Sprawa dotyczyła pracownicy spółdzielni zatrudnionej na czas nieokreślony, będącej jednocześnie członkiem rady nadzorczej spółdzielni. Pracodawca wypowiedział jej umowę o pracę z przyczyn ekonomicznych, korzystając z trybu przewidzianego w ustawie o zwolnieniach grupowych. Sądy niższych instancji uznały wypowiedzenie za skuteczne, przyjmując, że wystarczające było zawiadomienie zakładowej organizacji związkowej i brak jej sprzeciwu. Sąd Najwyższy nie zgodził się z tym stanowiskiem. Uznał, że w przypadku członka rady nadzorczej spółdzielni właściwym organem do wyrażenia zgody na wypowiedzenie umowy o pracę jest rada nadzorcza, a nie związek zawodowy. W konsekwencji zastosowanie trybu z ustawy o zwolnieniach grupowych nie wyłącza szczególnej ochrony wynikającej z Prawa spółdzielczego. SN uchylił wyrok sądu drugiej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Kluczowe kwestie prawne:
·czy wypowiedzenie członkowi rady nadzorczej spółdzielni wymaga zgody rady nadzorczej
·relacja między art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych a art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego
·czy brak sprzeciwu związku zawodowego wystarcza do skutecznego wypowiedzenia pracownikowi szczególnie chronionemu
·zakres szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy członka rady nadzorczej spółdzielni
Wygenerowane przez AI, może zawierać błędy.
Wyrok z dnia 9 grudnia 2003 r.
I PK 118/03
Rozwiązanie za wypowiedzeniem na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z
dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownika-
mi stosunków pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy (jednolity tekst:
Dz.U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980 ze zm.) stosunku pracy z członkiem rady nad-
zorczej spółdzielni wymaga zgody tej rady (art. 45 § 6 ustawy z dnia 16 wrze-
śnia 1982 r. - Prawo spółdzielcze, jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r. Nr 188, poz.
1848 ze zm.).
Przewodniczący SSN Katarzyna Gonera (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Krystyna Bednarczyk, Herbert Szurgacz.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2003 r. sprawy
z powództwa Heleny N. przeciwko Spółdzielni Transportu Wiejskiego w W. o przy-
wrócenie do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 12 listopada 2002 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Okręgowemu-Są-
dowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie do ponownego rozpoznania i roz-
strzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
U z a s a d n i e n i e
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Chełmie wyrokiem z 15 maja 2002 r. [...] oddalił
powództwo Heleny N. przeciwko Spółdzielni Transportu Wiejskiego w W. o uznanie
za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę.
Sąd Rejonowy ustalił, że powódka była zatrudniona w pozwanej Spółdzielni od
2 września 1976 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony. W ostatnim
okresie zatrudnienia była członkiem Rady Nadzorczej pozwanej oraz od 1997 r.
członkiem związku zawodowego działającego u pracodawcy. W dniu 11 lutego 2002
r. strona pozwana zawiadomiła zakładową organizację związkową reprezentującą
2
powódkę o tym, że działając w trybie art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o
szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn
dotyczących zakładu pracy oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 1990 r. Nr 4,
poz. 19 ze zm., powoływanej w dalszym ciągu jako ustawa o zwolnieniach grupo-
wych), zamierza wypowiedzieć powódce umowę o pracę z przyczyn dotyczących
zakładu pracy. Związek zawodowy nie odpowiedział na pismo pozwanej zawiada-
miające o zamiarze zwolnienia powódki. Sąd Rejonowy przyjął, że związek zawodo-
wy znał trudną sytuację ekonomiczną pozwanej, jednak nie godził się na zwolnienia
grupowe. Z ustaleń Sądu wynika, że przed zwolnieniem powódki pozwana zatrud-
niała szesnastu pracowników, spośród których sześciu było członkami Rady Nadzor-
czej. W dniu 27 lutego 2002 r. pozwana wypowiedziała powódce umowę o pracę,
wskazując jako przyczynę trudną sytuację ekonomiczną oraz zmniejszenie zatrud-
nienia. Stosunek pracy powódki ustał 31 maja 2002 r. Do decyzji o likwidacji etatu
powódki doprowadził największy spadek zapotrzebowania na pracę na stanowisku,
które zajmowała. Według ustaleń Sądu, nikt z pracowników pozwanej zajmujących
stanowiska, na których mogłaby ewentualnie pracować powódka, nie znajduje się w
wyraźnie lepszej sytuacji materialnej czy rodzinnej.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego, Sąd Rejonowy uznał żądanie
powódki za bezzasadne. Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczył kwestii naruszenia
przez pozwaną przepisu art. 45 § 6 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spół-
dzielcze (jednolity tekst: Dz.U. z 1995 r. Nr 54, poz. 288 ze zm.) ze względu na brak
konsultacji z radą nadzorczą wypowiedzenia powódce umowy o pracę. Zgodnie z art.
