I PKN 434/98

Wyrok z dnia 10 listopada 1998 r. I PKN 434/98 1. Ocena zasadności wypowiedzenia umowy o pracę powinna być doko- nywana przez sąd w granicach przyczyn podanych pracownikowi przez praco- dawcę (art. 30 § 4 KP). 2. Brak współpracy między pracodawcą i pracownikiem, wskazany jako jedyna przyczyna wypowiedzenia nieuzasadnia wypowiedzenia umowy o pracę, jeżeli stan taki nie obciąża pracownika a wyłącznie pracodawcę. 3. Udzielenie pracownikowi urlopu w okresie wypowiedzenia uzależnione jest od jego zgody. Przewodniczący: SSN Walerian Sanetra (sprawozdawca), Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Jadwiga Skibińska-Adamowicz. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 1998 r. sprawy z po- wództwa Czesława K. przeciwko Polskiemu Stowarzyszeniu na Rzecz Osób z Upoś- ledzeniem Umysłowym w Z. o odszkodowanie, ekwiwalent za urlop wypoczynkowy i inne, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 26 marca 1998 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie w części dotyczącej odszkodowania w kwocie 4.200 zł oraz ekwiwalentu za nie wyko- rzystany urlop wypoczynkowy w kwocie 2.305,80 zł (oddalającej powództwo) i pozos- tawił temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e W imieniu powoda Czesława K. wniesiona została kasacja od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 26 marca 1998 r. [...]. Wyrokiem tym zmieniony został wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Zamościu [...]. W pkt I, w części dotyczącej odszkodowania w kwocie 4.200 zł oraz 2 ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop wypoczynkowy w kwocie 2.305,80 zł, wyrok ten został zmieniony i powództwo w tym zakresie oddalone. Natomiast w pozostałym zakresie (dotyczącym nagrody z zakładowego funduszu nagród) wyrok Sądu Pracy został uchylony, a sprawa przekazana temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Kasacją zaskarżony został wyrok Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w części oddalającej powództwo. Z ustaleń Sądu Pracy wynika, że Czesław K. został zatrud- niony na stanowisku dyrektora Ośrodka Rehabilitacyjno-Wychowawczego od dnia 10 marca 1993 r. W dniu 26 maja 1997 r. otrzymał pismo wypowiadające mu umowę o pracę ze skutkiem jej rozwiązania na dzień 31 sierpnia 1997 r. Pismo zawierało szereg zarzutów dotyczących wykonywanych obowiązków na zajmowanym stanowis- ku. Wypowiedzenie umowy było poprzedzone pismem powoda kwestionującym pra- widłowość wprowadzenia regulaminu wynagradzania oraz pismem, w którym wyrażał zamiar rozwiązania umowy na mocy porozumienia stron w związku z przejściem na rentę z dniem 31 października z tym, że w piśmie tym prosił o udzielenie urlopu, wy- płacenie nagrody z zakładowego funduszu nagród, nagrody jubileuszowej i odprawy rentowej. Jeden z zarzutów stawianych powodowi wiązał się z funkcjonowaniem zespołu Pedagogiczno-Rehabilitacyjnego. Zespół taki został powołany przez powoda i prowadził działalność początkowo na regularnie odbywanych spotkaniach, a potem w formie konsultacji. Przez pewien czas w 1996 r. funkcjonowanie zespołu zostało zawieszone wobec braku psychologa i rehabilitanta. Ze względu na brak środków finansowych ośrodek zaniechał zatrudnienia rehabilitanta. Na prośbę powoda przez pewien czas wykonywał on pracę społecznie. W skład zespołu reahabilitacyjno-pe- dagogicznego wchodzili: logopeda, psycholog, rehabilitant ruchowy, pedagog, neu- rolog, pediatra. Początkowo były to wspólne spotkania. Następnie od tego odstąpio- no, gdyż kilka osób pracowało w niepełnym wymiarze czasu pracy (1/2 etatu) i trudno było ustalić godziny spotkań. Dlatego