I PK 490/02

Wyrok z dnia 26 listopada 2003 r. I PK 490/02 1. Przywrócenie do pracy następuje na warunkach istniejących w chwili rozwiązania umowy i pracodawca nie musi ich ponownie określać przez wska- zanie stanowiska pracy, warunków wynagradzania i innych elementów treści stosunku pracy. 2. Złożenie pracownikowi oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę w sposób dorozumiany (art. 60 k.c. w związku z art. 300 k.p.) jest równocześnie zawiadomieniem go o rozwiązaniu umowy o pracę w rozumieniu art. 264 § 2 k.p. Przewodniczący SSN Barbara Wagner (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Herbert Szurgacz. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2003 r. sprawy z powództwa Adama S. przeciwko Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemio- logicznej w W. o przywrócenie do pracy i wynagrodzenie, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 24 czerwca 2002 r. [...] o d d a l i ł kasację, nie obciążył powoda kosztami postępowania kasacyj- nego. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Ostrowi Mazowieckiej wyrokiem z dnia 23 listopa- da 2001 r. [...] przywrócił Adama S. do pracy w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epi- demiologicznej w W., zasądził na jego rzecz kwoty: 15.300 zł - tytułem wynagrodze- nia za czas pozostawania bez pracy oraz 3.777,12 zł - tytułem wynagrodzenia za czas gotowości do pracy za okres od 1 kwietnia do 31 lipca 2000 r., w części doty- czącej świadectwa pracy powództwo oddalił, w pozostałym zakresie postępowanie umorzył. 2 Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 24 czerwca 2002 r. [...], uwzględniając apelację strony pozwanej, zmienił ten wyrok w punktach I, II, III, VI i VII w ten sposób, że powództwo oddalił, a w zakresie żądania sprostowania świadectwa pracy (punkt IV) - uchylił i przekazał sprawę Są- dowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia faktyczne i ich prawna ocena: Adam S. był zatrudniony w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemio- logicznej w W. w Oddziale Zamiejscowym w O.M. od 1 września 1961 r. do 31 paź- dziernika 1999 r. Stosunek pracy między stronami ustał z upływem okresu wypowie- dzenia dokonanego przez pracodawcę. Wyrokiem Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Ostrowi Mazowieckiej z dnia 28 lutego 2000 r. [...] powód został przywrócony do pracy u pozwanego pracodawcy. Informował on pracodawcę o gotowości podjęcia pracy pismami z: 29 lutego, 11 marca, 14 kwietnia, 30 maja i 17 lipca 2000 r. Wobec odrzucenia apelacji strony pozwanej, a następnie oddalenia jej zażalenia, wyrok ten uprawomocnił się 21 marca 2000 r. O postanowieniu oddalającym zażalenie na od- rzucenie apelacji strona pozwana dowiedziała się 4 lipca 2000 r. Pismem z 24 lipca 2000 r. złożyła powodowi oświadczenie o przywróceniu go do pracy. Równocześnie udzieliła mu od 24 do 28 lipca 2000 r. zaległego urlopu wypoczynkowego za rok 1997. Po upływie urlopu Adam S. nie zgłosił się do pracy. Z dniem 31 lipca 2000 r. strona pozwana rozwiązała z nim stosunek pracy bez wypowiedzenia na podstawie art. 52 § 1 pkt 1 k.p., wskazując jako przyczyny: 1. „brak woli współpracy wyrażający się próbą wymuszenia w sposób niedopuszczalny, podejmowania natychmiastowych decyzji personalnych, w tym zmian na stanowisku Kierownika Oddziału w O.M. i sto- sowaniu w tym celu metody rejestrowania przebiegu prowadzonych negocjacji w dniu 17 lipca 2000 r. bez wiedzy i zgody przełożonego”, 2. zawinione działania powoda jako kierownika Oddziału, które naraziło pracodawcę na konieczność