45 § 6 Prawa spółdzielczego, członkowi rady spółdzielni można wypowiedzieć
umowę o pracę albo warunki pracy lub płacy tylko w przypadkach, w których Kodeks
pracy dopuszcza dokonanie takiej czynności w stosunku do członka zakładowego
organu związkowego. Jednakże szczególna ochrona stosunku pracy członków rad
nadzorczych spółdzielni ustanowiona w Prawie spółdzielczym podlega ogranicze-
niom wynikającym z przepisów prawa pracy, w tym przepisów ustawy o zwolnieniach
grupowych. Sąd Rejonowy stwierdził, że wypowiedzenie członkowi rady nadzorczej
spółdzielni umowy o pracę lub jej rozwiązanie bez wypowiedzenia wymaga przepro-
wadzenia konsultacji z radą nadzorczą, gdyż - przy odpowiednim stosowaniu art. 32
ustawy o związkach zawodowych - to ten organ jest właściwy w takich sytuacjach do
wyrażenia opinii lub zgody na rozwiązanie stosunku pracy z pracownikiem będącym
członkiem rady. Inaczej natomiast, w ocenie Sądu Rejonowego, kształtuje się obo-
3
wiązek konsultacji rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę wynikający z art. 10
ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych. Zgodnie bowiem z tym przepisem, rozwią-
zanie stosunku pracy w drodze wypowiedzenia z pracownikami, których stosunek
pracy podlega szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem z
mocy przepisów Kodeksu pracy lub przepisów szczególnych, może nastąpić pod wa-
runkiem niezgłoszenia sprzeciwu przez zakładową organizację związkową w terminie
14 dni od otrzymania zawiadomienia o zamierzonym wypowiedzeniu. W razie nie-
zgłoszenia sprzeciwu w tym terminie przez organizację związkową, pracodawca po-
dejmuje decyzję w sprawie rozwiązania stosunku pracy. Zgodnie z art. 5 ust. 1
ustawy o zwolnieniach grupowych, przy rozwiązywaniu z pracownikami stosunków
pracy w drodze wypowiedzenia z przyczyn przewidzianych w art. 1 ust. 1 nie stosuje
się trybu postępowania określonego w art. 38 k.p. oraz przepisu art. 41 k.p., z za-
strzeżeniem wyjątków przewidzianych w ust. 2-4, a także przepisów szczególnych
dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosun-
ku pracy, z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w art. 6 tej ustawy. W ocenie
Sądu Rejonowego, oznacza to, że art. 5 ust. 1 uchyla wszystkie przepisy prawa
pracy ustanawiające szczególną ochronę trwałości stosunku pracy, poza wypadkami
wymienionymi w art. 6 ustawy.