też konkretne sprawy omawiane były odrębnie z poszczególnymi członkami zespołu jako wymiana danych i ocen. W ten sposób był opracowany indywidualny program terapeutyczny dla każdego dziecka. Zdaniem powoda nie istniał wymóg, aby praca zespołu odbywała się w formie wspólnych posiedzeń, a przy tym byłaby to strata czasu. Bardziej przydatna była forma konsultacji i przekazywania danych oraz ich ujęcia w indywidualnych programach terapeutycznych. Wobec przyjętej formy pracy zespołu polegającej na indywi- dualnych konsultacjach i milczącej akceptacji tej formy przez zarząd, brak było za- sadności informowania zarządu o pracach zespołu. Sąd Pracy uznając zasadność 3 powództwa w części dotyczącej nagrody z zakładowego funduszu nagród za 1996 r., na podstawie § 8 pkt 3 regulaminu obowiązującego u strony pozwanej zasądził na rzecz powoda należną kwotę z odsetkami od daty wymagalności, tj. daty wypłaty na- gród członkom kierownictwa. Strona pozwana w zasadzie nie negowała prawa powoda do ekwiwalentu za 42 dni urlopu wypoczynkowego. W dniu 21 maja 1997 r. powód złożył wniosek o udzielenie urlopu. Wniosek ten nie został jednak zaakceptowany, a powód nie otrzymał karty urlopowej. Mimo zapewnienia w piśmie wypowiadającym umowę o udzieleniu urlopu, urlop powodowi nie został udzielony. Stąd też na podstawie art. 171 pkt 1 KP Sąd Pracy zasądził na rzecz powoda ekwiwalent z odsetkami od daty rozwiązania umowy. Sąd ten zasądził również odszkodowanie z mocy art. 45 § 1 KP w związku z art. 471 KP w wysokości trzymiesięcznego wynagrodzenia z odsetkami od dnia orzeczenia. Zasądzając odszkodowanie Sąd Pracy uznał, że zarzuty stawia- ne powodowi nie znalazły potwierdzenia w materiale dowodowym sprawy i nie mogły stanowić podstawy dokonanego wypowiedzenia. Przed wręczeniem wypowiedzenia istniały nieporozumienia między Zarządem Koła Polskiego Stowarzyszenia na rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym w Z., a powodem, czego dowodem była decyzja o pozbawieniu go nagrody z zakładowego funduszu nagród, oświadczenie powoda o uchyleniu się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli w sprawie nowych warunków płacowych wprowadzonych regulaminem, oraz posiedzenie Zarządu z udziałem powoda, które odbyło się 20 maja 1997 r. Na tym posiedzeniu powód stwierdził, że nie układa się współpraca i przedstawił swoje warunki odejścia z pracy. W dniu 22 maja 1997 r., powód złożył pismo w sprawie rozwiązania umowy o pracę z dniem 31 października 1997 r. z prośbą o wypłatę świadczeń pieniężnych. Dnia 26 maja 1997 r. otrzymał wypowiedzenie umowy o pracę. W piśmie wypowiadającym umowę o pracę, oprócz zarzutów, które powołał pracodawca, odmawiając powodowi wypłaty nagrody z zakładowego funduszu nagród za 1996 r., stawiane były także inne, a mianowicie: 1. niesporządzanie planu pracy ośrodka, nieskładanie sprawoz- dań z pracy tej placówki; 2. brak współpracy z Zarządem Koła i brak „pozytywnych akcentów” w realizacji zadań regulaminowych i statutowych. Wiceprzewodniczący Zarządu Koła przyznał, że nie ma dokładnych ustaleń terminów ani okresów, za które mają być sporządzane plany i sprawozdania. Powód przez okres 4 miesięcy po zakończeniu roku przebywał na zwolnieniach lekarskich. Zarząd nie wyznaczył po- wodowi żadnych terminów do złożenia planu i sprawozdania, a (według powoda) 4 corocznie w latach poprzednich odbywało się posiedzenie Zarządu, na które był za- praszany i przedstawiał sprawozdanie oraz plan na rok następny. Takie posiedzenie nie odbyło się w 1997 r. Pozostałe zarzuty nie zostały dokładnie sprecyzowane. Według Sądu Pracy brak współpracy, jeżeli ma stanowić