Sekretarza Miasta, złożył 2 Prezydentowi Miasta pisemny wniosek o zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy do upływu okresu wypowiedzenia i zgodę taką otrzymał. Z mocy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym Rada Miasta N.S. była organem właści- wym do odwołania powoda ze stanowiska. Uczestnicząc osobiście w sesji Rady w dniu 22 grudnia 1998 r. powód mógł zapoznać się z treścią uchwały zawierającej oświadczenie woli o odwołaniu. Okres wypowiedzenia rozpoczął zatem bieg 1 stycz- nia 1999 r. Art. 42 ust. 3 Statutu Gminy Miejskiej N.S. oraz § 7 ust. 10 regulaminu Rady Miejskiej N.S. nakłada na Prezydenta Miasta obowiązek zapoznania adresata uchwały z jej treścią. Regulacja ta ma charakter techniczny. „Gdyby w dniu 22.12.1998 r. powód nie uczestniczył w sesji Rady Miejskiej i nie zapoznał się z treś- cią uchwały odwołującej go ze stanowiska, wówczas rzeczywiście powinnością Pre- zydenta Miasta, zgodnie z powołanymi przepisami, byłoby zapoznanie powoda z tre- ścią uchwały”. W ocenie Sądu, brak doręczenia Waldemarowi J. odpisu uchwały o odwołaniu w dniu 22 grudnia 1998 r. oraz brak pisemnego pouczenia, że odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem, stanowią naruszenie przepisów rozdziału III, oddziału 1 Kodeksu pracy. Nie mają jednak wpływu na skuteczność odwołania i są bez znaczenia dla rozpoczęcia biegu okresu wypowiedzenia. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze wy- rokiem z dnia 31 marca 1999 r. [...] zmienił zaskarżony przez powoda apelacją wyrok w części oddalającej powództwo i ustalił, że stosunek pracy między Waldemarem J. i pozwanym Urzędem Miejskim w N.S. ulegnie rozwiązaniu z dniem 30 kwietnia 1999 r. Art. 70 § 11 KP przewiduje dla odwołania ze stanowiska formę pisemną. Odwołanie staje się skuteczne z chwilą doręczenia pracownikowi pisma o odwołaniu w taki sposób, że mógł się z tym pismem zapoznać (art. 61 KC w związku z art. 70 §11 KP). Obecność powoda na posiedzeniu sesji nie ma znaczenia dla oceny zachowania trybu odwołania. Uchwała Rady Miejskiej podlega bowiem wykonaniu przez Prezy- denta Miasta jako pracodawcę zobowiązanego do dokonywania czynności prawnych w sprawach z zakresu prawa pracy ( art. 31 § 1 KP). „Uchwała Rady inicjuje rozwiązanie stosunku pracy, natomiast dopiero jej doręczenie pracownikowi przez właściwy organ wywołuje skutki jakie Kodeks pracy łączy z odwołaniem”. Skoro od- wołanie na piśmie wraz z odpisem uchwały Rady doręczone zostało powodowi w dniu 6 stycznia 1999 r. - okres wypowiedzenia rozpoczął bieg z dniem 1 lutego 1999 r. i kończy się 30 kwietnia 1999 r. Strona pozwana zaskarżyła ten wyrok kasacją. Wskazując jako jej podstawy 3 naruszenie prawa materialnego, a to art. 70 § 11 KP „przez błędną jego wykładnię polegającą na utożsamieniu pojęć dokonanie i doręczenie”, oraz naruszenie przepi- sów postępowania, a mianowicie art. 328 § 2 KPC „ przez niewyjaśnienie podstawy prawnej wyroku i nie przytoczenie przepisów prawa stanowiących podstawę ustale- nia, a nadto pominięcie i nie rozważenie zarzutów strony pozwanej dotyczących w szczególności utrwalonego w orzecznictwie sądowym poglądu co do stosowania do oceny skuteczności oświadczenia woli pracodawcy o odwołaniu pracownika, art. 61 k.c. w związku z art. 300 k.p.”, wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacji lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do po- nownego rozpoznania, wraz z orzeczeniem o kosztach postępowania. Art. 70 KP traktując o sposobie i trybie odwołania pracownika powołanego „ nie obwarowuje pisemnej formy odwołania rygorem