Sąd Rejonowy uznał, że uprawnienie do wniesienia sprzeciwu w razie zawia-
domienia o zamiarze rozwiązania stosunku pracy w trybie art. 10 ustawy o zwolnie-
niach grupowych z pracownikiem podlegającym szczególnej ochronie przed wypo-
wiedzeniem należy jedynie do zakładowej organizacji związkowej. Pozwany praco-
dawca zawiadomił o zamiarze rozwiązania umowy o pracę z powódką zakładową
organizację związkową, która nie wniosła sprzeciwu, co oznacza, że nie naruszył
przepisu art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego, ani też innych przepisów prawa pracy re-
gulujących tryb wypowiadania umów o pracę. Ponadto, zdaniem Sądu, przeprowa-
dzone postępowanie dowodowe wykazało, że wskazana w wypowiedzeniu przyczy-
na rozwiązania umowy o pracę była prawdziwa.
Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z 12 listopada 2002 r. [...] oddalił apelację
powódki od powyższego wyroku. W apelacji powódka zarzuciła naruszenie art. 45 §
1 k.p. w związku z art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych i art. 45 § 6
ustawy Prawo spółdzielcze.
Oddalając apelację powódki, Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne
Sądu Rejonowego. W ocenie Sądu Okręgowego, Sąd pierwszej instancji wyprowa-
4
dził prawidłowe wnioski, uznając, iż wypowiedzenie powódce umowy o pracę z przy-
czyn wskazanych w oświadczeniu pracodawcy było uzasadnione trudną sytuacją
ekonomiczną pozwanej Spółdzielni. Ponadto, Sąd Okręgowy uznał, że Sąd pierwszej
instancji prawidłowo ocenił, iż sytuacja materialna i rodzinna pracowników zajmują-
cych stanowiska, na których mogłaby ewentualnie pracować powódka, nie jest wy-
raźnie lepsza od sytuacji powódki, zatem wybór powódki do zwolnienia nie nasuwał
wątpliwości. Sąd drugiej instancji podzielił motywy rozstrzygnięcia Sądu Rejono-
wego, który uznał, że wypowiadając powódce umowę o pracę, strona pozwana nie
naruszyła żadnych przepisów o wypowiadaniu umów o pracę. Przepis art. 10 ust. 3
ustawy o zwolnieniach grupowych - mówiący o pracownikach, których stosunek
pracy podlega szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem z
mocy przepisów Kodeksu pracy lub przepisów szczególnych - dotyczy innych pra-
cowników niż wymienieni w art. 5 i 6, a także art. 10a tej ustawy - dotyczy między
innymi członków rad nadzorczych spółdzielni. Zdaniem Sądu Okręgowego, bez
względu na to jak została ukształtowana ochrona danej grupy pracowników, możli-
wość wypowiedzenia umowy o pracę w razie zwolnień indywidualnych uzależniona
jest zawsze od niezgłoszenia sprzeciwu przez zakładową organizację związkową i
nie narusza to art. 45 § 6 ustawy Prawo spółdzielcze. Ustawa o zwolnieniach grupo-
wych ma natomiast, w ocenie Sądu, status ustawy szczególnej i skoro ustawodawca
w art. 10 ust. 3 tej ustawy, przewidując tryb zgłaszania sprzeciwu przez związki za-
wodowe wskazuje, iż tryb ten dotyczy pracowników, których stosunek pracy podlega
szczególnej ochronie, to nie ma żadnych podstaw do stosowania wykładni rozsze-
rzającej i twierdzenia, że w przypadku członka rady nadzorczej spółdzielni ewentual-
ny sprzeciw winna wnieść rada nadzorcza. Gdyby bowiem ustawodawca chciał tryb
zgłaszania sprzeciwu określonego w art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych
ukształtować inaczej, na przykład przekazać to uprawnienie innym organom niż
związki zawodowe, zapewne uczyniłby to wyraźnie, podobnie jak wyłączył stosowa-
nie art. 10 w stosunku do posłów, senatorów i radnych (art. 10a ustawy o zwolnie-
niach grupowych). Skoro zaś ustawodawca w art. 10 ust. 3 tej ustawy mówi o pra-
cownikach podlegających szczególnej ochronie, to należy przyjąć, mając na wzglę-
dzie szczególny charakter tej ustawy, iż w przypadku tych wszystkich pracowników
organem właściwym do wniesienia sprzeciwu są związki zawodowe, niezależnie od
tego, przed jakim organem przeprowadza się konsultację w przypadku „zwykłych”
wypowiedzeń umowy o pracę.
