I PK 524/02

Wyrok z dnia 12 listopada 2003 r. I PK 524/02 Zgłoszenie w ciągu siedmiu dni od przywrócenia do pracy gotowości nie- zwłocznego jej podjęcia może być dokonane przez każde zachowanie pracow- nika, objawiające w dostateczny sposób jego zamiar kontynuowania reaktywo- wanego stosunku pracy, w szczególności przez faktyczne podjęcie i wykony- wanie pracy na stanowisku, na które został przywrócony wyrokiem sądu. Przewodniczący SSN Herbert Szurgacz, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera (sprawozdawca), Andrzej Kijowski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2003 r. sprawy z powództwa Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego [...] w K. przeciwko Tadeuszowi N. o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, na skutek kasacji pozwanego od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 14 maja 2002 r. [...] z m i e n i ł zaskarżony wyrok w ten sposób, że zmienił wyrok Sądu Rejono- wego dla Krakowa-Nowej Huty - Sądu Pracy w Krakowie z dnia 10 lipca 2001 r. [...], w części pozbawiającej wykonalności tytuł wykonawczy - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 414/98 (punkt I) i powództwo oddalił; zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanego kwotę 250 (dwieście pięć- dziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. U z a s a d n i e n i e Sąd Rejonowy dla Krakowa Nowej Huty w Krakowie-Sąd Pracy wyrokiem z dnia 10 lipca 2001 r. [...] z powództwa Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego [...] w K. przeciwko pozwanemu Tadeuszowi N., pozbawił wykonalności tytuł wyko- nawczy - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1999 r., I PKN 414/98, w za- kresie, w jakim pozwany został przywrócony do pracy na poprzednich warunkach oraz oddalił powództwo o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w części 2 dotyczącej wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy dla Krakowa Nowej Huty w Kra- kowie z dnia 11 grudnia 1997 r. [...], co dotyczyło zasądzenia na rzecz pozwanego pracownika odszkodowania za niezgodne z prawem wypowiedzenie warunków pracy. Sąd Rejonowy ustalił, że pozwany został zatrudniony u strony powodowej po wygraniu konkursu na stanowisko ordynatora Oddziału Urazowo-Ortopedycznego na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony sześciu lat od 16 grudnia 1996 r. do 15 grudnia 2002 r. W maju 1997 r. pozwanemu wypowiedziano warunki umowy o pracę, proponując po upływie okresu wypowiedzenia stanowisko pełniącego obo- wiązki ordynatora Oddziału Urazowo-Ortopedycznego, z zachowaniem dotychcza- sowych warunków wynagrodzenia. Pozwany nie odmówił przyjęcia nowych warun- ków (unikając w ten sposób rozwiązania umowy o pracę), jednakże zakwestionował decyzję pracodawcy, powołując się na wygranie konkursu na stanowisko ordynatora oraz na zatrudnienie na czas określony sześciu lat. Postępowanie w sprawie odwo- łania od wypowiedzenia zmieniającego zakończyło się wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 1998 r., I PKN 414/98 (OSNAPiUS 1999 nr 24, poz. 779). Mocą tego wyroku pozwany został przywrócony do pracy „na poprzednich warunkach”. Po- nadto - w wyniku niezaskarżenia apelacją przez stronę powodową - uprawomocnił się wyrok Sądu Rejonowego-Sądu Pracy dla Krakowa-Nowej Huty w Krakowie z dnia 11 grudnia 1997 r. w części zasądzającej na rzecz pozwanego odszkodowanie w kwocie 6.842,82 zł za niezgodne z prawem wypowiedzenie warunków pracy. Pozwa- ny dopiero w piśmie swojego pełnomocnika z 24 stycznia 1999 r. zgłosił gotowość niezwłocznego podjęcia pracy zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 listopada 1998 r. Sąd Rejonowy ustalił ponadto, że zarządzeniem organu założycielskiego - Wojewody K. z 25 czerwca 1998 