wypłaty ekwi- walentu za urlop dla b. Dyrektora Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w O. w kwocie 9.472,85 zł, 3. zawinioną niegospodarność polegającą na podpisaniu, bez podstawy prawnej, poleceń wyjazdu służbowego dla K.H. i zatwierdzeniu do wy- płaty zwrotu kosztów używania samochodu prywatnego dla celów służbowych bez umowy cywilnoprawnej i właściwej ewidencji (kart drogowych), 4. brak gospodarności w wydatkowaniu środków publicznych, między innymi poprzez zawarcie umowy z Polskim Towarzystwem Oświaty Zdrowotnej na organizację „olimpiady wiedzy o zdrowiu” za odpłatnością 588,86 zł. Pismo zawierające oświadczenie woli pracodaw- 3 cy wysłano pocztą 31 lipca 2000 r. na podany w aktach osobowych adres: W., ul. W. Poczta zwróciła przesyłkę z adnotacją, że przy ul. W. nie ma takiego numeru domu. W dniu 7 sierpnia 2000 r. Adam S. przyszedł do Oddziału gdzie został powiadomiony przez kierownika tej jednostki Elżbietę R.-S. o rozwiązaniu z nim umowy o pracę bez wypowiedzenia. Informację tę potwierdziła telefonicznie Irena A. - kierownik Oddziału Organizacji, Spraw Pracowniczych i Szkolenia Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epi- demiologicznej. Powód, przerwawszy rozmowę telefoniczną wyszedł, unikając ode- brania pisma. Strona pozwana podejmowała kolejne próby doręczenia powodowi pisma za pośrednictwem pracownika (Hanny M.) w dniu 9 sierpnia 2000 r. w jego mieszkaniu oraz w dniu 17 sierpnia w szpitalu, w którym jak się okazało nie przeby- wał, oraz przez pracownika administracji mieszkaniowej (Artura Ż.). Pismo wysłano Adamowi S. ponownie pocztą pod prawidłowy adres w dniu 10 sierpnia 2000 r.; przesyłka została zwrócona 4 września z adnotacją, że pomimo trzykrotnego awi- zowania nie została odebrana. W ocenie Sądu, powód „miał realną możliwość zapoznania się z treścią oświadczenia woli o rozwiązaniu z nim umowy o pracę ale z własnej woli, mając świadomość treści tej decyzji, nie podejmował przesyłki podczas osobistych prób doręczenia jak też przesyłanych za pośrednictwem poczty”. Ostatecznie Adam S. „mógł zapoznać się przesyłką co najmniej w dniu 17 sierpnia 2000 r. aż do dnia 4 września 2000 r. kiedy to poczta przetrzymywała przesyłkę w Urzędzie.” Pozew o przywrócenie do pracy wniesiony został 25 września 2000 r., z przekroczeniem 14 - dniowego terminu z art. 264 § 2 k.p. „Powód nie wykazał aby istniały niezawinione przyczyny przekroczenia tego terminu”. Z tego względu powództwo o przywrócenie do pracy należało oddalić. Roszczenie o dopuszczenie do pracy zgłoszone przez Adama S. pozwem z dnia 1 września 2000 r. jest nieuzasadnione. Powód od 1 stycznia 1999 r. pracuje w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w O.M., gdzie został powołany na stanowisko powiatowego inspektora sanitarnego. W okresach: od 26 stycznia do 20 lutego, od 28 kwietnia do 16 lipca oraz od 27 lipca do 14 września 2000 r. był nie- zdolny do pracy. Zwolnienia lekarskie były wystawiane na Powiatową Stację Sanitar- no-Epidemiologiczną w O.M., a za ostatni okres choroby na Wojewódzką Stację Sa- nitarno-Epidemiologiczną w W. Ponowny stosunek pracy został między stronami na- wiązany z chwilą zgłoszenia gotowości do pracy. Od 21 marca 2000 r. powód pobie- rał wynagrodzenie lub zasiłek od Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej. Nie 4 pozostawał w faktycznej gotowości do wykonywania pracy po przywróceniu go do niej. Roszczenie o wynagrodzenie za czas gotowości do pracy nie jest uzasadnione, bowiem „nie spełnia przesłanek z art. 48 § 1 i 2 w związku z art. 81& 1 