5
Kasację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł pełnomocnik powódki, domaga-
jąc się zmiany zaskarżonego wyroku i przywrócenia powódki do pracy oraz zasądze-
nia na rzecz powódki wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, ewentualnie
uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Zaskarżając wyrok Sądu Okręgowego w całości, pełnomocnik powódki oparł kasację
na zarzutach: 1) naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaści-
we zastosowanie: a) art. 45 § 1 k.p. w związku z art. 10 ust. 3 ustawy z dnia 28 grud-
nia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków
pracy z przyczyn dotyczących zakładu pracy i z art. 45 § 6 ustawy z dnia 16 września
1982 r. Prawo spółdzielcze przez jego niezastosowanie, pomimo naruszenia przez
pracodawcę przepisów o wypowiadaniu umów o pracę; b) art. 10 ust. 3 ustawy o
zwolnieniach grupowych w związku z art. 45 § 6 ustawy Prawo spółdzielcze przez
błędną wykładnię, polegającą na nieuznaniu rady nadzorczej spółdzielni za podmiot,
do którego pracodawca winien skierować zawiadomienie o zamiarze rozwiązania
stosunku pracy w drodze wypowiedzenia z pracownikiem będącym członkiem rady
nadzorczej spółdzielni; c) art. 47 zdanie 2 k.p. przez jego niezastosowanie i przyję-
cie, że powódce nie przysługuje wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy; 2)
naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 98 § 1 i 2 k.p.c. przez niezasądzenie na
rzecz powódki kosztów procesu za obie instancje.
Pełnomocnik powódki podniósł, iż w sprawie istnieje potrzeba wykładni prze-
pisów budzących poważne wątpliwości, a mianowicie art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnie-
niach grupowych w związku z art. 45 § 6 ustawy Prawo spółdzielcze w zakresie
wskazania podmiotu, do którego pracodawca jest zobowiązany złożyć zawiadomie-
nie o zamiarze rozwiązania stosunku pracy w drodze wypowiedzenia z pracowni-
kiem, którego stosunek pracy podlega szczególnej ochronie z uwagi na jego człon-
kostwo w radzie nadzorczej spółdzielni.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy wymaga przede wszystkim wykładni i
ustalenia wzajemnych relacji dwóch przepisów - art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnieniach
grupowych oraz art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego. Pierwszy z nich stanowi, że roz-
wiązanie stosunku pracy w drodze wypowiedzenia z pracownikami, których stosunek
pracy podlega szczególnej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem z
6
mocy przepisów Kodeksu pracy lub przepisów szczególnych, może nastąpić pod wa-
runkiem niezgłoszenia sprzeciwu przez zakładową organizację związkową w terminie
14 dni od otrzymania zawiadomienia o zamierzonym wypowiedzeniu; w razie nie-
zgłoszenia sprzeciwu w tym terminie przez organizację związkową, kierownik zakła-
du pracy podejmuje decyzję w sprawie rozwiązania stosunku pracy. Drugi z kolei
przewiduje, że członkowi rady spółdzielni można wypowiedzieć umowę o pracę albo
warunki pracy lub płacy tylko w wypadkach, w których Kodeks pracy dopuszcza do-
konanie takiej czynności w stosunku do członka zakładowego organu związku zawo-
dowego.
Kontrowersja dotyczy tego, jak należy rozumieć przewidziane w art. 45 § 6
Prawa spółdzielczego wymaganie możliwości wypowiedzenia umowy o pracę człon-
kowi rady spółdzielni „tylko w wypadkach, w których Kodeks pracy dopuszcza doko-
nanie takiej czynności w stosunku do członka zakładowego organu związku zawo-
dowego”, w sytuacji, w której Kodeks pracy nie reguluje bezpośrednio kwestii prze-
słanek dopuszczalności wypowiedzenia umowy o pracę szczególnie chronionemu
działaczowi związkowemu - członkowi organu zakładowej organizacji związkowej
oraz w kontekście wymagania „niezgłoszenia sprzeciwu przez zakładową organiza-
cję związkową” w razie zwolnień z przyczyn dotyczących pracodawcy pracowników
szczególnie chronionych przed rozwiązaniem stosunku pracy, o czym stanowi art. 10
ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych.