nieważności lub nieskuteczności”. Zgodnie z art. 61 KC oświadczenie woli jest złożone z chwilą, gdy doszło do drugiej strony w taki sposób, że mogła się zapoznać z jego treścią. Doręczenie lub niedoręczenie pisma zawierającego to oświadczenie woli ma znaczenie drugorzędne. Dla oceny dokona- nia czynności prawnej istotne jest „ dotarcie treści oświadczenia woli do świadomości adresata, a nadto dopełnienie wymogu pisemności dla oświadczenia woli doty- czącego odwołania". Uchwała została podjęta na piśmie. W pełni dotarła do świado- mości powoda. Skoro odwołanie ze stanowiska jest równoznaczne z wypowiedze- niem umowy o pracę nie sposób się zgodzić z poglądem, że inicjuje ono tylko roz- wiązanie stosunku pracy, a skutki w zakresie trwania stosunku pracy wywołuje dopie- ro po doręczeniu go pracownikowi na piśmie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sekretarz miasta jest pracownikiem samorządowym urzędu miasta ( art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 22 marca 1990 r. o pracownikach samorządowych, Dz.U. Nr 21, poz. 124, w brzmieniu sprzed nowelizacji tego aktu ustawą z dnia 29 grudnia 1998 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z wdrożeniem reformy ustrojowej państwa, Dz.U. Nr 162, poz. 1126), do którego stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy ( art. 31 ust. 1 tejże ustawy). Podstawę jego stosunku pracy stanowi powoła- nie. Powołanie i odwołanie sekretarza miasta należą do wyłącznej właściwości rady miasta (art. 18 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorial- nym, jednolity tekst: Dz.U. z 1996 r. Nr 13, poz. 74, sprzed nowelizacji dokonanej 4 powołaną wyżej ustawą z dnia 29 grudnia 1998 r.). Pracownik zatrudniony na podstawie powołania może być w każdym czasie odwołany ze stanowiska przez organ, który go powołał (art. 70 § 1 KP). Odwołanie jest równoznaczne z wypowiedzeniem umowy o pracę (art. 70 § 2 KP). W kontekście wymienionych przepisów nie ma racji Sąd drugiej instancji twierdząc, że pracodawcą Waldemara J. był Prezydent Miasta, bo był nim Urząd Miasta, i że uchwała Rady Miasta przygotowuje rozwiązanie stosunku pracy, bo to ona właśnie stanowi zda- rzenie, którego bezpośrednim skutkiem jest nie tylko pozbawienie piastowanej funk- cji, ale także rozwiązanie stosunku pracy. Art. 69 KP nakazuje do powołania stoso- wać przepisy o umowie o pracę na czas nie określony - w sprawach zaś dotyczących umowy o pracę na czas nie określony nie unormowanych przepisami prawa pracy znajdują odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego (art. 300 KP). Przepisy ustawodawstwa pracy dotyczące umów o pracę nie normują wyczerpująco sposobu składania oświadczeń woli. Nie regulują miedzy innymi kwestii, kiedy - w jakim momencie – należy uważać, że oświadczenie woli o wypowiedzeniu ( odwoła- nie) zostało złożone. Odpowiedź na to pytanie zawiera art. 61 zdanie 1 KC, zgodnie z którym oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła się zapoznać z jego treścią. Przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do stosunku pracy z powołania. Ustawodawca nadaje odwołaniu znaczenie oświadczenia woli o wypowiedze- niu stosunku pracy niezależnie od tego, czy czynności tej dokonuje organ jednooso- bowy czy kolegialny. Należy wobec tego przyjąć, odpowiednio stosując art. 61 KC, że w tym drugim przypadku wypowiedzenie jest złożone, jeżeli uchwała organu o od- wołaniu pracownika doszła do niego w taki sposób, że mógł się zapoznać z jej treś- cią. Powód powziął wiadomość o odwołaniu go ze stanowiska Sekretarza Miasta N.S. w dniu 22 grudnia 1998 