r. dokonano zmiany statutu Wojewódzkiego Szpi- tala Specjalistycznego [...] w K. - w wyniku reorganizacji nastąpił podział dotychcza- sowego Oddziału Urazowo-Ortopedycznego (którego ordynatorem był pozwany) na dwa mniejsze Oddziały: Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgii Ręki oraz Chi- rurgii Urazowo-Ortopedycznej i Neurochirurgii. Sejmik Województwa M. uchwałą z 28 czerwca 1999 r. zatwierdził nowy statut Szpitala, uwzględniający opisane zmiany. Po wydaniu przez Sąd Najwyższy wyroku przywracającego pozwanego do pracy „na poprzednich warunkach” strona powodowa zaproponowała pozwanemu, pismem z 19 listopada 1998 r., stanowisko ordynatora Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycz- 3 nej i Chirurgii Ręki, ale spotkało się to z jego stanowczą odmową. Zaproponowane stanowisko było stanowiskiem kierowniczym i równorzędnym w stosunku do po- przednio zajmowanego przez pozwanego, który nadal miał być ordynatorem oddzia- łu, z takim samym wynagrodzeniem jak przed dokonaniem wypowiedzenia zmienia- jącego. Od chwili zatrudnienia u strony powodowej pozwany nieprzerwanie pracował: najpierw na stanowisku ordynatora, od 1 czerwca 1997 r. na stanowisku p.o. ordy- natora Oddziału Urazowo-Ortopedycznego, a po zmianach organizacyjnych i po- dzieleniu tego Oddziału - na stanowisku p.o. ordynatora Oddziału Chirurgii Urazowo- Ortopedycznej i Chirurgii Ręki. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd Rejonowy uznał, że żą- danie strony powodowej zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Sądu, zaistniały oko- liczności, o których mowa w art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. uzasadniające pozbawienie wy- konalności tytułu wykonawczego w postaci wyroku Sądu Najwyższego z 5 listopada 1998 r., nastąpiło bowiem zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie strony powodo- wej wygasło. Tym zdarzeniem było - w ocenie Sądu - uchybienie przez pozwanego terminowi z art. 48 § 1 k.p., zgodnie z którym pracodawca może odmówić ponowne- go zatrudnienia pracownika, jeżeli w ciągu siedmiu dni od przywrócenia do pracy nie zgłosił on gotowości niezwłocznego jej podjęcia. Według poglądu Sądu Rejonowego, termin ten dla pozwanego biegł od 6 listopada 1998 r. (rozpoczął się dzień po ogło- szeniu wyroku przez Sąd Najwyższy) i upłynął 12 listopada 1998 r. Gotowość do pracy została zgłoszona przez pozwanego dopiero pismem jego pełnomocnika z 24 stycznia 1999 r. Uzasadnia to przyjęcie, że zobowiązanie strony powodowej do za- trudnienia pozwanego wygasło. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy w Krakowie wyrokiem z dnia 14 maja 2002 r. [...] oddalił apelację pozwanego od powyższego wyroku Sądu Rejonowego. Sąd Okrę- gowy uznał rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego za prawidłowe, chociaż nie podzielił w pełni stanowiska zawartego w uzasadnieniu jego wyroku. Sąd Okręgowy wskazał, iż zgodnie z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., dłużnik może w toku procesu żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub w części albo ograniczenia jego wykonalności, jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane. Pracodawca może odmówić ponownego zatrudnienia pracownika, jeżeli w ciągu siedmiu dni od przy- wrócenia do pracy nie zgłosił on gotowości niezwłocznego jej podjęcia, chyba że przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracownika (art. 48 § 1 4 k.p.). Sąd Okręgowy podzielił ustalenie Sądu Rejonowego, iż pozwany w terminie siedmiu dni od ogłoszenia wyroku Sądu Najwyższego z 5 listopada 1998 r. (przywra- cającego go do pracy “na poprzednich warunkach”) nie zgłosił skutecznie gotowości niezwłocznego podjęcia pracy. Oznacza to, że po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie nie wygasło - jak błędnie przyjął Sąd Rejonowy - ale nie może być egzekwowane. Sąd Okręgowy uznał, wbrew twier- dzeniom wnoszącego apelację, iż fakt, że pozwany świadczył nieprzerwanie pracę, nie oznacza, że został spełniony przez niego warunek, o którym mowa wart. 48 § 1 k.p. Sąd Okręgowy zauważył, że pozwany po wypowiedzeniu zmieniającym z maja 1997 r. pełnił obowiązki ordynatora (p.o. ordynatora) Oddziału Urazowo-Ortopedycz- nego, zaś po podziale tego Oddziału (co nastąpiło w czerwcu 1998 r.) zajmował sta- nowisko p.o. ordynatora Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgii Ręki. Nie oznacza to, zdaniem Sądu, że pozwany zgłosił gotowość niezwłocznego podję- cia pracy na stanowisku, jakie zajmował przed majem 1997 r. Po raz pierwszy taką gotowość wyraził jednoznacznie wobec pracodawcy dopiero w piśmie z 24 stycznia 1999 r. W istocie, to pracodawca pismem z 19 listopada 1998 r. poinformował pozwanego, iż przywraca go na okres do 15 grudnia 2002 r. na stanowisko ordynato- ra Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgii Ręki, ale pozwany odmówił przyjęcia powyższych warunków, o czym świadczy treść adnotacji dokonanej przez niego własnoręcznie na tym piśmie. Sąd Okręgowy powołał się na wyrok z dnia 3 czerwca 1998 r., I PKN 161/98 (OSNAPiUS 1999 nr 11, poz. 365), w którym Sąd Najwyższy stwierdził, że zgłoszenie w ciągu siedmiu dni od przywrócenia do pracy gotowości niezwłocznego jej podjęcia może być wobec pracodawcy dokonane przez każde zachowanie pracownika, objawiające w dostateczny sposób jego zamiar kon- tynuacji reaktywowanego stosunku pracy. Pracownik musi więc wyrazić zamiar (wolę) realizowania reaktywowanego stosunku pracy. W ocenie Sądu Okręgowego fakt, iż pozwany świadczył nieprzerwanie pracę na rzecz pracodawcy, ale w zmie- nionych warunkach, nie oznacza, że objawił on wolę realizowania reaktywowanego stosunku pracy, ponieważ dla niego znaczyło to ponowne objęcie stanowiska ordy- natora Oddziału Urazowo-Ortopedycznego (jakie zajmował do maja 1997 r.). Wyrok Sądu Okręgowego zaskarżył w całości kasacją pełnomocnik pozwane- go. Jako podstawę kasacji wskazał: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 48 § 1 k.p. w następstwie przyjęcia, iż wy- nikające z wyroku Sądu Najwyższego z 5 listopada 1998 r. przywracającego pozwa- 5 nego do pracy na poprzednich warunkach uprawnienie pozwanego do podjęcia takiej pracy oraz odpowiadający temu uprawnieniu obowiązek strony powodowej polegają- cy na dopuszczeniu go do niej wygasł wobec niezłożenia przez pozwanego w usta- wowym siedmiodniowym terminie oświadczenia o „gotowości niezwłocznego pod- jęcia pracy”, chociaż niesporne jest, że pozwany faktycznie i bez jakichkolwiek przerw świadczył pracę na stanowisku ordynatora Oddziału Chirurgii Urazowo-Orto- pedycznej i Chirurgii Ręki zarówno w toku trwania procesu zakończonego wyrokiem Sądu Najwyższego, jak i po jego zakończeniu i stan taki trwa nieprzerwanie nadal, co samo w sobie jest czymś więcej niż wymaganym przez art. 48 § 1 k.p. „zgłoszeniem gotowości niezwłocznego podjęcia pracy” i czyniło zbędnym składanie w tej materii jakichkolwiek dodatkowych oświadczeń ze strony pozwanego, koniecznych dla za- chowania prawa stwierdzonego wyrokiem Sądu Najwyższego; 2) naruszenie prawa procesowego przez błędną wykładnię art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. w związku z art. 48 § 1 k.p. w wyniku uznania, iż rzeczywiste, nieprzerwane świadczenie pracy nie spełnia wymogu „zgłoszenia gotowości niezwłocznego podjęcia pracy”, zaś bezsporny fakt niezmienności tego stanu rzeczy w stosunku do sytuacji istniejącej przed wydaniem wyroku Sądu Najwyższego wyklucza uznanie takiego zachowania za nowe „zdarze- nie”, zaistniałe po