III PZP 15/03

Wyrokiem z dnia 27 maja 2003 r. Sąd Rejonowy w Częstochowie-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił powództwo Jerzego O. przeciwko Sądowi Rejo- nowemu w C. o dopuszczenie do pracy i wynagrodzenie. Sąd Okręgowy w Częstochowie-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, roz- poznając apelację wniesioną przez powoda, uznał, iż rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyjaśnienia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, które posta- nowieniem z dnia 13 sierpnia 2003 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. Zagadnienie to sprowadza się do pytania, czy dopuszczalne jest cofnięcie przez sędziego oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu sędziego złożonego w trybie art. 68 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszech- nych. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd Okręgowy wskazał, iż zgodnie z treścią art. 68 § 1 u.s.p., stosunek służbowy sędziego rozwiązuje się z mocy prawa, jeżeli sędzia zrzekł się urzędu. Zrzeczenie się urzędu jest skuteczne po upływie trzech 3 miesięcy od dnia złożenia na ręce Ministra Sprawiedliwości oświadczenia, chyba że na wniosek sędziego Minister Sprawiedliwości określi inny termin. Sąd Okręgowy podniósł, iż według jednej z możliwych koncepcji, przyjętej przez Sąd pierwszej instancji w wyroku zaskarżonym apelacją, nie istnieje możliwość skutecznego odwołania przez sędziego oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu i to niezależnie od tego, czy odwołanie to następuje jeszcze w czasie trwania stosunku służbowego, czy też już po jego ustaniu. Zrzeczenie się urzędu sędziego jest bowiem czynnością jednostronną, niezawisłą, dyskrecjonalną, zmierzającą do wyzbycia się władzy sądowniczej. Ustawa Prawo o ustroju sądów powszechnych nie zawiera ure- gulowań dopuszczających cofnięcie zrzeczenia się urzędu. Zdaniem Sądu drugiej instancji można z tego wywnioskować, że ustawodawca nie przewidywał takiej moż- liwości uznając, iż zrzeczenie się urzędu sędziego jest aktem nieodwołalnym. Sta- nowisko ustawodawcy można uznać za stanowcze i zamierzone ze względu na pu- blicznoprawny charakter tej czynności. Z uwagi na taki właśnie - publicznoprawny - charakter zrzeczenia się przez sędziego urzędu, nie mogą do niego znaleźć zasto- sowania przepisy art. 60 i następnych Kodeksu cywilnego, dotyczące oświadczeń woli. Ponadto, skoro zrzeczenie się urzędu wywołuje skutek z mocy prawa - w po- staci rozwiązania stosunku służbowego, to sędzia po złożeniu oświadczenia w przedmiocie zrzeczenia się urzędu nie ma już żadnego wpływu na byt prawny swoje- go stosunku służbowego. Rozwiązanie tego stosunku jest prostą, nieuchronną kon- sekwencją tego oświadczenia. Zrzeczenie się urzędu ziszcza się w dacie złożenia przez sędziego stosownego oświadczenia i jedynie wystąpienie jego skutku zostaje przesunięte w czasie na okres trzech miesięcy lub inny określony przez sędziego. W ocenie Sądu Okręgowego należy jednak różnicować dopuszczalność cof- nięcia przez sędziego oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu w zależności od czasu, w jakim to cofnięcie następuje. Za niedopuszczalne i prawnie bezskuteczne należy uznać odwołanie oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu składane już po wystąpieniu skutku tego zrzeczenia, to jest po rozwiązaniu stosunku służbowego. Z tą datą ustaje bowiem władza sądownicza, podmiotowość korporacyjna oraz stosunek pracy sę- dziego. W takiej sytuacji konieczne jest