r. Był uczestnikiem sesji Rady Miejskiej, na której organ ten podjął uchwałę o odwołaniu go z zajmowanego stanowiska. Treść uchwały zro- zumiał bez wątpienia jako odwołanie ze stanowiska i wypowiedzenie stosunku pracy, skoro w tym samym dniu wystąpił do Prezydenta Miasta o zwolnienie z obowiązku świadczenia pracy w okresie wypowiedzenia. Uprawnione jest zatem twierdzenie, że oświadczenie woli o odwołaniu zostało Waldemarowi J. złożone przez Radę Miasta w dniu 22 grudnia 1998 r. Odwołanie powinno być dokonane na piśmie (art. 70 § 11 KP). Przepisy o po- wołaniu nie określają skutków odwołania bez zachowania formy pisemnej. Wobec 5 tego, zgodnie z art. 69 KP, należy skutki braku przepisanej formy odwołania oceniać według przepisów o formie wypowiedzenia umowy o pracę na czas nie określony. Brak formy pisemnej wypowiedzenia umowy o pracę na czas nie określony jest naru- szeniem przepisów o wypowiadaniu umów o pracę tego rodzaju. Uchybienie przepi- som formalnym nie stanowi wadliwości, która z mocy prawa prowadziłaby do nie- ważności oświadczenia woli o wypowiedzeniu. Uzasadnia, zgodnie z art. 45 KP, roszczenia o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenie do pracy lub odszkodowanie. Do stosunku pracy z powołania nie stosuje się jednak przepisów o umowie o pracę regulujących rozpatrywanie sporów ze stosunku pracy w części do- tyczącej orzekania o bezskuteczności wypowiedzeń, przywracaniu do pracy oraz o odszkodowaniu (art. 69 pkt 2 KP). Trafnie zatem Sąd pierwszej instancji ocenił, iż brak pisemnej formy odwołania należy traktować jako uchybienie, które dla skutecz- ności dokonania odwołania nie ma znaczenia. Wymóg formy pisemnej nie został bo- wiem obwarowany ani rygorem nieważności, ani ad eventum. Stosując przepisy o formie czynności prawnych do uchwał organów kolegial- nych należy uwzględnić tryb ich podejmowania. Są one protokołowane i w takim sen- sie można zasadnie twierdzić, że mają zawsze formę pisma. W sprawie chodzi więc nie tyle o pisemną formę uchwały o odwołaniu, ile o zawiadomienie powoda na piś- mie o podjętej uchwale i doręczenie mu jej odpisu. Prawo rozróżnia złożenie oświad- czenia woli oraz doręczenie pisma zawierającego oświadczenie woli, wiążąc niekiedy odmienne skutki prawne z każdą z tych czynności. Tak np. wypowiedzenie jest zło- żone z chwilą, kiedy doszło do adresata w taki sposób, że mógł się zapoznać z jego treścią, ale termin do złożenia odwołania od wypowiedzenia biegnie od doręczenia pisma wypowiadającego umowę o pracę. Wbrew odmiennemu poglądowi Sądu drugiej instancji, prezydent miasta nie jest pracodawcą dla sekretarza miasta. Nie ma on kompetencji do składania we własnym imieniu oświadczeń woli i dokonywania czynności prawnych z zakresu stosunku pracy w odniesieniu do członków zarządu miasta, niezależnie od podstawy ich zatrudnienia. Prezydent organizuje prace zarządu, kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje ją na zewnątrz. W ramach tych organizacyjno-wykonawczo - reprezentacyjnych zadań mieści się, wynikający z art. 42 ust. 3 statutu Gminy Miejs- kiej N.S., obowiązek przekazania Sekretarzowi Miasta uchwały Rady Miasta o od- wołaniu ze stanowiska. Takie przekazanie uchwały, a w istocie doręczenie zawiado- mienia o uchwale z jej odpisem, nie jest złożeniem oświadczenia woli w imieniu Rady 6 Miasta. Jest zawiadomieniem, czynnością faktyczną. Nie zastępuje uchwały o od- wołaniu - czynności należącej do wyłącznej kompetencji Rady. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39313 KPC, orzekł jak w sentencji. ========================================