Konstrukcja ochrony trwałości stosunku pracy członków rady nadzorczej spół-
dzielni opiera się na normach Prawa spółdzielczego oraz normach powszechnego
prawa pracy. Podstawę normatywną tej ochrony stanowi art. 45 § 6 Prawa spół-
dzielczego. Dosłowne rozumienie art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego utraciło znacze-
nie. Wykładnia językowa tego przepisu jest nie do przyjęcia ze względu na to, że od
chwili wejścia w życie ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (jed-
nolity tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 854 ze zm.) Kodeks pracy nie reguluje już w
zasadzie ochrony trwałości stosunku pracy członków organów zakładowych organi-
zacji związkowych. Z tej przyczyny przepis ten wymaga wykładni funkcjonalnej - po-
winien być interpretowany z uwzględnieniem ratio legis regulacji dotyczącej ochrony
trwałości stosunku pracy członków rady nadzorczej, w powiązaniu z art. 32 ustawy o
związkach zawodowych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1993 r., I
PZP 13/93, OSNCP 1993 nr 12, poz. 216). Norma zawarta w tym przepisie powinna
być odczytana w ten sposób, że odesłanie w niej do norm regulujących możliwość
7
wypowiadania stosunku pracy członkom zakładowych organizacji związkowych
oznacza przede wszystkim zrównanie zakresu tej ochrony - a zatem, skoro członkowi
organu zakładowej organizacji związkowej pracodawca może wypowiedzieć stosu-
nek pracy tylko po wyrażeniu na to zgody przez zarząd zakładowej organizacji
związkową, to w przypadku członka rady nadzorczej spółdzielni odpowiednie stoso-
wanie art. 32 ustawy o związkach zawodowych w związku z art. 45 § 6 Prawa spół-
dzielczego oznacza konieczność uzyskania przez pracodawcę zgody rady spółdziel-
ni. W orzecznictwie Sądu Najwyższego znalazł już wyraz pogląd, zgodnie z którym z
art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego w związku z art. 32 ustawy o związkach zawodo-
wych wynika, że to do zadań rady nadzorczej spółdzielni - a nie do zarządu zakłado-
wej organizacji związkowej - należy wypowiadanie się w przedmiocie zgody na wy-
powiedzenie umowy o pracę albo warunków pracy lub płacy członkom tejże rady
(por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 1994 r., I PZP 29/94, OSNAPiUS
1994 nr 7, poz. 109, z glosą A. Nowaka Przegląd Sądowy 1996 nr 1, s. 133).
Tożsamość konstrukcji prawnej ochrony przed wypowiedzeniem umowy o
pracę oraz wypowiedzeniem warunków pracy i płacy członka rady nadzorczej spół-
dzielni i członka organu zakładowej organizacji związkowej oznacza, że taki sam
prawny środek ochrony przed wypowiedzeniem działa zarówno wobec członka rady
nadzorczej spółdzielni, jak i członka organu zakładowej organizacji związkowej, przy
czym działanie tego środka ochronnego polega na tym, że na wypowiedzenie umowy
o pracę lub zmianę warunków pracy i płacy konieczne jest uzyskanie zgody właści-
wego organu. Wobec członka organu zakładowej organizacji związkowej zgody
udziela zarząd tej organizacji, wobec członka rady nadzorczej spółdzielni - ta rada.