kp oraz art. 8 kp”. Adam S. zaskarżył ten wyrok kasacją. Wskazując jako podstawy kasacji nie- ważność postępowania na podstawie art. 379 pkt 2 k.p.c. „z uwagi na brak zdolności sądowej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W., nienależyte umo- cowanie pełnomocników strony pozwanej”, naruszenie art. 3 k.p. - „przez uznanie za pracodawcę - Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną, a nie Oddział Za- miejscowy w O.M.”, art. 48 § 1 k.p. w związku z art. 81 k.p. - „przez przyjęcie, ze ter- min gotowość do pracy określony w art. 81 kp odnosi się także do art. 48 § 1”, art. 52 § 1 pkt 1 k.p. - „przez odniesienie przepisu do reaktywowanego stosunku pracy, bez możliwości wykonywania pracy oraz wskazanie daty rozwiązania umowy o pracę wstecznie względem daty złożenia oświadczenia woli pracodawcy”, art. 61 k.c. - „przez przyjęcie, że zapoznanie się z treścią przesyłki nastąpiło z dniem doręczenia awizo dla adresata” oraz naruszenie przepisów postępowania, a to: art. 233 § 1 k.p.c., art. 328 § 2 k.p.c. i art. 382 k.p.c. - „przez naruszenie przez Sąd drugiej in- stancji granic swobodnej oceny dowodów przez pominięcie szeregu istotnych dowo- dów zgromadzonych w toku postępowania przed sądem pierwszej instancji, w tym dowodów z dokumentów”, jego pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyro- ku i oddalenie apelacji, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do po- nownego rozpoznania. Wywodził, że pracodawcą kierownika Oddziału Zamiejscowego w O.M. Woje- wódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. nie jest ta Stacja, lecz jej Oddział. Osobą uprawnioną do reprezentowania pracodawcy jest kierownik Oddziału Zamiej- scowego lub inny upoważniony pracownik. Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemio- logiczna w W. nie miała legitymacji materialnej do występowania w tym procesie przed Sądem Okręgowym. W wykonaniu wyroku Sądu Rejonowego z dnia 28 lutego 2000 r. dyrektor strony pozwanej pismem z 24 lipca 2000 r. „przywróciła powoda do pracy”. „Pismo Dyrektora Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej lek. med. Janiny M.-T. z dnia 24 lipca 2000 r. skierowane do powoda o treści: przywracam pana do pracy w Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej z dniem 24 lipca 2000 r. z jedno- czesnym stwierdzeniem, że do czasu podjęcia przeze mnie decyzji tj. w okresie od 5 24 do 29 lipca (5 dni roboczych) proszę wykorzystać urlop wypoczynkowy za rok 1997 r., które nie zostało nawet przekazane do Oddziału Zamiejscowego - nie wypeł- nia przesłanek warunkujących dopuszczenie do pracy w rozumieniu Kodeksu pracy”. Jego zdaniem, pracownik nie może być skierowany na urlop wypoczynkowy przed określeniem warunków umowy i dopuszczeniem do pracy. Naruszenie obowiązków pracowniczych łączy się bowiem z ich wykonywaniem przez pracownika. „Nie można być zwolnionym z obowiązku świadczenia pracy z zapewnieniem należnego wyna- grodzenia, jeżeli nie nastąpiło wyznaczenie (powołanie) na stanowisko kierownika Oddziału Zamiejscowego w O.M. wraz z ustaleniem stawek wynagrodzenia, dodatku funkcyjnego itp.” „Skoro powód nie został wyznaczony na stanowisko nie mógł być z tego stanowiska zwolniony po raz kolejny w trybie natychmiastowym. Powód więc nadal pozostaje w gotowości do wykonywania pracy bez możliwości świadczenia jej z przyczyn dotyczących pracodawcy Oddziału Zamiejscowego w O.M.” Ciągłego zgłaszania gotowości niezwłocznego podjęcia pracy na stanowisku „nie można od- nosić do obowiązków pracownika ze stosunku pracy (art. 100 k.p.)”