powstaniu tytułu wykonawczego. Wskazując na powyższe podstawy kasacyjne, pełnomocnik pozwanego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie przez uwzględnienie apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego z dnia 10 lipca 2001 r. i oddalenie powództwa lub o uchylenie w całości wyroku Sądu Okręgowego oraz poprzedzają- cego go wyroku Sądu Rejonowego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Skarżący podniósł, iż zaskarżone orzeczenie oczywiście narusza prawo, a mianowicie art. 48 § 1 k.p., za takie bowiem należy uznać orzeczenie oparte na zało- żeniu, że rzeczywiste, nieprzerwane świadczenie przez pracownika przywróconego do pracy, za zgodą pracodawcy, takiej samej pracy jak poprzednio wykonywana, przy jednoczesnej (zwalczanej przez tegoż pracownika w innym, odrębnym postępo- waniu) likwidacji przez pracodawcę stanowiska, na które pracownik został przywró- cony, i odmowie przyjęcia przez niego oferowanego przez pracodawcę innego sta- nowiska, nie stanowi wystarczającego i prawnie skutecznego „oświadczenia o goto- wości niezwłocznego podjęcia pracy”. Ponadto skarżący podniósł, że jeżeli prezen- towanego przez Sądy poglądu prawnego i opartego na nim orzeczenia nie uzna się 6 za rażąco naruszające prawo, to będzie to oznaczało, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, dotyczące kwestii, czy rzeczywiste świadczenie takiej samej pracy, ale nie w ramach poprzedniego stosunku pracy (tj. zatrudnienia na tym samym stanowisku), uzasadnia logiczną wykładnię i powszechnie w jej ramach ak- ceptowane schematy argumentacji prawniczej, zgodnie z którymi rzeczywiste świad- czenie pracy jest czymś więcej, niż tylko „oświadczeniem o gotowości jej niezwłocz- nego podjęcia”, a tym samym czyni zbędnym składanie odrębnego oświadczenia o takiej właśnie treści, jak to przewiduje art. 48 § 1 k.p. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 48 § 1 k.p. Warunkiem przywrócenia do pracy jest zgłoszenie przez pracownika gotowości do jej świadczenia w terminie siedmiu dni od uzyskania stosownego orzeczenia - w konkretnej sytuacji od ogłosze- nia przez sąd prawomocnego lub natychmiast wykonalnego wyroku przywracającego do pracy. Dopiero owo zgłoszenie gotowości do pracy pozwala na restytucję rozwią- zanego wcześniej stosunku pracy. Zgłoszenie gotowości do pracy nie jest tożsame z podjęciem tej pracy. Jeżeli jednak pracownik pracę tę faktycznie podejmuje - i jest dopuszczany przez pracodawcę do jej wykonywania - to trudno nie uznać, że doszło do zgłoszenia gotowości do pracy. Zgłoszenie w ciągu siedmiu dni od przywrócenia do pracy gotowości niezwłocznego jej podjęcia może być wobec pracodawcy doko- nane przez każde zachowanie pracownika objawiające w dostateczny sposób jego zamiar kontynuowania reaktywowanego stosunku pracy. Tym zachowaniem może być także faktyczne podjęcie i wykonywanie pracy. W rozpoznawanej sprawie niesporne było, że pozwany zarówno przed po- wstaniem tytułu egzekucyjnego (czyli przed ogłoszeniem przez Sąd Najwyższy wyro- ku z 5 listopada 1998 r., I PKN 414/98), jak i po jego powstaniu, pracował nieprze- rwanie na tym samym stanowisku - p.o. ordynatora nowo powstałego, utworzonego jeszcze przed wydaniem wyroku przywracającego go do pracy, Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgii Ręki - jedynym, na jakim strona powodowa po przekształceniach organizacyjnych, polegających na podziale Oddziału Urazowo- Ortopedycznego na dwa mniejsze Oddziały: Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Chi- rurgii Ręki oraz Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Neurochirurgii, umożliwiła mu świadczenie pracy. Z ustaleń dokonanych przez Sądy obu instancji nie wynika przy 7 tym, aby pozwany kiedykolwiek ubiegał