Pogląd, według którego zarząd zakładowej organizacji związkowej byłby
uprawniony do wyrażania zgody na dokonanie wypowiedzenia w stosunku do
członka rady nadzorczej spółdzielni stanowiłby konsekwencję zastosowania art. 32
ustawy o związkach zawodowych wprost do członków rady nadzorczej spółdzielni, a
ponadto, oznaczałby ograniczenie uprawnienia organów samorządowych spółdzielni
w zakresie kształtowania składu rady nadzorczej spółdzielni. Byłby zatem nie do
przyjęcia nie tylko wówczas, gdy w spółdzielni będącej pracodawcą nie działałyby
żadne związki zawodowe (wówczas stosowanie art. 32 ustawy o związkach zawo-
dowych wprost oznaczałoby brak możliwości uzyskania zgody zarządu zakładowej
organizacji związkowej na wypowiedzenie umowy o pracę członkowi rady spółdzielni,
a zatem brak ochrony przed zwolnieniem), ale także wówczas, gdyby w spółdzielni
8
działała zakładowa organizacja związkowa (wówczas stosowanie art. 32 ustawy o
związkach zawodowych wprost oznaczałoby ograniczenie samorządności spół-
dzielni).
Przepis art. 32 ustawy o związkach zawodowych powinien być zatem odpo-
wiednio stosowany do ochrony trwałości stosunku pracy członków rady nadzorczej
spółdzielni przy dokonywaniu wypowiedzenia umowy o pracę w oparciu o przepisy
Kodeksu pracy. Podobnie przepis ten powinien być odpowiednio zastosowany rów-
nież w innych sytuacjach (nie tylko w razie „zwykłego” wypowiedzenia umowy o
pracę lub wypowiedzenia zmieniającego), w których należy uwzględnić szczególną
ochronę trwałości stosunku pracy, w tym ochronę przed wypowiedzeniem, wobec
pewnych kategorii pracowników. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji przewidzianej w art.
10 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych. Nie ma uzasadnionych argumentów
przemawiających za przyjęciem, że szczególna ochrona stosunku pracy członków
rad nadzorczych spółdzielni ustanowiona w Prawie spółdzielczym podlega ograni-
czeniom wynikającym z przepisów powszechnego prawa pracy, w tym przepisów
ustawy o zwolnieniach grupowych, w tym znaczeniu, że inaczej wówczas kształtuje
się obowiązek konsultacji rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę wynikający z
art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupowych, albowiem uprawnienie do wniesienia
sprzeciwu w razie zawiadomienia o zamiarze rozwiązania stosunku pracy w trybie
art. 10 ustawy o zwolnieniach grupowych z pracownikiem podlegającym szczególnej
ochronie przed wypowiedzeniem należy zawsze i jedynie do zakładowej organizacji
związkowej. Zajmując takie stanowisko Sąd Okręgowy przyjął, że ustawa o zwolnie-
niach grupowych ma status ustawy szczególnej i skoro ustawodawca w art. 10 ust. 3
tej ustawy, przewidując tryb zgłaszania sprzeciwu przez związki zawodowe wskazał,
iż tryb ten dotyczy wszystkich pracowników, których stosunek pracy podlega szcze-
gólnej ochronie, to nie ma żadnych podstaw do stosowania wykładni rozszerzającej i
twierdzenia, że w przypadku członka rady nadzorczej spółdzielni ewentualny sprze-
ciw winna wnieść rada nadzorcza.
Pogląd Sądu Okręgowego, który legł u podstaw zaskarżonego kasacją wy-
roku, zakłada zatem, że ustawa o zwolnieniach grupowych jest regulacją szczególną,
dotyczy bowiem szczególnej sytuacji uzasadniającej zwolnienie pracownika - także
tego szczególnie chronionego przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku
pracy - w związku z czym wyłącza stosowanie przepisów regulujących kwestie „zwy-
kłego” wypowiedzenia.
