I PKN 349/97

Wyrok z dnia 17 listopada 1997 r. I PKN 349/97 1. Czternastodniowy termin na podjęcie zatrudnienia po zakończeniu pracy za granicą (§ 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług zwią- zanych z eksportem, jednolity tekst: Dz.U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 ze zm.) jest zachowany wówczas, jeżeli pracownik powrócił do pracy w tym terminie, liczo- nym od zakończenia urlopu bezpłatnego przedłużonego o okres nie udzielo- nego czasu wolnego od pracy (§ 10 ust. 4 tego rozporządzenia). 2. Zmiana warunków pracy i płacy może nastąpić w wyniku porozumie- nia stron, do którego dochodzi w wyniku zaakceptowania przez pracownika pisemnej propozycji pracodawcy podjęcia pracy na innym stanowisku z innym wynagrodzeniem. Przewodniczący SSN: Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca), Sędziowie SN: Józef Iwulski, Maria Mańkowska. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 1997 r. sprawy z po- wództwa Mariana B. przeciwko [...] Spółce Węglowej SA Kopalni Węgla Kamiennego "Z." w J.Z. o zapłatę, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego- Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 3 kwietnia 1997 r. [...] o d d a l i ł kasację. U z a s a d n i e n i e Marian B. domagał się w pozwie z 26 kwietnia 1996 r. zasądzenia od Kopalni Węgla Kamiennego "Z." w J.Z. kwoty 9920 zł tytułem wynagrodzenia twierdząc, że po zakończeniu pracy za granicą został wbrew prawu zatrudniony na innym niż przed wyjazdem stanowisku i otrzymywał w związku z tym niższe niż powinien zarobki. - 2 - Następnie powód rozszerzył powództwo o wyrównanie wysokości nagrody ju- bileuszowej i odprawy emerytalnej. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Jastrzębiu Zdroju wyrokiem z dnia 29 listopada 1996 r. zasądził od [...] Spółki Węglowej SA Kopalni Węgla Kamiennego "Z." w J.Z. na rzecz powoda kwotę 8652,25 zł z odsetkami i oddalił powództwo w pozostałej części. Sąd ten ustalił, że powód pracował w pozwanej Kopalni od 29 października 1980 r. do 5 marca 1989 r., ostatnio na stanowisku sztygara oddziałowego. Od 6 marca 1989 r. do 7 maja 1990 r. przebywał na urlopie w związku z pracą za granicą. W § 4 umowy o pracę za granicą zawartej między powodem a Przedsiębiorstwem Eksportu i Importu "K." w K. zamieszczono postanowienie, w myśl którego pracow- nik, który zakończył pracę za granicą będzie zatrudniony przez macierzysty zakład pracy na takim samym stanowisku lub stanowisku równorzędnym pod względem ro- dzaju pracy oraz osobistego zaszeregowania posiadanego przed skierowaniem do pracy za granicą, jeżeli podejmie zatrudnienie w ciągu 14 dni od dnia zakończenia pracy za granicą, a w razie niezdolności do pracy z powodu choroby i odosobnienia w związku z chorobą zakaźną lub z innych ważnych przyczyn niezależnych od pra- cownika, bezzwłocznie po ustaniu tych przyczyn. Powód po powrocie z zagranicy nie został zatrudniony na stanowisku sztygara oddziałowego lecz na stanowisku sztygara zmianowego, na którym pracował od 8 maja 1990 r. do 16 marca 1996 r. - tj. do przejścia na emeryturę. Sąd zasądził kwotę stanowiącą różnicę między zarobkami powoda a średnimi zarobkami trzech sztygarów oddziałowych w okresie nie przedawnionym (1 maja 1993 r. - 16 maja 1996 r.), Sąd Rejonowy powołał się na § 3 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eks- portowego i usług związanych z eksportem. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach - Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku rozpoznawał apelacje obu stron od omówionego wyroku i wyrokiem z dnia 3 kwietnia 1997 r. oddalił apelację powoda oraz na skutek apelacji pozwanej zmienił wyrok Sądu I instancji i powództwo oddalił. Sąd Woje- - 3 - wódzki - po przeprowadzeniu dowodu z przesłuchania powoda - ustalił, że powód zakończył pracę za granicą 31 marca 1990 r., a o ponowne przyjęcie do pracy zwró- cił się dopiero pismem z 4 maja 1990 r., a więc po upływie dłuższego niż 14 dni okresu od zakończenia pracy za granicą. Przekroczenie tego terminu, wynikającego zarówno z § 4 zawartej przez powoda