zarzut, musi jednocześnie określać winę powo- da. Wprawdzie współpraca w ostatnim czasie nie układała się, ale strona pozwana nie udowodniła w tym względzie winy powoda. Ponadto zupełnie niezasadny jest zarzut braku „pozytywnych efektów w realizacji zadań”. Zdaniem powoda (nie zak- westionowanym przez stronę pozwaną) poprawa nastąpiła w wyposażeniu placówki. Ośrodek był kontrolowany przez pracownika Zarządu Głównego Stowarzyszenia, a wydane zalecenia nie zostały wykonane, bowiem (według oświadczenia powoda) zalecenia otrzymał dopiero w kwietniu 1997 r. i nie zdążył z ich realizacją z uwagi na wypowiedzenie mu umowy (w miesiącu maju). Rozpoznając apelację strony pozwanej Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w szczególności uznał, że trafne jest jej stanowisko, iż wypowiedzenie przez praco- dawcę umowy o pracę na czas nie określony powinno być oceniane w płaszczyźnie stwierdzenia, że jest to zwykły sposób rozwiązania umowy o pracę. Jednocześnie podkreślił okoliczność, że powód zatrudniony był na stanowisku Kierownika Ośrodka Rehabilitacyjno-Wychowawczego prowadzonego przez Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Upośledzeniem Umysłowym - Koło w Z., co łączy się ze stwierdze- niem, iż inne są kryteria oceny uzasadnienia wypowiedzenia powodowi umowy o pracę osobie na stanowisku kierowniczym, niż w przypadku tzw. pracowników sze- regowych. W przypadku stanowiska powoda niezwykle istotną kwestią jest lojalność, zaufanie i zgodna współpraca kierownika z Zarządem Koła. Stąd też stan rzeczy, w którym tej lojalności, zaufania i współpracy brakuje, jest ze wszech miar niepożąda- ny, a w związku z tym do pewnego stopnia nawet na plan dalszy musi zejść to, czy stan ten i w jakim stopniu został wywołany przez kierownika zakładu pracy. Według Sądu drugiej instancji „Sąd Rejonowy oceniając zgromadzony materiał dowodowy w tym zeznania powoda ustalił, że pomiędzy Czesławem K. a Zarządem Koła nie było współpracy. W ostatnim etapie zatrudnienia Czesław K. przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, co dezorganizowało pracę placówki. Postępowanie powoda było sprzeczne z zaleceniami Zarządu Głównego. W tym stanie uznać należy, że Sąd pierwszej instancji ustalając stan faktyczny sprawy przekroczył granice swobod- nej oceny dowodów”. 5 Według Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zgromadzony przez Sąd pierwszej instancji materiał dowodowy nakazuje stwierdzić, że wypowiedzenie Czes- ławowi K. umowy o pracę było merytorycznie uzasadnione. Z uwagi na to zmienił on wyrok Sądu Pracy i oddalił powództwo w zakresie odszkodowania. Za nieprawidłowe uznał także rozstrzygnięcie w zakresie ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop wypo- czynkowy. „Dowolne są ustalenia Sądu I instancji, że strona pozwana uznawała roszczenie w tym zakresie. Rozważając możliwość ugodowego załatwienia sporu pozwany zakład pracy gotów był warunkowo wypłacić powodowi ekwiwalent za urlop. Fakt, że w oświadczeniu o wypowiedzeniu zobowiązano powoda do wykorzystania urlopu wypoczynkowego oraz że z uwagi na specyfikę działania placówki wszyscy pracownicy w lipcu wykorzystywali urlopy wypoczynkowe, świadczy, co podnosi w apelacji pozwany, że Czesław K. wykorzystał zaległy i bieżący urlop wypoczynkowy”. W kasacji zaskarżonemu wyrokowi postawiony został zarzut naruszenia: 1. art. 45 § 1 KP „przez przyjęcie, że wypowiedzenie umowy o pracę było uzasadnione”, 2. art. 171 § 1 pkt 1 KP „przez przyjęcie, że urlop wypoczynkowy był wykorzystany”, 3. art. 233 § 1 KPC „przez przekroczenie granic oceny dowodów”, 4. art. 328 § 2 KPC „przez nie odniesienie się do całości materiału dowodowego zebranego w sprawie”, 5. art. 378 § 1 KPC „przez orzeczenie ponad granicami wniosków apelacji”, 6. art. 382 KPC „przez przyjęcie podstawy orzekania na podstawie materiału dowodowego, który nie był zebrany w I instancji”. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 30 § 4 KP w oświadczeniu pracodawcy o wypowiedzeniu umowy o pracę na czas nie określony powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie tej umowy. Oznacza to, iż ocena zasadności wypowiedzenia umowy o pracę musi być dokonywana w granicach wyni- kających z zastosowania art. 30 § 4 KP (podanych pracownikowi przyczyn), w prze- ciwnym razie przepis ten byłby w istocie pozbawiony normatywnego znaczenia. Strona pozwana jako przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę powodowi wykazała: nieprzestrzeganie planu pracy ośrodka, niepowołanie Zespołu Pedagogiczno-Reha- bilitacyjnego, nieinformowanie o posiedzeniach Zespołu, brak współpracy z Zarzą- dem Koła, brak pozytywnych efektów w realizacji zadań regulaminowych i statuto- wych. Z ustaleń dokonanych przez Sąd pierwszej instancji wynika, iż zarzuty te są 6 nietrafne, gdyż w części są zbyt ogólnikowe, częściowo zaś są chybione, a to dlate- go, że w określonej sytuacji trudno było wymagać od powoda wskazanych zachowań (w istocie nie miał on powinności dokonywania określonych czynności) - jak to jest w odniesieniu do sporządzania planu pracy ośrodka, powołania Zespołu Pedagogicz- no-Rehabilitacyjnego, informowania o jego posiedzeniach - zachodziła konieczność uwzględnienia w ocenie dodatkowego elementu, a mianowicie, czy powodowi można przypisać winę (w związku z zarzutem braku współpracy z Zarządem Koła), inne zaś zarzuty nie odpowiadają faktom, jak to jest w przypadku twierdzenia o braku pozy- tywnych efektów w realizacji zadań regulaminowych i statutowych. Sąd drugiej ins- tancji zasadniczo podzielił te ustalenia - w uzasadnieniu wyroku ich bowiem nie zde- zawuował - uznał jednakże, że między powodem a Zarządem Koła nie było współ- pracy, w ostatnim okresie powód przebywał na długotrwałym zwolnieniu lekarskim, co dezorganizowało pracę placówki, a ponadto jego postępowanie było sprzeczne z zaleceniami Zarządu Głównego. Jednocześnie Sąd ten zarzucił Sądowi Pracy, iż przekroczył on granice swobodnej oceny dowodów. Zarzut ten nie został jednakże bliżej uzasadniony i wobec tego jest gołosłowny. Sąd pierwszej instancji nie zajmo- wał się bliżej sprawą nieobecności powoda w pracy z powodu jego choroby, gdyż okoliczność ta nie była wskazywana jako przyczyna wypowiedzenia mu umowy o pracę. Gdy idzie o kwestię braku realizacji przez powoda zaleceń Zarządu Głównego Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, iż powód z przyczyn tłumaczących go (wypowie- dziano mu umowę o pracę) nie mógł ich wykonać, a ponadto uchybienie to - jeżeli przyjąć, że istniało - nie zostało wskazane jako przyczyna wypowiedzenia umowy o pracę. Sąd drugiej instancji nie wyjaśnił przy tym w tym punkcie dlaczego odrzuca ustalenie dokonane przez Sąd Pracy, a mianowicie, iż bezpodstawny jest zarzut braku wykonania przez powoda zaleceń Zarządu Głównego. W zakresie ustalenia braku współpracy między powodem, a Zarządem Koła nie ma rozbieżności między Sądem pierwszej i drugiej instancji w tym znaczeniu, iż oba Sądy przyjmując, że w okresie poprzedzającym wypowiedzenie współpracy tej nie było. Różnica sprowadza się jedynie do tego, iż Sąd Pracy uznaje za istotną okoliczność braku winy powoda w zerwaniu współpracy z Zarządem Koła, natomiast Sąd drugiej instancji uznaje to za nieistotne. Nie jest to jednakże kwestia dotycząca ustaleń faktycznych lecz zagad- nienie różnic w ocenie prawnej ustalonych faktów. Stąd też postawiony wyrokowi Sądu Pracy zarzut naruszenia art. 233 § 1 KPC jest merytorycznie bezzasadny, a ponadto oparty został na rozumowaniu, które jest wewnętrznie częściowo sprzeczne. 