się o zatrudnienie go na stanowisku ordyna- tora Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Neurochirurgii. Przy tego rodzaju ustaleniach faktycznych dotyczących nieprzerwanego świadczenia pracy przez pozwanego na stanowisku kierującego Oddziałem Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgii Ręki nietrafne jest stanowisko Sądu drugiej in- stancji, że pozwany uchybił obowiązkowi niezwłocznego zgłoszenia gotowości do pracy po wyroku przywracającym go do pracy „na poprzednich warunkach”. Zgłosze- nie gotowości niezwłocznego podjęcia pracy nie oznacza jej świadczenia; gotowość podjęcia pracy oznacza przejaw woli jej świadczenia w przyszłości. Tymczasem po- zwany jednoznacznie demonstrował swoją gotowość świadczenia pracy przez jej wykonywanie. Nietrafne jest zatem stanowisko Sądów obu instancji, według którego bezsporny fakt nieprzerwanego świadczenia pracy przez pozwanego, tyle że w zmienionych warunkach - bo na stanowisku pełniącego obowiązki ordynatora Od- działu Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgii Ręki (ponieważ tylko taki Oddział istniał po ogłoszeniu wyroku z 5 listopada 1998 r.), a nie na stanowisku ordynatora Oddziału Urazowo-Ortopedycznego (który przestał istnieć wcześniej, w wyniku doko- nanych przekształceń organizacyjnych strony powodowej), nie może być potrakto- wany jako objawienie woli realizowania reaktywowanego stosunku pracy. W ustalonych okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy należało dojść do wniosku, że pozwany w sposób oczywisty zgłaszał gotowość niezwłocznego podjęcia pracy na stanowisku, na które został przywrócony wyrokiem Sądu Najwyż- szego z 5 listopada 1998 r., a zatem nie można twierdzić, że po powstaniu tytułu eg- zekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie do zatrudnienia po- zwanego nie może być egzekwowane ze względu na przekroczenie terminu z art. 48 § 1 k.p. Istotą sprawy - pominiętą prawie całkowicie w rozważaniach Sądów obu in- stancji - było bowiem to, na jakie stanowisko pozwany został przywrócony do pracy wyrokiem Sądu Najwyższego, stanowiącym tytuł wykonawczy, którego pozbawienia wykonalności domagała się strona powodowa. Wypowiedzenie zmieniające doty- czyło przeniesienia pozwanego ze stanowiska ordynatora Oddziału Urazowo-Orto- pedycznego na stanowisko pełniącego obowiązki ordynatora Oddziału Urazowo-Or- topedycznego z zachowaniem pozostałych warunków pracy i wynagrodzenia. Z tre- ści sentencji wyroku Sądu Najwyższego z 5 listopada 1998 r. wynika, że pozwany został przywrócony do pracy „na poprzednich warunkach”. Niewątpliwie oznaczało to 8 przywrócenie ze stanowiska pełniącego obowiązki ordynatora na stanowisko ordy- natora. Z pisemnego uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego w sprawie I PKN 414/98 nie wynika natomiast jednoznacznie, czy przywrócenie na stanowisko ordy- natora dotyczyło Oddziału Urazowo-Ortopedycznego (który w tym czasie już nie ist- niał), czy też Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgii Ręki (którym poz- wany kierował po przekształceniach organizacyjnych strony powodowej i utworzeniu dwóch nowych Oddziałów w miejsce dotychczasowego Oddziału Urazowo-Ortope- dycznego). Zagadnieniem tym Sąd Najwyższy się nie zajmował, ponieważ nie było ono przedmiotem zarzutów kasacji w tamtej sprawie. Same strony nie były zgodne co do tego, na jakie stanowisko pozwany został przywrócony wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 listopada 1998 r. Strona powodowa uznała, że przywrócenie do pracy “na poprzednich warun- kach” dotyczy stanowiska ordynatora Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgii Ręki, czemu dała wyraz w piśmie dyrektora Wojewódzkiego Szpitala Spe- cjalistycznego [...] w K. z 19 listopada 