umowy o pracę za granicą, jak i z § 3 ust. 4 powołanego przez Sąd Rejonowy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. skutkuje bezzasadność powództwa. Sąd uznał, że bez znaczenia dla tej oceny jest korzystanie przez powoda po powrocie z zagranicy z tzw. urlopu dewizo- wego, a następnie z urlopu wypoczynkowego. Sąd Wojewódzki podniósł też, że powód podejmując pracę na stanowisku sztygara zmianowego wyraził zgodę na nowe warunki pracy i płacy oraz nie zgłaszał roszczeń, aż do dnia przejścia na emeryturę. Kopalnia wypłacała powodowi wynagrodzenie należne na zajmowanym przez niego stanowisku, a zatem wypełniła zobowiązanie z art. 80 Kodeksu pracy. Powód wniósł kasację od omówionego wyroku podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego, a w szczególności § 4 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. przez przyjęcie, iż urlop bezpłatny nie jest wymieniony wśród przyczyn, które pozwalają na podjęcie pracy po powrocie z zagranicy z przekrocze- niem 14-dniowego terminu i nieuwzględnienie treści § 10 pkt 4 tego rozporządzenia. Powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do po- nownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Kasacja nie może być uwzględniona, aczkolwiek podniesiony w niej zarzut naruszenia prawa materialnego jest słuszny. Sąd Wojewódzki błędnie przyjął, że urlop bezpłatny udzielany pracownikowi w pozwanym zakładzie pracy nie uległ prze- dłużeniu o okres tzw. urlopu dewizowego, czyli nie udzielonego czasu wolnego od pracy w rozumieniu § 10 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem (jednolity tekst: Dz. U. z 1990 r. Nr 44, poz. 259 - poprzednio § 9 ust. 4). - 4 - Pogląd taki jest sprzeczny z tym przepisem, co słusznie podniesiono w kasacji. Ter- min powrotu powoda z zagranicy oraz wykorzystywania tzw. urlopu dewizowego wy- nika z zaświadczenia znajdującego się w aktach osobowych, na które powołał się Sąd Wojewódzki. Warunek podjęcia zatrudnienia w ciągu czternastu dni od zakoń- czenia pracy za granicą w rozumieniu § 4 pkt 4 wymienionego wyżej rozporządzenia (poprzednio § 3 pkt 4) jest zachowany wówczas, jeżeli pracownik powróci do pracy w tym terminie, liczonym od zakończenia urlopu bezpłatnego. Wyprowadzenie z treści tego przepisu obowiązku podjęcia zatrudnienia w okresie przedłużonego urlopu bezpłatnego musi być uznane za prowadzące do paradoksu i pozbawiające sensu normę z § 10 ust. 4. Pracownik nie ma przecież obowiązku pracy w okresie udzielo- nego mu przez pracodawcę urlopu bezpłatnego, nawet wówczas, jeżeli urlop ten ulega przedłużeniu nie w drodze czynności stron stosunku pracy, a z mocy prawa. Jedyna podstawa przytoczona w kasacji okazała się zatem słuszna, tym nie mniej nie może to skutkować jej uwzględnienia. Sąd Wojewódzki zaskarżone orzeczenie oparł bowiem na dwóch przesłan- kach. Jedna - przekroczenie terminu na podjęcie pracy - okazała się niesłuszna. Słusznie natomiast podniesiono, że powód podejmując pracę na stanowisku szty- gara zmianowego (podpisując przyjęcie do wiadomości "angażu" opiewającego na takie stanowisko i określającego wynagrodzenie) oraz wykonując tę pracę przez blisko sześć lat aż do przejścia na emeryturę w istocie rzeczy zgodził się na zmianę warunków pracy i płacy. Zmiana taka nie musi wynikać z tzw. wypowiedzenia zmie- niającego i może być dokonana w drodze porozumienia stron, do którego dochodzi przez zaakceptowanie przez pracownika propozycji pracodawcy. Pracownikowi nie akceptującemu propozycji służą określone środki prawne, z których powód nie sko- rzystał ani też w żaden inny sposób nie okazał braku zgody. To, że w razie nieprzy- jęcia propozycji powód mógłby stracić pracę jest oczywiste, tak jak i prawo praco- dawcy do rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem, który podjął pracę po urlopie bezpłatnym. Nie zmienia to jednak trafności oceny zachowania powoda dokonanej w zas- karżonym orzeczeniu, co prowadzi do konieczności oddalenia kasacji. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na mocy art. 393 12 KPC. - 5 - ========================================