7 Z uwagi na treść oświadczenia o wypowiedzeniu umowy o pracę dowody i ich ocena dokonywane przez Sąd pierwszej instancji nie musiały dotyczyć nieobecności powo- da w pracy z powodu choroby, ani też sprawy zaleceń Zarządu Głównego, natomiast różnice odnoszące się do braku współpracy wynikają z odmienności oceny prawnej, a więc choć wyrokowi Sądu Pracy postawiony został zarzut naruszenia prawa pro- cesowego (art. 233 § 1 KPC), to w gruncie rzeczy dotyczy on kwestii materialno- prawnej, a mianowicie oceny prawnej braku współpracy powoda z Zarządem Koła, a konkretnie tego czy brak takiej współpracy stanowić może uzasadnienie wypowie- dzenia w rozumieniu art. 30 § 4 i 45 § 1 KP. Z uzasadnienia wyroku zaskarżonego kasacją wynika, że Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w istocie nie dokonywał ustaleń dotyczących choroby powoda oraz braku realizacji zaleceń Zarządu Głów- nego, gdyż za takie nie może być uznane ograniczenie się do stwierdzenia, że po- wód przebywał na długotrwałym zwolnieniu, co dezorganizowało pracę, a jego pos- tępowanie było sprzeczne z zaleceniami Zarządu Głównego. Stąd też zasadny jest zarzut, iż w sprawie doszło do naruszenia przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecz- nych art. 233 § 1 KPC. Z uwagi na treść wypowiedzenia umowy o pracę oraz brzmienie art. 30 § 4 KP w związku z art. 45 § 1 KP brak jest przy tym podstaw do badania i oceniania w płaszczyźnie zasadności wypowiedzenia powodowi umowy o pracę, wskazanych przez Sąd drugiej instancji zarzutów dotyczących długotrwałej nieobecności powoda w pracy oraz sprzeczności jego postępowania z zaleceniami Zarządu Głównego. Do rozważenia natomiast pozostaje zarzut braku współpracy jako jedyna - na tle przyjętych ustaleń Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i przy pominięciu dwu pozostałych, wskazanych wyżej zarzutów - przyczyna uzasadniająca wypowiedzenie umowy o pracę powodowi. Zgodzić należy się w tym zakresie z Są- dem drugiej instancji, iż brak winy po stronie pracownika nie przekreśla w sposób automatyczny zasadności zarzutu odwołującego się do tej okoliczności, jako uza- sadniającego wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi. Istotne jest także to, czy pracownik zajmuje stanowisko kierownicze, czy też szeregowe. Nie oznacza to wszakże, że przy ustalaniu zasadności zarzutu braku współpracy pracownika z pra- codawcą bez znaczenia są okoliczności i źródła jej braku, czy też okoliczności i przyczyny powstania sytuacji konfliktowej. Kwestia ta nie stała się w ogóle przed- miotem analizy ze strony Sądu drugiej instancji i w związku z tym będzie wymagała bliższych ustaleń w toku ponownego rozpoznawania sprawy przez Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. W szczególności trudno uznać za dostateczną przyczynę 8 wypowiedzenia umowy o pracę przypadek braku współpracy między pracownikiem i pracodawcą, jeżeli brak ten wyraźnie obciąża pracodawcę, a nie pracownika. Istotny jest przy tym także stopień braku współpracy, a zwłaszcza, czy przeradza się on w konflikt, czy też ma łagodniejszy charakter. W sytuacji, w której nie wchodzi w rachubę ani brak lojalności ze strony pracownika względem pracodawcy, ani brak utraty jego zaufania do niego, a brakuje jedynie między nimi współpracy, zasadniczo należy uważać, że nie uzasadnia to wypowiedzenia umowy