więc ponowne wyczerpanie procedury po- wołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziowskim. Inaczej jednak należy oceniać odwołanie oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu sędziego złożone przed rozwiązaniem stosunku służbowego. Z treści art. 68 § 1 zdanie drugie u.s.p. wynika, że zrzeczenie się urzędu jest skuteczne po upływie 4 trzech miesięcy od dnia złożenia na ręce Ministra Sprawiedliwości oświadczenia, chyba że na wniosek sędziego Minister Sprawiedliwości określi inny termin. Z gra- matycznej wykładni tego przepisu można, zdaniem Sądu, wnioskować, że oświad- czenie sędziego o zrzeczeniu się urzędu staje się ostateczne i nieodwołalne, czyli właśnie „skuteczne", dopiero w dacie ustania stosunku służbowego. Oznacza to, że w okresie między datą złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu i datą jego skuteczności, sędzia jest swobodnym i jedynym dysponentem tego oświadczenia. Może je więc odwołać. Ponieważ oświadczenie o zrzeczeniu się urzędu ma charak- ter publicznoprawny i nie znajdują do niego zastosowania art. 60 i nast. k.c., to sku- teczność cofnięcia zrzeczenia się urzędu nie jest uzależniona od zgody innego pod- miotu. Minister Sprawiedliwości, na którego ręce jest składane zrzeczenie się urzędu, nie jest ani dysponentem tego oświadczenia, ani stroną stosunku służbowego sę- dziego i tym samym nie ma jakichkolwiek uprawnień władczych w zakresie trwałości tego stosunku, za wyjątkiem sytuacji, gdy na wniosek sędziego może ustalić inny niż trzymiesięczny termin rozwiązania stosunku służbowego. Odrębność i rozdział wła- dzy sądowniczej i wykonawczej zostały zagwarantowane w art. 10 i 173 Konstytucji RP. W ocenie Sądu Okręgowego, nie można w żadnym wypadku uzależniać sku- teczności oświadczenia sędziego o cofnięciu zrzeczenia się urzędu od zgody Mini- stra Sprawiedliwości. Oznaczałoby to naruszenie zasady trójpodziału władz przez uzależnienie wykonywania władzy sądowniczej od woli przedstawiciela władzy wy- konawczej. Sąd Okręgowy wyraził pogląd, że w odniesieniu do cofnięcia zrzeczenia się urzędu nie można stosować analogii do cofnięcia wypowiedzenia umowy o pracę, które jest uzależnione od zgody drugiej strony stosunku pracy. Kodeks pracy w art. 300 zawiera wprost odesłanie do przepisów Kodeksu cywilnego, w tym do uregulo- wań dotyczących oświadczeń woli. Takiego odesłania brak jest jednak w ustawie Prawo o ustroju sądów powszechnych, a ponadto Minister Sprawiedliwości nie jest pracodawcą sędziego, a jedynie "technicznym" adresatem jego oświadczenia o zrze- czeniu się urzędu. Zdaniem Sądu Okręgowego, przeciwko koncepcji dopuszczalności odwołania oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu sędziego, złożonego przed datą rozwiązania stosunku służbowego, nie przemawia argument, że zrzeczenie się urzędu sędziego zmierza do wyzbycia się władzy sądowniczej. Dopóki bowiem władza taka przynale- ży sędziemu, dopóty nie ma przeszkód do cofnięcia przez niego takiego oświadcze- 5 nia. Co prawda zrzeczenie się urzędu zmierza do wyzbycia się władzy sądowniczej, ale nie powoduje jej natychmiastowej utraty. Do utraty władzy sądowniczej dochodzi bowiem w chwili rozwiązania stosunku służbowego, a odwołanie zrzeczenia się urzędu ma właśnie zapobiec temu rozwiązaniu. Sąd Okręgowy wskazał, iż za do- puszczalnością odwołania zrzeczenia się urzędu sędziego, do czasu rozwiązania stosunku służbowego, opowiadają się również T. Ereciński, J. Gudowski i J. lwulski w Komentarzu do Prawa o ustroju sądów powszechnych i ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, Warszawa 2002, str.188, stwierdzając, że „nie ma istotnych prze- szkód, aby uznać dopuszczalność odwołania zrzeczenia aż do czasu wystąpienia skutku (rozwiązania stosunku służbowego)". W związku z opisanymi wątpliwościami co do dopuszczalności odwołania przez sędziego swojego oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu, Sąd Okręgowy uznał za konieczne przedstawienie w trybie art. 390 § 1 k.p.c. Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia przedmiotowego zagadnienia prawnego. Biorący udział w posiedzeniu Sądu Najwyższego prokurator Prokuratury Kra- jowej wniósł o udzielenie na przedstawione pytanie odpowiedzi pozytywnej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Spór, jaki powstał w rozpoznawanej sprawie, ma przede wszystkim znaczenie ustrojowe, ponieważ dotyczy zagadnienia, czy sędzia jako strona stosunku publicz- noprawnego łączącego go z państwem - w związku ze sprawowaniem władzy są- downiczej - może odwołać (cofnąć) zrzeczenie się urzędu sędziego przed wystąpie- niem skutku zrzeczenia w postaci rozwiązania stosunku służbowego oraz czy i w ja- kich okolicznościach takie odwołanie (cofnięcie) wcześniejszego oświadczenia jest skuteczne. Pośrednio tylko spór ten dotyczy dalszego istnienia lub nieistnienia sto- sunku zatrudnienia sędziego, będącego elementem stosunku służbowego. Przedstawione zagadnienie prawne odnosi się do wykładni art. 68 § 1 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych - a mianowicie do tego, o czym przepis ten wyraźnie stanowi oraz tego, o czym milczy. Przewiduje on bowiem możliwość zrze- czenia się przez sędziego urzędu, które jest jednostronnym oświadczeniem woli składanym „na ręce” Ministra Sprawiedliwości, wywołującym skutek w postaci roz- wiązania z mocy prawa stosunku służbowego sędziego po upływie trzech miesięcy od dnia jego złożenia albo w innym terminie określonym przez Ministra Sprawiedli- 6 wości. Jednocześnie przepis ten nie przewiduje (nie reguluje) możliwości odwołania lub cofnięcia przez sędziego oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu, przy czym z owego braku regulacji nikt poza Ministrem Sprawiedliwości - ani zainteresowany sę- dzia będący powodem, ani pozwany Sąd Rejonowy, ani Sądy obu instancji rozpo- znające sprawę o dopuszczenie do pracy - nie wyprowadza wniosku, że odwołanie (cofnięcie) raz złożonego oświadczenia jest w żadnym wypadku niedopuszczalne. Podejmowane są natomiast próby ustalenia warunków (przesłanek) owego odwoła- nia (cofnięcia) zrzeczenia oraz terminu, w jakim może ono nastąpić. Wśród wymienionych podmiotów panuje przy tym zgoda co do tego, że oś- wiadczenie sędziego o zrzeczeniu się urzędu ma naturę publicznoprawną i nie po- winno być oceniane w kategoriach właściwych prawu prywatnemu, w tym przez pry- zmat przepisów Kodeksu cywilnego o składaniu i cofaniu oświadczeń woli (art. 60 i następne k.c.) i chyba także - konsekwentnie - o wadach oświadczenia woli (art. 82 i następne k.c.), co jednak nie jest przedmiotem pytania prawnego. Pogląd, że oświadczenie sędziego o zrzeczeniu się urzędu jest czynnością o charakterze pu- blicznoprawnym, a nie czynnością cywilnoprawną, należy podzielić. Znajduje on po- twierdzenie w wykładni systemowej przepisu art. 68 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Przepis ten jest ulokowany w rozdziale 1. działu II tej ustawy, regu- lującym status sędziego. Przepisy tego rozdziału (art. 55 - art. 