II UKN 182/97

Orzeczenie procesowe
SN10 czerwca 1997·sentence
Ubezpieczenia społeczneInne
Podsumowanie AI

Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając kasację ubezpieczonej za zasadną. Spór dotyczył prawa do wcześniejszej emerytury i zaliczenia do stażu ubezpieczeniowego okresu pracy w rolniczym dziale specjalnym produkcji rolnej (uprawa pieczarek) w latach 1970–1977. ZUS i sądy niższych instancji odmówiły uwzględnienia tego okresu, wskazując na brak dokumentów potwierdzających prowadzenie działalności przez ubezpieczoną. SN stwierdził jednak, że sądy pominęły istotne dowody, w tym pisemne zeznania świadków potwierdzające pracę ubezpieczonej w tym dziale specjalnym. Podkreślono, że formalna rejestracja działu specjalnego na męża nie wyklucza skutków prawnych wobec obojga małżonków pozostających we wspólności majątkowej. SN wskazał też, że zgodnie z art. 5 ustawy z 17 grudnia 1991 r. należy uwzględniać zarówno okresy prowadzenia działu specjalnego, jak i pracy w nim przed 1 stycznia 1983 r. W konsekwencji ocena dowodów dokonana przez sądy niższych instancji była wadliwa.

Kluczowe kwestie prawne:
  • ·zaliczenie pracy w rolniczym dziale specjalnym do stażu emerytalnego
  • ·znaczenie zeznań świadków wobec braku dokumentacji urzędowej
  • ·skutki prawne prowadzenia działu specjalnego przez jednego z małżonków w ramach wspólności majątkowej
  • ·wykładnia art. 5 ustawy z 17 grudnia 1991 r. dotyczącej okresów uwzględnianych do emerytury
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Wyrok z dnia 10 czerwca 1997 r. II UKN 182/97 Prowadzenie w ramach ma e skiej wspólno ci maj tkowej rolniczego dzia u specjalnego, formalnie zarejestrowanego na jednego z ma onków, wy- wo uje wobec obojga ma onków skutki prawne wynikaj ce z prawa ubezpie- cze spo ecznych. Przewodnicz cy SSN: Maria Ma kowska, S dziowie SN: Zbigniew Myszka (sprawozdawca), Barbara Wagner. S d Najwy szy, po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 1997 r. sprawy z wniosku Zofii K. przeciwko Zak adowi Ubezpiecze Spo ecznych-Oddzia owi w Z.W. o eme- rytur , na skutek kasacji wnioskodawczyni od wyroku S du Apelacyjnego-S du Pracy i Ubezpiecze Spo ecznych w odzi z dnia 4 lutego 1997 r. [...] u c h y l i zaskar ony wyrok i spraw przekaza S dowi Apelacyjnemu-S - dowi Pracy i Ubezpiecze Spo ecznych w odzi do ponownego rozpoznania, pozosta- wiaj c temu S dowi rozstrzygni cie o kosztach post powania kasacyjnego. U z a s a d n i e n i e Zak ad Ubezpiecze Spo ecznych-Oddzia w Z.W. decyzj z dnia 13 grudnia 1995 r. odmówi Zofii K., urodzonej 27 stycznia 1940 r., prawa do wcze niejszej eme- rytury przyjmuj c, e nie legitymuje si 30 letnim sta em gdy udowodni a jedynie 25 lat 2 miesi ce i 5 dni sta u ubezpieczeniowego. Organ rentowy nie uwzgl dni ubez- pieczonej okresu prowadzenia dzia u specjalnego od grudnia 1970 r. do czerwca 1977 r., wskazuj c na nieudokumentowanie tej dzia alno ci. Odwo anie od tej decyzji oddali S d Wojewódzki-S d Pracy i Ubezpiecze Spo ecznych w odzi wyrokiem z dnia 4 pa dziernika 1996 r., przyjmuj c e ubezpie- czona nie przed o y a dokumentów potwierdzaj cych prowadzenie dzia u specjalne- go w spornym okresie, a przes uchana w charakterze wiadka Franciszka M. zezna a jedynie, e to m ubezpieczonej prowadzi dzia specjalny - pieczarkarni , co nie mia o automatycznego odniesienia do sytuacji prawnej ubezpieczonej S d Apelacyjny-S d Pracy i Ubezpiecze Spo ecznych w odzi oddali apela- cj ubezpieczonej i podzieli ustalenia faktyczne oraz ocen prawn S du pierwszej instancji. S d Apelacyjny przyj , e ubezpieczona nie udowodni a, e w spornym okresie prowadzi a rolniczy dzia specjalny, który zgodnie z zeznaniami wiadka Franciszki M., prowadzi jej m , a ubezpieczona w nim pracowa a. S d ten uzna , e takie zeznania nie stanowi y dostatecznego