9
Tymczasem należy przyjąć odmienny punkt widzenia. Ustawa o zwolnieniach
grupowych mieści się w zakresie powszechnego prawa pracy, dotyczy bowiem róż-
nych grup pracowników oraz stosunków pracy powstałych na różnej podstawie, za-
równo podlegających regulacji wyłącznie Kodeksu pracy, jak i innych ustaw szcze-
gólnych. Na tym tle to ustawa Prawo spółdzielcze i przewidziana w niej ochrona sto-
sunku pracy członka rady nadzorczej spółdzielni ma status regulacji szczególnej w
stosunku do powszechnego prawa pracy, a zatem to jej należy dać pierwszeństwo
przy ocenie, do jakiego organu należy wyrażenie zgody (lub niezgłoszenie sprze-
ciwu) w razie zamiaru pracodawcy rozwiązania stosunku pracy w drodze wypowie-
dzenia z członkiem rady nadzorczej spółdzielni na podstawie art. 10 ust. 3 ustawy o
zwolnieniach grupowych. Wykładnia funkcjonalna art. 10 ust. 3 tej ustawy w związku
z art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego prowadzi do wniosku, że organem tym nie powin-
na być zakładowa organizacja związkowa, lecz rada spółdzielni.
Ze względu na pełnienie przez radę nadzorczą spółdzielni funkcji nadzorczo-
kontrolnych w stosunku do zarządu spółdzielni, przepisy Prawa spółdzielczego stwa-
rzają członkom rad nadzorczych prawne gwarancje umożliwiające prawidłowe wyko-
nywanie powierzonych im obowiązków w organie spółdzielni. Gwarancje te obejmują
również środki prawne stabilizujące zatrudnienie. Ze względu na szczególny stosu-
nek łączący członka rady nadzorczej spółdzielni (organu nadzorczo-kontrolnego) z
zarządem spółdzielni (organem zarządzającym) również stosunek pracy członka
rady spółdzielni w tejże spółdzielni ma szczególny charakter i powinien podlegać
ochronie w razie rozwiązywania stosunku pracy z przyczyn dotyczących pracodawcy
według standardów wynikających z przepisów chroniących członków organów zakła-
dowych organizacji związkowych.
Dlatego należy przyjąć, że skoro do pracownika będącego członkiem zarządu
zakładowej organizacji związkowej nie stosuje się art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnie-
niach grupowych i zgodnie z art. 6 ust. w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy, możliwe
jest dokonanie mu wyłącznie wypowiedzenia zmieniającego, a jedynie w przypadku
wyrażenia przez zarząd zakładowej organizacji związkowej zgody na wypowiedzenie
definitywne ochrona taka nie przysługuje (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1
grudnia 1998 r., I PKN 473/98, OSNAPiUS 2000 nr 2, poz. 56), to taki sam poziom
ochrony powinien być zapewniony pracownikowi będącemu członkiem rady nadzor-
czej spółdzielni (co wynika z funkcjonalnej wykładni art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego
w związku z art. 32 ustawy o związkach zawodowych). Oznacza to, że definitywne
10
rozwiązanie w drodze wypowiedzenia stosunku pracy z członkiem rady nadzorczej
spółdzielni wymaga zgody rady nadzorczej spółdzielni. W przedstawionej funkcjonal-
nej wykładni wchodzących w grę przepisów - art. 45 § 6 Prawa spółdzielczego, art.
32 ustawy o związkach zawodowych i art. 10 ust. 3 ustawy o zwolnieniach grupo-
wych - należy zatem poszukiwać standardu ochrony członka rady nadzorczej spół-
dzielni przed wypowiedzeniem umowy o pracę.
Należy w związku z tym przyjąć, że rada nadzorcza spółdzielni jest organem
wykonującym uprawnienia w zakresie ochrony trwałości zatrudnienia wobec człon-
ków rady w taki sam sposób i na takiej samej zasadzie jak zarząd zakładowej organi-
zacji związkowej wobec działaczy związkowych. Jest ona zatem właściwym organem
spółdzielni uprawnionym do wyrażania zgody na dokonywanie wypowiedzenia
umowy o pracę członkowi rady nadzorczej, także w okolicznościach przewidzianych
w art. 10 ustawy o zwolnieniach grupowych.
Uznając z powyższych względów kasację za uzasadnioną, Sąd Najwyższy
orzekł jak w sentencji na podstawie art. 39313
k.p.c.
========================================