81) normują status prawny sędziów z punktu widzenia ich pozycji ustrojowej i jurysdykcyjnej oraz usytu- owania w stosunku do organów władzy wykonawczej (Ministra Sprawiedliwości). Do- piero przepisy rozdziału 2. działu II (art. 82 - art. 106) dotyczą zagadnień wiążących się ze stosunkiem służbowym, w tym stosunkiem pracy sędziego. Ponadto, przepis art. 68 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych dotyczy zrzeczenia się „urzędu sędziego”. Pojęcie to oznacza pełnienie funkcji sędziego w ujęciu konstytucyjnym i ustrojowym, czyli dysponowanie przez konkretną osobę władzą sądowniczą. Ten aspekt statusu sędziego reguluje wspomniany przepis. Zrzeczenie się urzędu sę- dziego prowadzi bezpośrednio do wyzbycia się władzy sądowniczej, a pośrednio do rozwiązania „stosunku służbowego”, swoistego stosunku łączącego sędziego z pań- stwem i pracodawcą, w którym mieszczą się zarówno elementy stosunku pracy, jak i elementy o charakterze publicznoprawnym. Nie można zatem traktować zrzeczenia się urzędu sędziego wyłącznie lub przede wszystkim w kategoriach prawa pracy jako czynności prowadzącej do rozwiązania stosunku pracy, stanowiącego element sto- sunku służbowego. Co prawda, skutkiem zrzeczenia się urzędu jest rozwiązanie z 7 mocy prawa stosunku służbowego, ale jest to skutek wtórny wobec ustania mocy wcześniejszego powołania na urząd sędziego. Najważniejszym i podstawowym skut- kiem zrzeczenia się urzędu przez sędziego jest zatem ustanie sprawowania przez niego władzy sądowniczej, a skutkiem wtórnym, będącym oczywistą i naturalną kon- sekwencją tego zrzeczenia, jest ustanie z mocy prawa stosunku służbowego, którego elementem jest stosunek pracy. Bez potencjalnej choćby możliwości sprawowania władzy sądowniczej nie można pełnić „urzędu sędziego”. Z faktu, że zrzeczenie się urzędu jest czynnością o charakterze publiczno- prawnym, wynikają określone konsekwencje. Skoro brak jest w przepisach ustawy Prawo ustroju sądów powszechnych podstaw do przyjęcia, że do czynności tej można w jakimkolwiek zakresie stosować przepisy Kodeksu cywilnego o składaniu oświadczeń woli (art. 60 i następne k.c.), w tym przepisu regulującego możliwość odwołania oświadczenia woli (art. 61 § 1 k.c.), to oznacza, że ocena skutków tej czynności musi być dokonana w oparciu o analizę przepisów ustrojowych. W ten sam sposób należy podejść do oceny możliwości i dopuszczalności odwołania (cof- nięcia) zrzeczenia się urzędu, w szczególności do tego, pod jakimi warunkami (po spełnieniu jakich przesłanek) i w jakim terminie może być ono dokonane. Skoro bo- wiem oświadczenie o zrzeczeniu się urzędu sędziego jest czynnością o charakterze publicznoprawnym, to również oświadczenie obejmujące odwołanie zrzeczenia się urzędu musi mieć taki charakter, a to oznacza, że także do niego nie stosuje się przepisów Kodeksu cywilnego o oświadczeniach woli. Nie jest wyraźnie uregulowane w ustawie Prawo o ustroju sądów powszech- nych, do kogo sędzia powinien skierować odwołanie zrzeczenia się urzędu, należy jednak przyjąć, że adresatem tym jest Minister Sprawiedliwości. Skoro jemu składa się oświadczenie o zrzeczeniu się urzędu, to również na jego ręce należy złożyć oświadczenie odwołujące zrzeczenie się urzędu. Z faktu kierowania obu tych oświadczeń „na ręce” Ministra Sprawiedliwości nie można jednak wyciągać daleko idących wniosków co do roli Ministra przy dokonywaniu przez sędziego obydwu czynności z punktu widzenia skutków jego działań. Zrzeczenie się urzędu określa się w doktrynie