. Nadto, pismo o rozwiązaniu umowy o pracę zawiera datę rozwiązania - 31 lipca 2000 r. Ostatecznie zostało ono doręczone powodowi 18 września 2000 r. w siedzibie pracodawcy. Data doręczenia oświadczenia woli o rozwiązaniu stosunku pracy bez wypowiedzenia jest późniejsza od daty wskazanej jako dzień rozwiązania stosunku pracy. „Wsteczne” rozwiązanie umowy o pracę narusza przepisy. Co do daty zapoznania się z treścią oświadczenia woli pracodawcy, pełno- mocnik skarżącego zakwestionował ocenę, że można awizowanie przez pocztę prze- syłki uznać za możliwość zapoznania się z jej treścią. „Nie można od pracownika wymagać aktywności w szukaniu możliwości zapoznania się z treścią oświadczenia woli pracodawcy” (wyrok Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., I PKN 369/98, OSNAPiUS 1999 nr 21, poz. 686). „Podjęcie przez pracownika zawiadomienia o przesyłce skierowanej na jego adres przez pracodawcę (awizo) nie jest równoznacz- ne z dojściem do niego zawartego w tej przesyłce oświadczenia woli o rozwiązaniu umowy o pracę w taki sposób, iż mógł zapoznać się z jego treścią” (wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada 1999 r., I PKN 375/99, OSNAPiUS 2001 nr 7, poz. 227). Dyspozycja art. 48 § 1 k.p. nie wymaga gotowości do pracy jako przesłanki dla wypłacenia wynagrodzenia. Warunkiem jest „gotowość niezwłocznego podjęcia pracy”. „Bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy pracownik wyrażający ‘gotowość do pracy’ wykonuje pracę w dodatkowym miejscu pracy”. Na wykonywanie dodatko- 6 wej pracy w Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej powód miał zgodę dy- rektora Wojewódzkiej Stacji. W Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w O.M. był zatrudniony na1/2 etatu od 1 stycznia 1999 r. do 30 października 1999 r., a na pełnym etacie do 30 kwietnia 2000 r. Powód przebywał od 27 lipca do 4 września 2000 r. w leczeniu w szpitalach w O. i O.M. Zwolnienia przesyłał pracodawcy. Świad- kowie przyszli do powoda w innych sprawach niż w celu doręczenia mu pisma zawie- rającego oświadczenie woli pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowie- dzenia - Hanna M. w celu uzyskania podpisu druków ZUS, a Artur Ż., by pokwitować doręczenie powodowi pisma z działu księgowości Spółdzielni Mieszkaniowej. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: W kasacji podniesionych zostało wiele istotnych kwestii prawnych, których rozwiązanie dla prawidłowego rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy nie jest ko- nieczne. Większość z nich sformułowana została abstrakcyjnie. Abstrakcyjna zaś odpowiedź nie jest możliwa bez zastrzeżenia „w zasadzie”. Dlatego wymagają one indywidualizacji i odniesienia do konkretnego stanu faktycznego. I. Takim wymagającym konkretyzacji, zasadniczym w kontekście zarzutu nie- ważności postępowania, jest zagadnienie podmiotowości w stosunkach pracy. Już na wstępie należy zauważyć, że zatrudnienie w państwowej sferze budżetowej ure- gulowane jest różnymi aktami prawnymi (pragmatykami), różnie też bywa niekiedy określany pracodawca dla pracowników tej samej jednostki organizacyjnej w zależ- ności, na ogół, od zajmowanego stanowiska pracy. Generalnie przyjąć trzeba tezę, że jeżeli pracodawca został oznaczony w obowiązujących przepisach prawa pracy, wskazanie to jest wiążące. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspek- cji Sanitarnej (jednolity tekst: Dz.U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm.), stacja sanitar- no-epidemiologiczna jest finansowanym z budżetu państwa zakładem opieki zdro- wotnej, podległym państwowemu inspektorowi sanitarnemu, przy pomocy której ten wykonuje swoje zadania. Stacja sanitarno-epidemiologiczna (wojewódzka, powia- towa) jest jednym zakładem opieki zdrowotnej. Uprawnienia organu założycielskiego w stosunku do stacji przysługują ministrowi właściwemu do spraw zdrowia. Jemu też służy kompetencja do określenia w drodze rozporządzenia ich struktury organizacyj- nej. Struktura organizacyjna stacji sanitarno-epidemiologicznych została określona w 7 rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 9 września 2002 r. w sprawie organizacji i sposobu działania stacji sanitarno-epidemiologicznych (Dz.U. Nr 162, poz. 1342). Oddziały zamiejscowe były wewnętrznymi jednostkami organizacyjnymi wojewódz- kich stacji sanitarno-epidemiologicznych (podobnie jak oddziały terenowe - powia- towych stacji sanitarno-epidemiologicznych). Tezę tę potwierdza treść § 11 rozpo- rządzenia wyżej powołanego, który zobowiązuje stacje sanitarno-epidemiologiczne posiadające w swej strukturze organizacyjnej oddziały zamiejscowe (wojewódzkie) lub oddziały terenowe (powiatowe) do dostosowania struktury organizacyjnej do wy- nikającej z rozporządzenia do dnia 31 grudnia 2003 r. Taka jednolita organizacyjnie i terytorialnie struktura Państwowej Inspekcji Sanitarnej obowiązuje od 1 stycznia 1999 r., kiedy to weszła w życie reforma administracyjna. Formalnie została ukształ- towana przez art. 51 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw okre- ślających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz.U. Nr 106, poz. 668) oraz art. 16 ust. 1 pkt 11, art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz.U. Nr 133, poz. 872). Faktycznie proces „po- rządkowania” spraw organizacyjnych trwał w poszczególnych stacjach sanitarno-epi- demiologicznych dłużej. Świadczy o tym także „dyspozycja organizacyjna” nr 102 Dyrektora Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. z dnia 4 maja 1999 r. „w sprawie stabilizacji stanu zatrudnienia w Oddziałach Zamiejscowych Wojewódz- kiej Stacji w następstwie reformy administracyjnej”. Zgodnie z jej punktem 5 lit. a), pracodawcą Kierowników Oddziałów Zamiejscowych jest Kierownik Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej. Wyraźne określenie pracodawcy - podmiotu za- trudniającego wskazuje adresata roszczeń pracownika. Wbrew zatem odmiennemu twierdzeniu pełnomocnika skarżącego, pracodawcą Adama S. jako kierownika Od- działu Zamiejscowego w O.M. Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. była ta Stacja, nie zaś jej Oddział. Oddział Zamiejscowy był dla skarżącego miej- scem wykonywania pracy - zakładem pracy w znaczeniu przedmiotowym. Skarżący nie podnosił zresztą zarzutu nieważności w postępowaniu zakończonym wyrokiem z dnia 28 lutego 2000 r. [...] przywracającym go do pracy. Nie kwestionował legitymacji biernej Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. także przed Sądem pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie. II. Drugim problem prawnym, istotnym w sprawie jest data restytucji stosunku pracy po przywróceniu Adama S. do pracy wyrokiem Sądu Rejonowego-Sądu Pracy 8 w Ostrowi Mazowieckiej z 28 lutego 2000 r. Niewątpliwie wyrok przywracający do pracy nie ma charakteru deklaratywnego, skoro orzeczenie tej treści może być wy- dane tylko po rozwiązaniu stosunku pracy, zaś w przepisach określających sposób i warunki jego wykonania mowa o „ponownym zatrudnieniu” pracownika i „podjęciu pracy” przez niego. Warunkiem ponownego zatrudnienia pracownika jest zgłoszenie gotowości niezwłocznego