II PRN 2/95

Wyrok z dnia 24 marca 1995 r. II PRN 2/95 Biegły powołany do zbadania prawidłowości przydzielenia pracownikowi odzieży ochronnej, nie jest uprawniony do oceny zeznań świadków w tym przed- miocie, gdyż ocena ta należy do sądu (art. 233 k.p.c.). Przewodniczący SSN: Stefania Szymańska, Sędzia SN: Maria Tyszel, Sędzia SA: Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Iwony Kaszczyszyn, po rozpoznaniu w dniu 24 marca 1995 r. sprawy z powództwa Zdzisława A. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego "N.-M." w S. o rentę uzupełniającą z tytułu choroby zawodowej, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy i Polityki Socjalnej [...] od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 grudnia 1993 r. [...] u c h y l i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego- -Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 3 czerwca 1993 r. [...] i sprawę przekazał temu Sądowi do ponownego rozpoznania. U z a s a d n i e n i e Powód Zdzisław A. dochodził zasądzenia od pozwanej Kopalni Węgla Kamien- nego "N.-M." w S. kwoty 50 mln zł z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwanej odpisu pozwu oraz renty uzupełniającej w wysokości po 800 tys. zł mie- sięcznie za okres od 15 stycznia 1990 r. do 30 września 1991 r., a po 2 mln. 368 tys. zł miesięcznie od 1 października 1991 r. [...]. W uzasadnieniu podał, że był pracownikiem pozwanej zatrudnionym pod ziemią jako górnik-podsadzkarz. Praca wykonywana była sprzecznie z przepisami bhp, w wilgoci, zaś zakład pracy nie dostarczał odzieży ochronnej bądź też dostarczał ją ale nieodpowiedniej jakości, co w konsekwencji doprowadziło do choroby powoda i przejścia na rentę inwalidzką po zaliczeniu go do III grupy inwalidów od 15 stycznia 1990 r. do 30 września 1991 r., a od 1 października 1991 r. do II grupy inwalidów. Przytoczone okoliczności uzasadniają przyznanie odszkodowania w wysokości 50 mln zł "po myśli art. 435 k.c. i art. 300 k.p." oraz renty wypadkowej w wysokości stanowiącej różnicę między możliwościami zarobkowymi powoda, gdyby był zdrowy a otrzymywaną rentą inwalidzką. Powód jako młody człowiek, urodził się bowiem 16 lipca 1958 r., stał się inwalidą całkowicie niezdolnym do pracy. W odpowiedzi na pozew, pozwana Kopalnia Węgla Kamiennego "N.-M." w S. wnosiła o oddalenie powództwa, zarzucając, że inwalidztwo powoda i jego niezdolność do pracy są wynikiem samoistnego schorzenia. Wbrew odmiennym twierdzeniom pozwu, pracodawca zapewniał należyte warunki pracy, w tym dostarczał ubrania robocze i ochronne, zaś styczność powoda z wodą nie była wynikiem braku odpo- wiednich warunków, ale "normalnym następstwem wykonywania obowiązków", za takie zaś następstwa pracodawca nie może ponosić odpowiedzialności. Wyrokiem z dnia 3 czerwca 1993 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpie- czeń Społecznych w Katowicach oddalił powództwo i nie obciążył powoda kosztami postępowania, stwierdzając w uzasadnieniu, z powołaniem się na opinię biegłego specjalisty chorób wewnętrznych, nefrologa i reumatologa, że stan zdrowia wniosko- dawcy jest wynikiem przebytej w dzieciństwie choroby Scheuermana, nie pozostaje więc w związku przyczynowym z warunkami pracy górnika-podsadzkarza. Rewizja powoda od tego wyroku, została oddalona przez Sąd Apelacyjny w Katowicach, wyrokiem z dnia 22 grudnia 1993 r. [...] przy podzieleniu stanowiska Sądu I instancji. Powyższy wyrok zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Pracy i Polityki Soc- jalnej i zarzucając rażące naruszenie art. 3 § 2 k.p.c. oraz naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej, wniósł - na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. - o uchylenie zas- karżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 3 czerwca 1993 r. i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Według rewidującego, Sąd nie stwierdził, czy powód faktycznie narażony był na długotrwałe przebywanie w wodzie bez należytego ubrania ochronnego, nie rozważając zeznań świadków, w których potwierdzili oni, że gumowe ubrania ochronne nie zawsze były kompletne i dobrej jakości, często zaś ich brakowało, powołując natomiast opinię biegłego, który kwestionował zeznania świadków oceniając w tym zakresie - co jest niedopuszczalne - materiał dowodowy. Istnieje nadto nie wyjaśniona sprzeczność między opinią biegłego specjalisty lekarza, a opiniami komisji lekarskich, które oceniały stan zdrowia powoda dla potrzeb postępowania o rentę inwalidzką. Komisje te uznały całkowitą niezdolność do pracy powoda wobec zmian zwyrodnieniowych stawów oraz kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego, zaś