jako dyskrecjonalny akt woli sędziego, takie samo znaczenie należy przypisać odwołaniu zrzeczenia. Zrzeczenie się urzędu jest czynnością jednostron- ną, nie wymagającą dla swojej skuteczności zgody adresata w osobie Ministra Spra- wiedliwości. Również odwołanie zrzeczenia powinno być traktowane jako czynność jednostronna. Akt woli sędziego zmierzający do uchylenia skutków związanych z 8 wcześniejszym zrzeczeniem się urzędu nie powinien również podlegać uzgodnieniu z Ministrem Sprawiedliwości. Nie tylko dlatego, że brak jest to tego podstaw w usta- wie Prawo o ustroju sądów powszechnych, a przepisów Kodeksu cywilnego (w tym art. 61 § 1 k.c.) nie stosuje się ani wprost ani per analogiam, ale także z przyczyn wynikających z konstytucyjnej pozycji sędziego jako reprezentanta władzy sądowni- czej i jego relacji z Ministrem Sprawiedliwości jako przedstawicielem władzy wyko- nawczej, w kontekście możliwości decydowania przez Ministra o ustaniu dyspono- wania przez konkretną osobę władzą sądowniczą (uzależnienia od woli Ministra, czy władza sądownicza będzie nadal przysługiwała konkretnemu sędziemu, czy też nie). Nie jest możliwe uzależnienie skuteczności odwołania zrzeczenia się urzędu sędziego od wyrażenia na tę czynność zgody przez Ministra Sprawiedliwości. Mini- ster Sprawiedliwości jest, co prawda, adresatem oświadczenia sędziego o zrzecze- niu się urzędu, a także oświadczenia odwołującego (cofającego) wcześniejsze zrze- czenie się urzędu, jednak nie można z tej regulacji ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych wyprowadzać wniosku o konieczności uzyskania zgody Ministra na skuteczne cofnięcie zrzeczenia się urzędu. Oświadczenie o zrzeczeniu się urzędu sędziego jest aktem woli o niezwykle poważnej randze, sędzia składa je w istocie państwu, ponieważ aktem tym wyzbywa się władzy sądowniczej, prawa do wydawa- nia wyroków w imieniu państwa (w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej). Państwo, jako adresat tego oświadczenia, jest reprezentowane z woli ustawodawcy w tym konkret- nym przypadku przez Ministra Sprawiedliwości, jednak skoro rola Ministra Sprawie- dliwości przy powoływaniu sędziego na urząd jest niewielka - sprowadza się przede wszystkim do pośredniczenia w przekazaniu Krajowej Radzie Sądownictwa przez prezesa właściwego sądu kandydatury sędziego (art. 58 u.s.p.) ewentualnie zgłosze- nia Krajowej Radzie Sądownictwa własnego kandydata (art. 59 u.s.p.) - to również przy rozwiązywaniu z mocy prawa stosunku służbowego powinna być traktowana ra- czej „technicznie”. Wybór Ministra Sprawiedliwości jako adresata tego oświadczenia, dokonany przez ustawodawcę w 2001 r., może być uznany za rozwiązanie kontro- wersyjne. Konstrukcyjnie lepsze było rozwiązanie obowiązujące przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych, a mia- nowicie pod rządami ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. Prawo o ustroju sądów po- wszechnych (Dz.U. z 1994 r. Nr 7, poz. 25 ze zm.), przed zmianami wprowadzonymi ustawą z dnia 28 sierpnia 1997 r. o zmianie ustawy - Prawo o ustroju sądów po- wszechnych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 124, poz. 782). Obo- 9 wiązujący wówczas art. 59 § 1 pkt 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych przewi- dywał, że Prezydent na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa odwołuje sędziego, je- żeli zrzekł się swojego stanowiska. Zgodnie z art. 59 § 4 zrzeczenie się przez sę- dziego swojego stanowiska mogło nastąpić bez podania