1998 r. skierowanym do pozwanego, w którym stwierdzono, między innymi, że „zgodnie z prawomocnym wyrokiem Sądu Najwyż- szego (...) przywracam Pana na okres do 15 grudnia 2002 r. na stanowisko ordynato- ra Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgii Ręki, który przejął zadania Oddziału Urazowo-Ortopedycznego. (...) Sąd Najwyższy w swoim ustnym uzasad- nieniu stwierdził, że dokonane zmiany organizacyjne Oddziału Urazowo-Ortopedycz- nego nie stoją na przeszkodzie przywrócenia Pana do pracy na stanowisku ordynato- ra Oddziału, który (...) przejął zadania zreorganizowanego Oddziału, gdyż w przeciw- nym przypadku Pana kasacja stałaby się bezprzedmiotowa i jako taka musiałaby być oddalona.”. Z kolei pozwany uważał, że wyrok Sądu Najwyższego przywracający go do pracy „na poprzednich warunkach” oznacza przywrócenie do pracy na stanowisku ordynatora Oddziału Urazowo-Ortopedycznego (sprzed podziału). Wykonanie w taki sposób rozumianego tytułu wykonawczego musiałoby oznaczać ponowne dokonanie u strony powodowej przekształceń organizacyjnych, tym razem w kierunku odwrot- nym do tych przeprowadzonych zarządzeniem Wojewody K. z 25 czerwca 1998 r., a mianowicie wymagałoby ponownego scalenia dwóch oddzielnych Oddziałów: Chirur- gii Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgii Ręki oraz Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Neurochirurgii w jeden Oddział Urazowo-Ortopedyczny w celu powierzenia jego kie- rownictwa pozwanemu. Wykonania wyroku Sądu Najwyższego przywracającego go 9 do pracy w taki właśnie sposób domagał się pozwany nie tylko w piśmie swojego pełnomocnika z 24 stycznia 1999 r. skierowanym do dyrektora powodowego Szpi- tala, ale także we wniosku o wszczęcie egzekucji sądowej celem przymuszenia pra- codawcy do wykonania wyroku przywracającego go do pracy „na poprzednich wa- runkach”. Pozwany twierdził przy tym, że „wykonanie wyroku Sądu Najwyższego zgodnie z jego brzmieniem i celem oznacza nie tylko przywrócenie więzi prawnej między stronami (czyli odtworzenie stosunku pracy), ale i treści tego stosunku, na który składają się także warunki świadczenia pracy. Przywrócenie ich wymaga zatem anulowania dokonanego podziału.” Pozwany zwrócił się do dyrektora strony powo- dowej „o podjęcie określonych ustawą kroków prawnych zmierzających do zmiany odpowiednich postanowień statutu Szpitala w taki sposób, aby usunięte zostały na- stępstwa podziału Oddziału Urazowo-Ortopedycznego na dwie odrębne jednostki organizacyjne i tym samym umożliwienie mu świadczenia pracy na poprzednich wa- runkach.”. Dylemat, na jakie stanowisko został przywrócony pozwany wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 listopada 1998 r. w sprawie I PKN 414/98, inaczej mówiąc, na czym miało polegać prawidłowe i zgodne z prawem wykonanie przez stronę powodową wyroku przywracającego pozwanego do pracy „na poprzednich warunkach”, musi być rozstrzygnięty z uwzględnieniem następujących okoliczności. W toku postępowania sądowego o przywrócenie pozwanego do pracy na po- przednich warunkach doszło do istotnych zmian organizacyjnych w strukturze strony powodowej. Zmiany te wynikały z zarządzenia organu założycielskiego - Wojewody Krakowskiego z 25 czerwca 1998 r. w sprawie zatwierdzenia zmian w statucie Woje- wódzkiego Szpitala Specjalistycznego [...] w K. W wyniku reorganizacji nastąpił po- dział dotychczasowego Oddziału Urazowo-Ortopedycznego (którego ordynatorem był pozwany) na dwa mniejsze Oddziały: Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgii Ręki oraz Chirurgii Urazowo- Ortopedycznej i Neurochirurgii. Sejmik Województwa M. uchwałą z 28 czerwca 1999 r. zatwierdził nowy statut Szpitala, uwzględniający opisane zmiany. Biorący udział w reorganizacji Szpitala