dowodu potwierdzaj cego fakt prowa- dzenia przez ubezpieczon w spornym okresie dzia alno ci rolniczej, od której op a- ca a podatek rolny. W kasacji ubezpieczona podtrzyma a zarzut naruszenia przepisów post po- wania, maj cych istotny wp yw na wynik sprawy (art. 393 1 pkt 2 KPC), przez pomi- ni cie lub b dn ocen zezna wiadka Franciszki M. - pracownicy ówczesnej Rady Narodowej w K. (miejscowo ci prowadzenia rolniczego dzia u specjalnego), która zez- na a, e ubezpieczona wraz z m em prowadzi a w spornym okresie rolniczy dzia specjalny, który wprawdzie formalnie by zarejestrowany na jej m a - op acaj cego podatek rolny, ale nie powinno podlega kwestii, e ubezpieczona wspó pracowa a w tym dziale specjalnym. Na rozprawie kasacyjnej pe nomocnik ubezpieczonej wskaza , e w aktach rentowych znajduj si notarialnie po wiadczone pisemne zeznania dwóch innych wiadków, którzy zeznali, e ubezpieczona w spornym okresie pracowa a w dziale specjalnym produkcji pieczarek. S d Najwy szy zwa y , co nast puje. Kasacja jest uzasadniona wobec niewyja nienia wszystkich istotnych okolicz- no ci sprawy w zakresie niezb dnym do prawid owej oceny zebranego w sprawie materia u, a w konsekwencji do prawid owego orzekania. Pe nomocnik ubezpieczo- nej, korzystaj c z uprawnienia do uzupe niaj cego przytaczania uzasadnienia podsta- wy kasacyjnej (art. 393 11 zdanie drugie KPC), trafnie wskaza , e S dy obu instancji bezpodstawnie pomin y przed o one w post powaniu rentowym pisemne zeznania dwóch innych wiadków, którzy potwierdzili prac ubezpieczonej w spornym okresie w rolniczym dziale specjalnym (uprawy pieczarek). W zaskar onej decyzji odmowa uwzgl dnienia spornego okresu do sta u emerytalnego ubezpieczonej nie wynika a z przekre lenia wiarygodno ci zezna tych wiadków, ale z braku jakichkolwiek dokumentów potwierdzaj cych prowadzenie tej dzia alno ci. Tymczasem w a nie z powodu braku dokumentacji z Urz du Miasta i Gminy w ., wynikaj cego z ograniczonego okresu przechowywania ksi g podatków i op at podatku gruntowego, ubezpieczona w sposób uprawniony wykazywa a sporny okres zeznaniami wiadków, których wiarygodno podlega a ocenie zarówno w pos- t powaniu rentowym, jak i w procedurze s dowej. Równocze nie prowadzenie rolniczego dzia u specjalnego i op acanie podatku rolnego przez m a ubezpieczonej zosta o potwierdzone w post powaniu s dowym. Prowadzenie - w ramach ma e skiej wspólno ci maj tkowej - rolniczego dzia u specjalnego, formalnie zarejestrowanego na jednego z ma onków, wywo uje skutki prawne wobec obojga ma onków. Ponadto wobec potwierdzenia w post powaniu s dowym faktu prowadzenia rolniczego dzia u specjalnego i op acania podatku rolne- go przez m a ubezpieczonej oraz pracy w tym dziale specjalnym ubezpieczonej - pogl d S du Apelacyjnego o braku mo liwo ci uwzgl dnienia ubezpieczonej spornego okresu do sta u emerytalnego jest bezpodstawny wobec regulacji art. 5 ustawy z dnia 17 grudnia 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Przepis ten nakazuje uwzgl dnia nie tylko przypadaj ce przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego (dzia u specjalnego produkcji rolnej w rozumieniu przepisów podatkowych), ale tak e przypadaj ce przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym (dziale specjalnym) - odpowiednio pkt 2 i 3 powo anej normy prawnej. Trafnie przy tym w kasacji zwrócono uwag , e ta sama przecie praca w dziale specjalnym zosta a uwzgl dniona do sta u emerytalnego ubezpieczonej ju po wprowadzeniu systemu rolniczego ubezpieczenia spo ecznego, tj. od 1 lipca 1977 r. Powy sze okoliczno ci podwa a y w istotny sposób trafno s dowej oceny niepe nego materia u dowodowego zebranego w sprawie (art. 233 ' 1 KPC), przeto S d Najwy szy orzek kasatoryjnie z mocy art. 393 13 ' 1 KPC. ========================================