powodów. W czasie, gdy adresatem zrzeczenia się przez sędziego stanowiska była Krajowa Rada Sądow- nictwa, która przedstawiała Prezydentowi wniosek o odwołanie sędziego, uznawano cofnięcie zrzeczenia się za dopuszczalne dopóty, dopóki nie doszło do odwołania przez Prezydenta (por. J.Gudowski: Urząd sędziego w prawie o ustroju sądów po- wszechnych, PS 1994 nr 11-12, s. 26). Skoro przed zmianami Prawa o ustroju sądów powszechnych wprowadzonymi w 1997 r. uznawano dopuszczalność odwołania (cofnięcia) zrzeczenia do czasu od- wołania sędziego przez Prezydenta, to można założyć, że w obecnym stanie praw- nym, który nie przewiduje odwołania sędziego zrzekającego się urzędu, odwołanie zrzeczenia jest dopuszczalne do czasu ostatecznego rozwiązania stosunku służbo- wego. W stanie prawnym obowiązującym do 17 października 1997 r. możliwe było do przyjęcia, że adresat oświadczenia sędziego o zrzeczeniu się stanowiska - Krajowa Rada Sądownictwa - powinien wyrazić zgodę na cofnięcie zrzeczenia się urzędu przed odwołaniem sędziego przez Prezydenta, nie przedstawiając jednocześnie Pre- zydentowi wniosku o odwołanie sędziego albo cofając ten wniosek. W tym układzie odniesień nie było kolizji między władzą sądowniczą (sędzią reprezentującym tę wła- dzę, bo chodziło przecież o odjęcie tej władzy) a władzą wykonawczą (bo Krajowa Rada Sądownictwa nie jest organem władzy wykonawczej). Adresatem zrzeczenia była Krajowa Rada Sądownictwa jako organ konstytucyjny biorący udział w procesie powoływania sędziów (art. 179 Konstytucji RP), stojący ponadto na straży niezależ- ności sądów i niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji RP), nie zaś Minister Sprawiedliwości jako organ władzy wykonawczej. W obowiązującym stanie prawnym o zrzeczeniu się urzędu przez sędziego Minister Sprawiedliwości zawiadamia Krajową Radę Sądownictwa oraz Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, ale zawiadomienie to ma znaczenie przede wszystkim in- formacyjne, nie wiążą się z nim istotne skutki prawne dla sędziego, który zrzekł się urzędu. Zawiadomienie następuje przy tym zwykle już po rozwiązaniu z mocy prawa stosunku służbowego. Dlatego nie można przyjąć, że w obecnym stanie prawnym organem wyrażającym zgodę na cofnięcie zrzeczenia się urzędu jest Krajowa Rada Sądownictwa. 10 Ponieważ zrzeczenie się urzędu przez sędziego jest czynnością o skutkach przede wszystkim ustrojowych, do oceny możliwości odwołania zrzeczenia należy przywołać argumenty natury ustrojowej, wynikające między innymi z Konstytucji. Jedną z podstawowych konstytucyjnych zasad ustrojowych państwa jest zasada po- działu i równowagi władzy ustawodawczej, władzy wykonawczej i władzy sądowni- czej (art. 10 Konstytucji RP). Odrębność i niezależność władzy sądowniczej sprawo- wanej przez sądy od innych władz (art. 173 Konstytucji RP) jest jedną z podstaw funkcjonowania demokratycznego państwa prawnego. Uzależnienie skutku odwoła- nia (cofnięcia) zrzeczenia się urzędu sędziego od wyrażenia na to zgody przez Mini- stra Sprawiedliwości stanowiłoby naruszenie zasady podziału władz i odrębności oraz niezależności władzy sądowniczej od władzy wykonawczej. Skoro zrzeczenie się urzędu jest czynnością jednostronną, dyskrecjonalną sędziego, w związku z czym nie wymaga zgody adresata w osobie Ministra Sprawiedliwości, to tak samo należy ocenić sytuację, w której następuje cofnięcie przez sędziego oświadczenia o zrze- czeniu się urzędu sędziego, złożonego przed terminem rozwiązania stosunku służ- bowego