podjęcia pracy w terminie 7 dni od przywrócenia go do niej (art. 48 k.p.). Zgłoszenie gotowości niezwłocznego podjęcia pracy poprzedza zatem ponowne zatrudnienie. Tym samym termin jego dokonania nie może być traktowany jako termin restytucji stosunku pracy. Według art. 47 k.p., wypłata wynagrodzenia uwarunkowana jest podjęciem pracy. Podjęcie pracy jest też warunkiem zaliczenia okresu pozostawania bez pracy do okresu zatrudnienia (art. 51 k.p.). Wniosek stąd taki, że restytucja stosunku pracy następuje z chwilą podjęcia pracy przez pracowni- ka do niej przywróconego. Podjęcie pracy nie znaczy jednak faktycznego rozpoczę- cia wykonywania pracy. Pojęciu temu należy nadać sens prawny, podobnie jak w przypadku daty nawiązania stosunku pracy (art. 26 k.p. i art. 29 § 1 k.p.). Faktyczne świadczenie pracy równoważy zwolnienie pracownika z obowiązku jej wykonywania (usprawiedliwiona nieobecność w pracy). Przywrócenie skarżącego do pracy nastąpiło zatem w dniu 24 lipca 2000 r. Od tego dnia powstały prawa i obowiązki stron reaktywowanego stosunku pracy. Praco- dawca był uprawniony do udzielenia skarżącemu zaległego urlopu wypoczynkowego. Udzielenie urlopu wypoczynkowego było z jednej strony dowodem na dopuszczenie pracownika do pracy, z drugiej - okolicznością usprawiedliwiającą nieobecność w pracy w okresie na jaki urlop został udzielony. Po zakończeniu urlopu skarżący powi- nien być gotów do pracy lub usprawiedliwić swoją nieobecność. Wywód zmierzający do wykazania, że Adam S. nie został przywrócony do pracy jest zatem nietrafny. W szczególności niezasadny jest pogląd o konieczności określenia przez pracodawcę warunków pracy, takich jak wyznaczenia stanowiska pracy, warunków wynagradzania i innych elementów treści stosunku pracy. Wszak przywrócenie do pracy, z mocy art. 45 § 1 k.p., następuje „na poprzednich warun- kach”, a więc na warunkach istniejących w chwili rozwiązania stosunku pracy. Wła- śnie brak możliwości faktycznego dopuszczenia skarżącego do pracy na stanowisku poprzednio zajmowanym był powodem udzielenia mu na pierwszych 5 dni „ponow- nego zatrudnienia” urlopu wypoczynkowego. Jest też skarżący w prezentowanym rozumowaniu niekonsekwentny - skoro bowiem nie doszło do restytucji stosunku 9 pracy (nie został ponownie zatrudniony), to nie przysługiwało mu roszczenie o do- puszczenie do pracy, które zgłosił 1 września 2000 r. III. Problem trzeci - to data rozwiązania ze skarżącym stosunku pracy bez wy- powiedzenia. Nie jest trafny pogląd prawny, że wskazana w piśmie zawierającym oświadczenie woli pracodawcy data rozwiązania stosunku pracy wcześniejsza od daty doręczenia pracownikowi pisma (złożenia oświadczenia woli) narusza przepisy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r., III ZP 31/98, OSNAPiUS 1999 nr 3, poz. 80). Podanie daty rozwiązania stosunku pracy nie zo- stało wymienione w art. 30 § 4 i 5 k.p. jako element konieczny pisma zawierającego oświadczenie woli pracodawcy. Rozwiązanie stosunku pracy jest skutkiem oświad- czenia woli. Nie może więc poprzedzać czynności rozwiązującej. W takiej sytuacji (określenia daty rozwiązania stosunku pracy wcześniejszej niż data złożenia oświad- czenia woli w tym przedmiocie) znajdzie odpowiednie zastosowanie - poprzez art. 300 k.p. - art. 61 k.c. Oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie jest zło- żone z chwilą gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła się zapoznać z jego tre- ścią. Datą rozwiązania stosunku pracy będzie więc data doręczenia pisma lub inna data, w której powstała możliwość zapoznania