organ administracji publicz- nej - Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie Wydział Zdrowia i Polityki Społecz- nej, a także Małopolska Regionalna Kasa Chorych w Krakowie, wypowiadając się w sprawie ewentualnego powrotu do struktury organizacyjnej powodowego Szpitala sprzed dokonanych zmian, zajęły jednoznaczne negatywne stanowisko w tej kwestii, twierdząc, że nie widzą żadnych możliwości ponownej zmiany struktury Szpitala, al- 10 bowiem zaburzyłoby to organizację służby zdrowia na szczeblu wojewódzkim. Po- nadto, zmiana taka nie leżałaby w interesie Szpitala jako pracodawcy, na którym nie ciąży obowiązek stabilizowania struktury organizacyjnej w czasie trwania procesu o przywrócenie do pracy, a przywrócenie pozwanego do pracy „na poprzednich warun- kach” z całą pewnością nie może zawierać nakazu zmiany struktury organizacyjnej Szpitala jako jedynej możliwości wykonania prawomocnego wyroku sądowego w sprawie pracowniczej. Jak z tego wynika, ponowna zmiana struktury organizacyjnej Szpitala nie leżała w gestii strony powodowej, a organy administracji publicznej de- cydujące o takiej zmianie nie były skłonne jej dokonać. Kwestia zasadności lub celowości zmian w strukturze organizacyjnej praco- dawcy uchyla się spod kontroli sądu w sprawie z zakresu prawa pracy. Zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdro- wotnej (Dz.U. Nr 91, poz. 408 ze zm.), przekształcenie publicznego zakładu opieki zdrowotnej następuje w drodze zarządzenia właściwego organu administracji rządo- wej (w rozpoznawanej sprawie Wojewody Krakowskiego z 25 czerwca 1998 r.) albo w drodze uchwały właściwego organu jednostki samorządu terytorialnego (w rozpo- znawanej sprawie Sejmiku Województwa M. z 28 czerwca 1999 r.). Celowość tego przekształcenia nie podlega kontroli sądu pracy w sprawie z zakresu prawa pracy dotyczącej przywrócenia pracownika do pracy „na poprzednich warunkach” albo wy- konania wyroku przywracającego do pracy. Oznacza to, że w sprawie z zakresu prawa pracy należało przyjąć, że organ założycielski Wojewódzkiego Szpitala Spe- cjalistycznego [...] w K., pracodawcy pozwanego, miał prawo dokonania zmian w strukturze organizacyjnej zakładu pracy, które uwzględniały nie tylko interes pracow- ników (w tym interes pozwanego wynikający z zajmowania prestiżowego stanowiska ordynatora dużego Oddziału Urazowo-Ortopedycznego), ale także - a może przede wszystkim - interes publiczny (w tym interes pacjentów). Dlatego zmian w strukturze organizacyjnej powodowego Szpitala dokonanych w toku postępowania o przywró- cenie pozwanego do pracy nie można było w niniejszym postępowaniu sądowym (ze względu na jego przedmiot i zakres) ani kontrolować, ani krytykować, ani kontesto- wać. Jeszcze na początku lat 90-tych Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że pracownik przywrócony do pracy na poprzednich warunkach ma prawo domagać się zatrudnie- nia na tym samym stanowisku pracy, jakie zajmował uprzednio, nie wystarcza zatem zapewnienie mu pracy na stanowisku równorzędnym (por. wyrok z dnia 2 grudnia 11 1992 r., I PRN 55/92, OSNCP 1993 nr 9, poz. 163, z glosami B. Wagner w OSP 1994 nr 1, poz. 15 i M. Gersdorf w Przeglądzie Sądowym 1993 nr 6, s. 97). W ustabi- lizowanej gospodarce oderwanej od praw wolnego rynku, w warunkach, w których rzadko dochodziło do przekształceń organizacyjnych działających na rynku podmio- tów zatrudniających pracowników, możliwe było zaakceptowanie takiego stanowiska. Od początku lat 90-tych w orzecznictwie Sądu Najwyższego da się jednak zauważyć ewolucję poglądów, wynikającą z uwzględniania w większym stopniu samorządności i swobody jednostek organizacyjnych (zwłaszcza tych prowadzących działalność go- spodarczą) w tworzeniu swojej struktury organizacyjnej. Społeczna gospodarka ryn- kowa oparta na wolności działalności gospodarczej (art. 20 Konstytucji RP) zakłada swobodę tworzenia, przekształcania i likwidacji podmiotów prowadzących taką dzia- łalność. Pewne zasady gospodarki wolnorynkowej nie ominęły również publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Z tych przyczyn należało przyjąć, że w zmienionych warunkach ekonomicz- nych przywrócenie do pracy „na poprzednich warunkach” nie musi oznaczać przy- wrócenia na to samo stanowisko. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 24 października 1997 r., I PKN 326/97 (OSNAPiUS 1998 nr 15, poz. 454), przywrócenie do pracy na poprzednich warunkach oznacza, że pracodawca jest obowiązany za- trudnić pracownika na takim samym (a więc nie tym samym) stanowisku, jakie zaj- mował on poprzednio, zapewnić mu możliwość wykonywania takiej samej (a więc nie tej samej) pracy, za wynagrodzeniem zgodnym z obowiązującym u tego pracodawcy regulaminem lub taryfikatorem wynagrodzeń. Odniesienie przedstawionego poglądu do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy oznacza, że pozwany - zajmujący przed wypowiedzeniem zmieniającym stanowisko ordynatora Oddziału Urazowo-Or- topedycznego - powinien był zostać przywrócony do pracy po wyroku Sądu Najwyż- szego z 5 listopada 1998 r., w sprawie I PKN 414/98, na stanowisko ordynatora po- równywalnego oddziału z zachowaniem wynagrodzenia odpowiadającego temu sta- nowisku w powodowym Szpitalu. Ponieważ Oddział Urazowo-Ortopedyczny w tam- tym czasie już nie istniał, przywrócenie pozwanego na stanowisko ordynatora tego Oddziału było niemożliwe; w grę wchodziło jedynie porównywalne stanowisko ordy- natora jednego z dwóch Oddziałów, które powstały w wyniku podziału, a mianowicie Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgii Ręki albo Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Neurochirurgii. Pozwanemu zaproponowano stanowisko ordynatora Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycznej i Chirurgii Ręki, co odpowia- 12 dało przywróceniu do pracy „na poprzednich warunkach”. Było to w dalszym ciągu stanowisko kierownicze, porównywalne ze stanowiskiem zajmowanym przez pozwa- nego przed wypowiedzeniem warunków pracy (choć oczywiście nie to samo stanowi- sko), wiążące się z zachowaniem wynagrodzenia odpowiadającego pełnionej funkcji ordynatora oddziału szpitalnego. Z powyższych względów należało przyjąć, że wyrok Sądu Najwyższego z 5 li- stopada 1998 r., w sprawie I PKN 414/98, przywracający pozwanego do pracy „na poprzednich warunkach” oznaczać mógł jedynie - w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy - przywrócenie na stanowisko ordynatora oddziału, przy czym mogło chodzić jedynie o przywrócenie na stanowisko ordynatora rzeczywiście i fak- tycznie istniejącego wówczas oddziału (np. Oddziału Chirurgii Urazowo-Ortopedycz- nej i Chirurgii Ręki), a nie na stanowisko ordynatora oddziału już nieistniejącego (zli- kwidowanego wcześniej w następstwie podziału Oddziału Urazowo-Ortopedyczne- go). Nie można jednocześnie zakładać, że byłoby możliwe nakazanie przez sąd pracy (nie wiadomo przy tym, w jaki sposób i w jakim trybie) powodowemu Szpitalowi dokonania zmian organizacyjnych jego wewnętrznej struktury, polegających na po- nownym połączeniu dwóch mniejszych oddziałów szpitalnych utworzonych w wyniku podziału większego oddziału, którego pozwany był ordynatorem przed dokonaniem wypowiedzenia zmieniającego. Mając na uwadze, że zaskarżony wyrok narusza art. 48 § 1 k.p., Sąd Najwyż- szy uwzględnił kasację i na podstawie art. 39315 KPC zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzający go wyrok Sądu pierwszej instancji i oddalił powództwo. ========================================