określonym w art. 68 § 1 u.s.p. (trzymiesięcznym albo innym uzgodnionym przez sędziego z Ministrem Sprawiedliwości). Rolą Ministra Sprawiedliwości jest przyjęcie oświadczenia sędziego i zawiadomienie go o tym na podstawie art. 72 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Na podstawie art. 72 u.s.p. Minister Sprawiedliwości zawiadamia sędziego o rozwiązaniu stosunku służbowego w wyniku zrzeczenia się urzędu. Zawiadomienie to ma charakter czynności porządkowej i technicznej, samoistnie nie rodzi żadnych skutków prawnych. Skutki prawne w postaci ustania stosunku służbowego powstają bowiem z mocy prawa. Nie można zatem owemu zawiadomieniu, o jakim stanowi art. 72 u.s.p., przypisać znaczenia wyrażenia zgody na zrzeczenie. Podobnie z żadnego przepisu ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych nie można wyprowadzić uzależnienia skuteczności odwołania (cofnięcia) zrzeczenia się urzędu przez sę- dziego od wyrażenia przez Ministra Sprawiedliwości zgody na takie odwołanie (cof- nięcie). Wcześniej przedstawiono argumenty wykluczające możliwość stosowania w takiej sytuacji art. 61 § 1 zdanie drugie Kodeksu cywilnego. Prowadzi to do wniosku, że odpowiednie zastosowanie art. 72 u.s.p. do odwołania (cofnięcia) zrzeczenia oznacza poinformowanie sędziego, że odwołanie stało się skuteczne, a zatem sędzia ma obowiązek pełnić nadal urząd sędziego, ponieważ nie dojdzie do rozwiązania stosunku służbowego. Przypisanie zawiadomieniu Ministra Sprawiedliwości innego 11 znaczenia oznaczać by musiało uznanie dopuszczalności ingerencji władzy wyko- nawczej w zakres sprawowania władzy sądowniczej, w tym przypadku określenie trwania w czasie władzy sądowniczej przynależnej sędziemu z racji pełnienia urzędu sędziego. Brak podstaw do stosowania art. 61 § 1 zdanie drugie Kodeksu cywilnego ro- dzi dalsze konsekwencje, a mianowicie nie można twierdzić, że odwołanie oświad- czenia o zrzeczeniu się urzędu jest możliwe, dopuszczalne i skuteczne tylko wów- czas, gdy doszło do adresata jednocześnie z tym oświadczeniem lub wcześniej. Oznaczać by to musiało brak możliwości skutecznego odwołania zrzeczenia się urzędu sędziego po dotarciu do Ministra Sprawiedliwości tego oświadczenia. Na taką konkluzję nie pozwalają poddawane wykładni przepisy Prawa o ustroju sądów pow- szechnych. Skoro brak jest podstaw do traktowania zrzeczenia się urzędu sędziego jako czynności z zakresu prawa pracy (dotyczącej stosunku pracy jako elementu sto- sunku służbowego sędziego), nie można również do odwołania (cofnięcia) zrzecze- nia odnieść poglądów judykatury i doktryny, które uznają za dopuszczalne cofnięcie za zgodą drugiej strony stosunku pracy oświadczenia o wypowiedzeniu tego stosun- ku (w szczególności wypowiedzeniu umowy o pracę). Ostatecznie przyjąć należy, że możliwe, dopuszczalne i skuteczne jest cofnię- cie przez sędziego oświadczenia o zrzeczeniu się urzędu, jeżeli nie nastąpiły jeszcze skutki w postaci rozwiązania stosunku służbowego. Zrzeczenie się urzędu sędziego jest czynnością jednostronną, która nie wymaga zgody adresata (Ministra Sprawie- dliwości) na wywołanie skutków prawnych. Można w związku z tym przyjąć - wobec braku stosownej regulacji - że zgoda taka nie jest wymagana także przy odwołaniu zrzeczenia, jeżeli nastąpiło ono przed rozwiązaniem stosunku służbowego. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy rozstrzygnął przedstawione za- gadnienie prawne w sposób przedstawiony w sentencji uchwały. ========================================