o pracę jeżeli stan taki nie obciąża pracownika, a brak współpracy jest jedyną podawaną przez pracodawcę lub możliwą do uwzględnienia z uwagi na brzmienie art. 30 § 4 KP, przyczyną wypo- wiedzenia umowy o pracę. W każdym razie ograniczenie się jedynie do stwierdzenia, że wystarczającą przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę jest brak współpracy bez rozważenia jego okoliczności, przyczyn i konsekwencji, nie jest trafne. Zarzut braku współpracy wymaga tym samym także konkretyzacji. W tym też znaczeniu zasadny jest zarzut kasacji naruszenia art. 45 § 1 KP, gdyż bez dokonania dodatkowych ustaleń faktycznych (w tym weryfikacji ustaleń Sądu Pracy dotyczących winy powoda), brak było podstaw do rezygnacji - jak uczynił to Sąd drugiej instancji - z jego zastosowania w sprawie. Zasadne są również zarzuty kasacji dotyczące rozstrzygnięcia w kwestii ekwiwalentu za nie wykorzystany urlop. Sąd Pracy ustalił, że powód nie wykorzystał należnego mu urlopu, zaś Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przyjął, że w okre- sie wypowiedzenia wykorzystał on nie tylko zaległy, ale i bieżący urlop wypoczynko- wy. Sąd drugiej instancji nie wyjaśnił, dlaczego nie podziela stanowiska Sądu Pracy w tej materii oraz które twierdzenia tego Sądu w tej sprawie są nieprawdziwe i dla- czego. Korzystanie przez pracownika z urlopu jest głównie kwestią faktów i w związku z tym w tej płaszczyźnie powinno być ono niejako w pierwszej kolejności ustalane. Ustalenia takiego, tj. czy powód faktycznie korzystał z urlopu, brakuje jed- nakże w uzasadnieniu wyroku zaskarżonego kasacją. Termin udzielania urlopów wynika z planu urlopów (art. 163 KP). W pewnych przypadkach możliwe jest jego przesunięcie (art. 164 KP), w innych zaś stanowi ono obowiązek pracodawcy (art. 165 KP, art. 166 KP). Istnieje także obowiązek udzielenia urlopu, który nie został wykorzystany w danym roku kalendarzowym (art. 168 KP). Uchylony został nato- miast art. 170 KP, który poprzednio przewidywał, że w razie wypowiedzenia stosunku pracy przez zakład pracy urlop przysługujący za rok kalendarzowy, w którym nastąpi rozwiązanie stosunku pracy, powinien być wykorzystany w okresie wypowiedzenia, 9 jeżeli okres ten wynosi co najmniej 3 miesiące. Jeżeli stosunek pracy wypowiada pracownik, urlop ten powinien być wykorzystany w okresie wypowiedzenia, choćby okres wypowiedzenia był krótszy niż 3 miesiące. Skreślenie art. 170 KP w szczegól- ności oznacza, iż ustawodawca nawiązał do myśli, że urlop wypoczynkowy ma słu- żyć głównie wypoczynkowi i w związku z tym nie powinien być zakłócany między in- nymi przez troskę jaką dla pracownika może stanowić poszukiwanie pracy w następstwie wypowiedzenia mu umowy o pracę. Jego udzielanie w okresie wypo- wiedzenia nie łączy się już z obowiązkiem pracownika korzystania z niego w tym czasie. Decyzja w tej sprawie została pozostawiona pracownikowi (i oczywiście pra- codawcy, który udziela urlopu; pracownik sam sobie nie może bowiem udzielić urlopu). Według stwierdzenia uzasadnienia wyroku zaskarżonego kasacją powoda zobowiązano do wykorzystania urlopu wypoczynkowego. By jednakże przyjąć, że z urlopu takiego on skorzystał jest to za mało. Potrzebne byłoby tu jeszcze ustalenie, że na korzystanie z tego urlopu w tym czasie wyraził on zgodę. Sprawą, która wy- maga więc wyjaśnienia jest to, czy na tle rozważanego stanu faktycznego można przyjąć, iż zgoda taka przez powoda - bezpośrednio albo pośrednio - została wyra- żona. Z powyższych względów na podstawie art. 39313 § 1 KPC. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. ========================================