się z treścią oświadczenia woli praco- dawcy. Sąd określił ten termin datą 17 sierpnia 2000 r. Ustalił ją w rezultacie oceny dowodów i wniosków wyprowadzonych z faktów uznanych za udowodnione. Na roz- prawie w dniu 17 stycznia 2001 r. skarżący przyznał, że 24 lipca 2000 r. dowiedział się, iż pracodawca poinformował związki zawodowe o zamiarze rozwiązania z nim stosunku pracy. W dniu 7 sierpnia 2000 r. uzyskał od kierownika Oddziału Zamiej- scowego informację, potwierdzoną w rozmowie telefonicznej przez kierownika Od- działu Organizacji, Spraw Pracowniczych i Szkolenia Wojewódzkiej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej, o rozwiązaniu z nim stosunku pracy bez wypowiedzenia. Po prze- rwaniu rozmowy, odmówił odebrania pisma zawierającego oświadczenie woli o roz- wiązaniu umowy o pracę. Próby osobistego doręczenia mu tego pisma okazały się nieskuteczne. Nie odebrał też przesyłki pocztowej pomimo trzykrotnego jej awizowa- nia. Wszystko to świadczy o tym, że wiedząc najpóźniej 17 sierpnia 2000 r. o rozwią- zaniu z nim stosunku pracy bez wypowiedzenia, unikał i przed tą datą i później odbioru pisma. Utrudniał celowo złożenie pracodawcy oświadczenia woli w wymaga- nej prawem formie. Sąd Najwyższy podziela tę ocenę. Ustalenia poczynione przez Sąd w tym zakresie są prawidłowe. Odmienne zeznania skarżącego co do celu wi- 10 zyty pracownika Oddziału i pracownika administracji mieszkaniowej są odosobnione. Poza tym, wystarczająca dla przyjęcia możliwości zapoznania się przez Adama S. z treścią oświadczenia woli pracodawcy była rozmowa w dniu 7 sierpnia 2000 r. - bez- pośrednia z kierownikiem Oddziału Zamiejscowego w O.M. i telefoniczna z pracowni- kiem Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w W. Wyznaczony w art. 264 § 2 k.p. termin 14 dni do wniesienia żądania przywró- cenia do pracy liczy się od dnia doręczenia pracownikowi zawiadomienia o rozwiąza- niu umowy o pracę bez wypowiedzenia. Odczytując ten przepis wprost można by sądzić, że oświadczenie woli o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 30 § 1 pkt 3 k.p.) i zawiadomienie o rozwiązaniu stosunku pracy to zawsze dwie różne czynności. Tak wszakże nie jest. Istotą i celem zawiadomienia jest uczynienie pracownikowi wiadomym o rozwiązaniu z nim umowy o pracę i o przyczynach roz- wiązania, a także o przysługujących mu środkach prawnych. Skoro oświadczenie woli zostało innej osobie złożone - jest to równoznaczne z powzięciem wiadomości o jego skutkach prawnych. Zawiadomienie nie jest czynnością procesową, wobec czego nie mogą mieć do jego doręczenia zastosowania przepisy Kodeksu postępo- wania cywilnego o doręczeniu zastępczym. Dla ustalenia daty doręczenia zawiado- mienia, tak jak dla określenia daty złożenia oświadczenia woli (dokonania czynności prawnej), ma znaczenie zachowanie się samego pracownika. Wyraz „doręczenie” sugeruje formę pisemną zawiadomienia. Świadome utrudnianie doręczenia pisma zawierającego oświadczenie woli o rozwiązaniu stosunku pracy (będące równocze- śnie zawiadomieniem), w szczególności przez odmowę odbioru pisma, nie przeszka- dza uznaniu zawiadomienie za prawidłowe. Odmowa może być wyraźna. Może jed- nak, jak każde inne oświadczenie woli, być złożona w sposób dorozumiany (do- mniemany) - przez każde zachowanie ujawniające ją w sposób dostateczny (art. 60 k.c. w związku z art. 300 k.p.).Takim zachowaniem może być nieodebranie przesyłki z poczty pomimo jej kilkakrotnego awizowania, zwłaszcza wtedy, gdy treść przesyłki jest adresatowi znana. Skoro, w ocenie Sądu, skarżący uchybił