biegły sądowy stwierdził jedynie drobne zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz nerwicę. W tych warunkach wydany wyrok jest przedwczesny i jako taki narusza prawo oraz interes Rzeczypospolitej Polskiej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rewizja jest zasadna, zaś jej uwzględnienie powoduje uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku poprzedzającego i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódz- kiemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach do ponownego roz- poznania. Pogląd Sądu Apelacyjnego, iż Sąd I instancji przeprowadził należyte postę- powanie dowodowe, wyjaśniając w dostateczny sposób sporne okoliczności sprawy, nie może zostać podzielony. Rozpoznając sprawę, Sąd Wojewódzki dopuścił dowód z zeznań świadków dla ustalenia warunków pracy powoda, jednak zeznań tych właściwie nie ocenił i nie stwierdził, czy w toku zatrudnienia, powód jako górnik-podsadzkarz był długotrwale narażony na pracę w wilgoci bez należytego ubrania ochronnego. Tymczasem okoliczności powyższe, podnoszone w pozwie, potwierdzili w zeznaniach świadkowie, wskazując, że nie zawsze górnicy dysponowali właściwymi ubraniami ochronnymi przydzielanymi indywidualnie, korzystając z tzw. ubrań dyżurnych nie zawsze dobrej jakości i nie zawsze należycie przygotowanych do użycia. Opinia biegłego, który powołany został dla zbadania prawidłowości w przydzielaniu powodowi odzieży ochronnej, wykracza poza tezę dowodową, a oceniając zeznania świadków może być uznana za nieuprawnioną w tej części, skoro do oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego powołany jest Sąd orzekający, stosownie do przepisu art. 233 k.p.c. Niewyjaśniona została również sprawa schorzeń powoda i ich związku z warunkami pracy, gdy się weźmie pod uwagę akta rentowe Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. i ustalenia komisji lekarskich w przedmiocie stanu zdrowia powoda. Akta te nie zostały wykorzystane jako dowód, a w każdym razie Sąd nie ocenił, czy stan zdrowia powoda, w szczególności schorzenie reumatyczne, pozostaje w związku przyczynowym z warunkami pracy. Schorzenia: reumatyzm, artretyzm, lumbago i deformacja kręgosłupa, które powoływał powód, zostały potwierdzone orzeczeniem Obwodowej Komisji d/s Inwalidztwa i Zatrudnienia w S. z dnia 6 grudnia 1990 r., która rozpoznała u niego gościec zwyrodnieniowy stawów oraz zwyrodnienie kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego. Ten stan zdrowia doprowadził do uznania całkowitej niezdolności powoda do pracy i zaliczenia go ostatecznie do II grupy inwalidów. W tych warunkach, oparcie się przez Sąd orzekający tylko na opinii biegłego lekarza, który rozpoznał u powoda jedynie drobne zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa oraz nerwicę, wykluczając istnienie choroby reumatycznej oraz kwestionując zaliczenie go do grupy inwalidzkiej, musi być ocenione jako nie usunięta sprzeczność ustaleń sądu z zebranymi w sprawie dowodami, co czyni wydany wyrok przedwczesnym w rozumieniu art. 3 § 2 k.p.c. Zauważyć należy, że opinia biegłego sądowego lekarza specjalisty internisty i reumatologa nie zawiera - poza własną oceną stanu zdrowia powoda - ani ustosunkowania się do odmiennych w tej części ocen komisji lekarskich, ani uzasadnienia, co jest sprzeczne z art. 285 § 1 k.p.c. Wszystkie te okoliczności trafnie przywołuje skarżący, zaś ich podzielenie pro- wadzi do wniosku, że sprawa nie dojrzała jeszcze do merytorycznego rozstrzygnięcia. Rozpoznając sprawę ponownie, rzeczą Sądu Wojewódzkiego będzie uzupeł- nienie postępowania dowodowego przez zapoznanie się z dokumentacją lekarską, przeanalizowanie orzeczeń komisji lekarskich d/s inwalidztwa i zatrudnienia i dopusz- czenie, w razie potrzeby ponownego dowodu z opinii biegłego dla wyjaśnienia stanu zdrowia powoda i związku przyczynowego ewentualnie rozpoznanych schorzeń z wa- runkami pracy, o których zeznali świadkowie. Oddalenie powództwa, po uznaniu go za nieuzasadnione co do zasady, mimo nienależytego wyjaśnienia sprawy, nie tylko narusza rażąco prawo, ale i interes Rzeczy- pospolitej Polskiej, pozbawiając byłego pracownika, liczącego obecnie 37 lat i zaliczonego do II grupy inwalidów, świadczenia odszkodowawczego oraz renty uzu- pełniającej bez wyjaśnienia, czy spełnia on warunki do otrzymania dochodzonych świadczeń. Podobne stanowisko zawarł Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 lipca 1994 r., I PRN 26/94. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 422 § 2 k.p.c. orzeczono jak w sentencji. ========================================