II UZP 11/95

Uchwała z dnia 23 czerwca 1995 r. II UZP 11/95 Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska (sprawozdawca), Sędziowie SN: Maria Mańkowska, Maria Tyszel, Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Witolda Bryndy, w sprawie z wniosku Henryka C. przeciwko Komendzie Wojewódzkiej Policji w P.T. o zwiększenie świad- czenia emerytalnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 23 czerwca 1995 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Apelacyjny Wydział Pracy i Ubez- pieczeń Społecznych w Łodzi postanowieniem z dnia 28 lutego 1995 r., [...] - do rozs- trzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. Czy emerytowi policyjnemu przysługuje do emerytury policyjnej dodatek prze- widziany w art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 17 października 1991 r., o rewaloryzacji eme- rytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) ? p o d j ą ł następującą uchwałę: Jeżeli dotychczasowa wysokość świadczenia emerytalnego emeryta po- licjanta obejmowała dodatek przysługujący na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53), ustalenie na nowo wysokości pobieranego dotychczas świadczenia, dokonane na mocy art. 58 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zao- patrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214) nie może nastąpić z pominięciem tego dodatku. U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 1 czerwca 1994 r. Komenda Wojewódzka Policji w P.T. prze- liczyła Henrykowi C. świadczenie emerytalne na podstawie art. 58 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214). W odwołaniu wnioskodawca zakwestionował pominięcie dodatku z tytułu pod- wójnego ubezpieczenia, który miał przyznany w związku z opłacaniem składek na Fun- dusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników i który to dodatek pobierał w okresie poprzedzającym zaskarżoną decyzję. Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia 29 listopada 1994 r. oddalił odwołanie. Sąd ustalił, iż wnioskodawca pobiera emeryturę policyjną od 1986 r. W latach 1977-1988 opłacał składki na FUSR i z tego tytułu jego emerytura była odpowiednio zwiększona. Powołując się na art. 25 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. Sąd podkreślił, iż w przepisie tym wymieniono w sposób wyczerpujący rodzaje dodatków przysługujących do świadczeń emerytalno-rentowych. Wśród przewidzianych dodatków nie występuje dodatek z tytułu opłacanego ubezpieczenia rolniczego, co przesądza na niekorzyść żądanie wnioskodawcy. W rewizji wnioskodawca zarzucił naruszenie prawa materialnego i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie mu przedmiotowego dodatku do pobieranej emerytury. Sąd Apelacyjny uznał, iż w rozpoznawanej sprawie występuje zagadnienie prawne nasuwające istotne wątpliwości, wymagające rozstrzygnięcia przez Sąd Naj- wyższy w trybie art. 391 § 1 k.p.c. Treść tego zagadnienia została przytoczona w sen- tencji uchwały. W uzasadnieniu zagadnienia prawnego Sąd Apelacyjny wywiódł, między innymi, iż ustawa z dnia 18 lutego 1994 r. zawiera odmienną regulację prawną od uprzednio obowiązującej, zawartej w ustawie z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (Dz. U. z 1983 r., Nr 46, poz. 210 ze zm.) - w zakresie, między innymi, wysługi emerytalnej, a także wysokości świadczeń pieniężnych oraz przysługujących do emerytur i rent dodatków. W szczególności art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. wymienia rodzaje przysługujących do świadczeń emerytalno-rentowych dodatków i w ust. 6 stanowi, iż do emerytur i rent, poza dodatkami wymienionymi w ustawie, nie przysługują żadne inne dodatki, wzrosty, ani zwiększenia. Regulacja tego przepisu wskazuje, iż ustawa emerytalna policyjna w sposób wyczerpujący i kompleksowy normuje wysokość świadczeń emerytalno-rentowych oraz przysługujących dodatków i zwiększeń eme- rytom policyjnym i w związku z tym nie przysługują im dodatki ani zwiększenia nie wyni- kające z przedmiotowej ustawy. Możliwa jest jednakże inna argumentacja, a mianowicie, iż kwestia zwiększenia świadczenia emerytalno-rentowego z tytułu zbiegu okresu ubezpieczenia, nie jest objęta zakresem przedmiotowym art. 25 ustawy. Przy przyjęciu takiego poglądu - do świadczeń policyjnych miałby zastosowanie - poprzez art. 11 ustawy policyjnej - art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 104, poz. 450 ze zm.). Przepis ten przewiduje w przypadku zbiegu okresów opłacania składek z okresem innego ubezpieczenia, możliwość odpowiedniego zwiększenia świadczenia emerytalno-rentowego - za okres opłacania składek na ubezpieczenie rolnicze. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W sprawie niesporne jest, że wnioskodawca w latach 1977-1988 opłacał składki na Fundusz Emerytalny Rolników, a następnie Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników i od dnia 1 sierpnia 1990 r. otrzymywał z tego tytułu zwiększone świadczenie emerytalne. Opłacanie składek w tych latach - jak zasadnie podniósł Sąd Apelacyjny - było obowiązkowe. W rozpoznawanej sprawie należy mieć na uwadze, iż przedmiotem decyzji poz- wanego organu rentowego z dnia 1 czerwca 1994 r. nie jest przyznanie świadczenia emerytalno-rentowego na podstawie art. 1 i następnych ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji... na wniosek zgłoszony pod rządami tej ustawy, lecz przeliczenie - na podstawie art. 58 tejże ustawy - pobieranego dotychczas świadczenia. Świadczenie dotychczasowe, jak wynika z decyzji z dnia 23 maja 1991 r., obej- mowało świadczenie przyznane na podstawie ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Milicji Obywatelskiej oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 46, poz. 210), zwiększone "o 5,5% z tytułu opła- cania składek na FUSR za 11 lat", co doliczone do wskaźnika wysokości świadczenia, ustalając go na 105,5%. Wprawdzie w decyzji z dnia 23 maja 1991 r. nie powołano podstawy prawnej tego zwiększenia, należy jednak przyjąć, że zostało ono przyznane na podstawie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U. Nr 10, poz. 53). Przepis ten stanowi bowiem, że osobom, które w okresie pobierania emerytury lub renty na podstawie przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym lub o ubezpieczeniu społecznym podlegały ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, do pobieranych świadczeń przysługuje dodatek w wysokości po 0,5% podstawy wymiaru za każdy rok podlegania temu ubezpieczeniu. Dodatek ten z mocy art. 8 ust. 2 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r. o niektórych warunkach funkcjonowania ubezpieczenia społecznego rolników indywidual- nych i członków ich rodzin w 1990 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 90) zwiększony został o 0,5% (tj. do 1%) w przypadku przekazania gospodarstwa rolnego. Wskazuje to, że przepis art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. w roku 1990 obowiązywał. Jeżeli zaś chodzi o ustawę z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. Nr 7, poz. 24), to z mocy art. 99 tej ustawy uchylono przepis art. 10 ustawy z dnia 24 lutego 1990 r., natomiast nie uchylono art. 8 przewidującego prawo do dodatku za podwójne ubezpieczenie. Należy podkreślić, iż ani ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu spo- łecznym rolników, ani ustawa z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji, nie zawierają przepisu uchylającego wprost dotychczasowe przepisy regulujące prawo do dodatku z tytułu podwójnego ubezpieczenia. W piśmie procesowym z dnia 22 maja 1995 r. pełnomocnik pozwanego organu rentowego podał, iż powszechną praktyką stosowaną przez wszystkie policyjne organy rentowe było przyznawanie w oparciu o art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. do emerytur policyjnych dodatków związanych z opłacaniem składek na obowiązkowe ubezpieczenie z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego. Dodatki te przyznawano do dnia 26 maja 1994 r., tj. do dnia wejścia w życie ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji... Wejście w życie powołanej wyżej ustawy nałożyło na organ rentowy z mocy art. 58 obowiązek ustalenia na nowo z urzędu wysokości świadczeń osobom, którym w tej dacie przysługują emerytury i renty na podstawie przepisów dotychczasowych. Ustalenie to obwarowane zostało wymogami ustawowymi, sformułowanymi w 4 punktach, z których punkt 3 dotyczy sposobu przeliczenia dotychczasowej podstawy wymiaru świadczenia na stawki uposażenia obowiązujące w dniu wejścia ustawy w życie. Podany w pkt 3a, b, c sposób przeliczenia dotychczasowej podstawy wymiaru świadczenia nie nawiązuje do dodatku do świadczenia z tytułu opłacania składek na FUR oraz FUSR. W przepisie tym posłużono się pojęciem dodatku, ale nie w znaczeniu dodatku do emerytury lub renty, lecz dodatku wchodzącego w skład uposażenia. Nie może to jednak prowadzić do wniosku, że intencją ustawodawcy było poz- bawienie emerytów, którzy pobierali świadczenie wraz z dodatkiem z tytułu opłacania składek na FUR oraz FUSR, uprawnienia do tego dodatku przy przeliczeniu świadcze- nia, dokonywanego obecnie na podstawie art. 58. Przeciwko takiemu stanowisku przemawiają takie przesłanki, jak zasada po- wiązania wysokości świadczenia z okresami opłacania składek, a także utrwalona zasada ochrony praw słusznie nabytych. Dlatego, uwzględniając stan faktyczny ni- niejszej sprawy, Sąd Najwyższy podjął uchwałę o treści przytoczonej w sentencji. Podjęta uchwała jest zgodna ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Proku- ratora. Sąd Najwyższy zaznacza jednak, iż w obecnym stanie prawnym zwiększenie świadczeń emerytalno-rentowych z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społecz- ne rolników wynosi 1% najniższej emerytury za każdy rok opłacania składki. ========================================