terminowi z art. 264 § 2 k.p., znaczy to, że uznał Sąd, iż 17 sierpnia 2000 r. jest nie tylko datą rozwiązania ze skarżącym umowy o pracę bez wypowiedzenia, ale i doręczenia zawiadomienia o rozwiązaniu. Jest to, zdaniem Sądu Najwyższego, ocena słuszna. IV. Powództwo o dopuszczenie do pracy i wynagrodzenie za czas gotowości do pracy było oczywiście bezzasadne. Roszczenia te są związane z istnieniem sto- sunku pracy, bo dotyczą wykonywania obowiązków pracodawcy - zatrudniania pra- 11 cownika za wynagrodzeniem oraz pracownika - wykonywania pracy uzgodnionego rodzaju. Podstawę prawną roszczenia o wynagrodzenie za czas gotowości do pracy stanowi art. 81 § 1 k.p. Wprowadza on odstępstwo od wyrażonej w art. 80 zdaniu pierwszym k.p. zasady, że wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną. Goto- wość do pracy równoważy niewykonywanie pracy z przyczyn dotyczących praco- dawcy. Sytuacja taka może mieć miejsce tylko wtedy, gdy pracownik ma obowiązek wykonywania pracy. Jeżeli strony w stosunku pracy nie pozostają - pracownik nie ma obowiązku świadczenia pracy (pozostawania w gotowości do jej świadczenia). Niestety obydwa Sądy pominęły okoliczność, że nie ma instytucji prawnej „wy- nagrodzenia za czas gotowości do podjęcia pracy”. Roszczenia pracownika wynika- jące z wadliwego rozwiązania stosunku pracy - od chwili złożenia oświadczenia woli do czasu ponownego zatrudnienia pracownika uregulowane zostały w całości w Ko- deksie pracy. Zasądzając wynagrodzenie za czas „faktycznej gotowości do podjęcia pracy”, Sąd pierwszej instancji nie powołał podstawy prawnej rozstrzygnięcia, bo ta- kiej podstawy po prostu nie ma. Z kolei Sąd drugiej instancji zajął się dla odmiany „gotowością do pracy” i „gotowością niezwłocznego podjęcia pracy” zamiennie - jako stanami (zdarzeniami) tożsamymi. Tymczasem są to zupełnie różne konstrukcje prawne. Gotowość niezwłocznego podjęcia pracy poprzedza restytucję stosunku pracy (ponowne zatrudnienie pracownika przywróconego do pracy), gotowość do pracy łączy się z trwaniem stosunku pracy. Problem wynagrodzenia za czas gotowo- ści do pracy powstał w rezultacie błędnego poglądu prawnego, że datą ponownego zatrudnienia jest data uprawomocnienia się wyroku przywracającego do pracy lub data zgłoszenia gotowości niezwłocznego podjęcia pracy - po raz pierwszy po upra- womocnieniu się wyroku. Sądy nie wzięły pod uwagę takiej oto okoliczności, że data prawomocności wyroku została ostatecznie przesądzona w dniu oddalenia zażalenia strony pozwanej na postanowienie odrzucające jej apelację od tego wyroku, tj. 4 lipca 2000 r. Pomimo wielokrotnie wcześniej zgłaszanej przez skarżącego gotowości niezwłocznego podjęcia pracy pracodawca nie miał obowiązku ponownego zatrud- nienia go przed tą datą. Problem wykonania prawomocnego wyroku przywracające- go Adama S. do pracy i ewentualnego powstania roszczenia o dopuszczenie do pracy (wypłatę wynagrodzenia za czas gotowości do pracy) mógłby się pojawić w przypadku odmowy ponownego jego zatrudnienia. Skarżący został przywrócony do pracy (ponownie zatrudniony) w dniu 24 lipca 2000 r. 12 Sąd, zmieniając wyrok Sądu pierwszej instancji, oddalił ostatecznie powódz- two Adama S. i rozstrzygnięcie to jest merytorycznie prawidłowe. Przy przyjęciu do- konanych przez Sąd ustaleń, nie zachodziły proceduralne przeszkody do korekty uzasadnienia zaskarżonego kasacją orzeczenia w zakresie wyrażonych w nim po- glądów prawnych. Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 39312 k.p.c., orzekł jak w sentencji. ========================================